تازيون خبرون

Category Archives: مضمون

ڇا نواز شريف نيب اڳيان پيش ٿيندو..؟: غلام مصطفيٰ جمالي

پاڪستان جو سڀ کان گهڻو وڄندڙ ادارو نيب جنهن پاڪستان اندر ٿيندڙ بدعنوانين جي ڪيسن ۾ سال 2017ع تائين 3لک 43 هزار 3 سئو 56شڪاتيون وصول ڪري ورتيون آهن،جن تي قانون جي مطابق ڪاروايون جو عمل جاري ڪيو ويو آهي،جڏهن ته نيب بدعنوانين جي ڪيسن جون 11581ڪاروايون ڪري چڪي آهي،جڏهن ته 7587آيل درخواستن جي ڪارواين جي تحقيقات جاري ڪري ڇڏي آهي.جڏهن ته نيب پنهنجي قيام کان وٺي ڪري 2017ع تائين 2805ريفرنس داخل ڪرائي چڪي آهي،جنهن اندر ملڪ جي مختلف عدالتن اندر هن وقت به نيب جا ڪيس هلندڙ آهن،۽ نيب 2017ع تائين پاڪستان جي قومي خزاني ۾ 278ارب رپيا جمع پڻ ڪرائي چڪي آهي،جڏهن ته نيب پنهنجي اداري مظبوط ۽ معياري رکڻ لاءِ 2015ع گريڊنگ سسٽم پڻ شروع ڪيو آهي.جنهن سسٽم اندر کيس سموري سال جي ناڻي جي ڄاڻ ملي ويندي آهي،جيتري قدر نيب ايڏو فاسٽ ڪري ڪري رهي آهي اتي نيب اندر ڪيترين خوفين سان گڏ خاميون پڻ آهن،جنهن ۾ وڌ جا وڌ ڪاڪردگي کي عملي جامو نه پارائڻ آهي.ڇو ته هن وقت نيب پاڪستان جي اڳوڻي وزيراعظم ميان نواز شريف جي احتساب جو ڪم ڏنو ويو آهي پر ميان نواز شريف  سندس باربارپڪارڻ تي به اڳوڻي وزيراعظم نواز شريف سميت شريف خاندان جو ڪو به ڀاتي نيب اڳيان پيش نه ٿي سگهيوآهي ۽ ميان نواز شريف پيش ٿيڻ کان مسلسل انڪار ڪري رهيو آهي

وزيراعظم نواز شريف، سندس پٽن حسن، حسين نواز ۽ طارق شفيع کي نيب طرفان طلب ڪيو ويو هو.جنهن ته ميان نواز شريف پيش ٿيڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. شريف خاندان خلاف ڪيس جي ٻڌڻي دوران نيب آفيس ٻاهران سڪيورٽي انتظام سخت ڪري وڏي انگ ۾ پوليس اهلڪارن کي مقرر ڪيو ويو هو . نيب لاهور ۾ معمول جي ڪيسن جي ڪارروائي جي ڪارروائي روڪي وئي  ۽ ان ڏينهن پيشيءَ تي ايندڙن کي پوءِ جي تاريخ ڏني  وئي هئي. ٻي طرف وقت پورو ٿيڻ باوجود ڪو به نيب اڳيان پيش نه ٿي سگهيوهو. هوڏانهن  قومي احتساب بيورو اڳوڻي وزيراعظم نواز شريف جي سنڊو ۽ ناڻي واري وزير  اسحاق ڊار ۽ سندس ڪٽنب جا سمورا اڪائونٽس ۽ استعمال هيٺ لاڪرز جا سمورا تفصيل طلب ڪري ورتا آهن.  نيب اڪائونٽس جي تفصيلن لاءِ مختلف بئنڪن کي خط لکي ڇڏيا آهن جنهن ۾ ڊار خاندان جي استعمال هيٺ لاڪرز جا تفصيل به طلب ڪيا ويا آهن.  نيب اسحاق ڊار جي گهر وارن جا مالي تحفصيل حصل ڪرڻ لاءِ به سرگرم ٿي وئي آهي، ۽ لاڳاپيل ادارن کي چيو آهي ته ناڻي واري وزير جا اثاثا 90 ملين مان 831 ملين تائين ڪيئن پهتا ان حوالي سان سمورو رڪارڊ پيش ڪيو وڃي

نيب سڪيورٽيز ايڪسچينج ڪميشن ايس اي سي پي آف پاڪستان کان اسحاق ڊار، سندس گهر واري، ڀينرن ۽ سندن ٻارڙن جي ستن ڪمپنين جا جو رڪارڊ به 23 آگسٽ تي طلب ڪيو آهي.انڪري مان سمجهان ٿو ته  نيب جي ڪاررواين جو اهم مقصد ڪرپشن ڪرپٽ مافيا کان ملڪ ۽ عوام کي ڪرپشن جي ناسور بچائڻ ڪرپٽ مافيا کان ناجائز طريقي سان لٽيل رقم واپس ڪرائڻ ۽ ان سان گڏ ڪرپشن ۾ ملوث ڪنهن به ڌر کي قانون موجب سزاڏيڻ به آهي.ڪرپشن جو ناسورجنهن ملڪي ادارن کي مڪمل طرح کوکلو بڻائي ڇڏيو آهي پاڪستان ۾ وڌنڌڙ ڪرپشن تي عالمي برادري کي به حيرانگي ۽ تشويش آهي ڪرپشن جي جڙ ختم نه ٿيڻ سان ملڪ ۽ عوام جي ترقي خوشحالي ممڪن نه آهي. سڄي ملڪ ۾ ڪرپشن ڪرپٽ مافيا خلاف نيب جو ادارو عملي ڪارروائي ڪندي نظر اچي رهيو آهي.ڪرپشن ڪرپٽ مافيا نيب جي ڪاررواين تي سخت ذهني دٻاءُ جو پڻ شڪار آهن .ڪرپشن جي زد ۾ آيل ادارن جو جائزو وٺجي ٿو ته ڪرپشن جي ناسور ادارن کي اڏيهي وانگر تباهه ڪري ڇڏيو آهي،۽ عوام کي ڪنگلو بڻايوويو آهي.ملڪ جا اڪثر ادارا ڪرپشن جي زنگ ۾ وٺجي وياآهن هرسال ڪرپشن جو گراف تيزي سان وڌي رهيو آهي. هرسال300ارب جي ڪرپشن ٿئي ٿي.اهو به معلوم ٿيو آهي ته نيب اڄ کان28سال اڳ جي ڪيسن جا فائل به کولڻ جي تياري ڪري ورتي آهي جنهن سبب ڪرپشن ۽ ڪرپٽ مافيا ۾ وڏو ٿرٿلو متل آهي.مختلف ادارن ۾ ٿيل ڪرپشن جا ڪيس نيب جي زيرنگراني سماعت آهن نيب جي ڪارواين ٿيڻ کان پوءِ وڏو تعداد ڪرپٽ مافيا جو ملڪ کان فرار به ٿي چڪو آهي فرار ٿيل حڪومتي وزير بيروڪريٽ ڪامورا شاهي به شامل آهن

ڪرپٽ مافيا خلاف ڪاروائي بنا ڪنهن فرق جي سفارش ڪئي وئي آهي موجوده حالاتن ۾ سياسي ڌرين جو  نيب جي معاملي تي  لفظي جنگ ۽ گرما گرمي پڻ وڌنڌي رهي ٿي. نيب جي معاملي تي ڪرپشن ڪرپٽ مافيا خلاف نيب جون ڪاروايون اثر انداز ٿي سگهن ٿيون جيڪڏهن معاملو بهتر جي طرف وڃي رهيو آهي ته ان جي حمايت جاري رکڻ گهرجي. خدشن کي ختم ڪرڻ ۽ اصلاح جو عمل بهترين ڪرڻ لاءِ ڌرين جي سنجيدگي ضروري آهي.نيب پاران واضع ڪيو ويو آهي ته ماضي ۾ نيب جي ڪارڪردگي بهترين رهي آهي ڪرپشن ڪرپٽ مافيا خلاف قانون جي دائري ۾ رهي ڪري نيب ڪاروايون ڪري رهي آهي انهي جي تصديق نيب ڪيترائي ڀيرا وضاحت ڪئي آهي. نيب جي ڪارڪردگي جو  تفصيل ڪجهه هن ريت آهي ٿوقومي احتساب بيرو1999۾ وجود ۾ آيو قانون اصولن جي پاسداري نظم ضبط جو پابند بڻايو ويو.ڪرپشن جي خاتمي جي ذميواري (نيب )تي سونپي وئي نيب آرڊينس تحت1999 کان ڪم ڪرڻ لڳو آهي.قومي اداري نيب جو دائرو پوري ملڪ ۾ پکڙيل آهي ان کان سواءِ فاٽا گلگت بلستان تائين نيب جو وجود برقرار آهي. هن وقت قومي احتساب بيرو جو چيئرمين قمرزمان چوڌري آهن.نيب جو وجود اچڻ کان پوءِ ڪرپشن ۽ ڪرپٽ مافيا کان هن وقت تائين اربين رپيا وصول ٿي چڪا آهن. جيڪي قومي خزاني ۾ جمع ٿيا .قومي احتساب بيرو کي هن وقت تائين پهتل درخواستن جو تعداد به لکن آهي .ڪرپشن ڪرپٽ مافيا ۽ بدعنواني ۾ ملوث ماڻهن جي جاچ 5872 ٿي جڏهن ته 2908مليل درخواستن جي روشني ۾ جاچ جو حڪم ڏنو ويو آهي.مختلف احتساب عدالتن ۾ 2159ريفرنس داخل ٿيا.عوام جو قومي احتساب بيرو تي 42سيڪڙو اعتماد رهيو آهي جڏهن ته حڪومت جي ٻين ادارن تي 29۽ 30 سيڪڙو رهي ٿو.

ٽرانسپيرلسي انٽرنيشنل گذريل سال جي رپورٽ ۾ ڄاڻايو هو ته پاڪستان ڪرپشن 175ملڪن ۾ شمار جڏهن ته هاڻي 126۾آهي .احتساب عدالتن جوو قت 10مهينا مقرر ڪيو ويوآهي جڏهن ته نيب وڌيڪ پنهنجا تفصيل به ظاهر ڪيا آهن جنهن جوپڻ ڊگهو تفصيل آهي. قومي احتساب بيرو پنهنجي فرض شناس سان ڪم ڪري رهيو آهي سنڌ ۾ جيڪڏهن نيب ڪرپشن ۽ ڪرپٽ مافيا خلاف ڪاروائي جو آغاز ٿئي ٿو ته صوبائي حڪومت مونجهاري جو شڪار رهي ٿي.ردعمل ۾بار بارنشاهدي ڪري ٿي ته سنڌ کان سواءِ ٻين صوبن ۾ به ڪرپشن ٿي رهي آهي. رڳو سنڌ کي وفاقي ادارا نشانو بڻائي رهيا آهن ڪرپشن ۽ ڪرپٽ مافيا خلاف جيڪڏهن بنا ڪنهن فرق جي عملي آغاز ٿئي رهيو آهي ته شروعات ڪهڙي به صوبي مان ٿئي ٿي ته ان جي مڪمل حمايت ۽ تائيد ڪرڻ گهرجي. ڇا سنڌ حڪومت کي اهو نظر نه اچي رهيو آهي ته 8سالن کان سنڌ جاماڻهون مسئلن جي ڌٻڻ ۾ ڦاٿل آهن.سنڌجا تاريخي شهر موهن جو دڙو ۾ ڪيئن بدلجي ويا. ان جو وڏو سبب ڪرپش ۽ بدعنواني آهي  حڪومتي ادارن ۾ وڌنڌڙ ڪرپشن جي ناسور ادارن جو ڏيوالو ڪڍي ڇڏيو آهي ادارن ۾ بهترين ڪارڪردگي ۽ اصلاح جو نشان به نظر نه اچي رهيو آهي ڪرپشن ۽ ڪرپٽ مافيا لاڳاپا سياسي ڌرين سان هجڻ ڪري هميشه محفوظ رهيا آهن سرڪاري اسپتالن جو جائزو وٺبو ته بدعنواني ڪرپشن سبب غريب عوام سستي دوابه نه ٿي ملي ميڊيڪل اسٽور کان عوام دوا خريد ڪري ٿو. سرڪاري آيل دوائون اسٽورن تي وڪرو ڪيون وينديون آهن اسپتالن جا اڪثر آلات ناڪارا ۽ ڊاڪٽر انهن کي ذاتي استعمال ۾ آڻيندا آهن. نيب جنهن جو ادارن ۾ صاف شفاف جاچ ۽ ڇاپو لڳي ٿو ته ڪروڙن جي ڪرپشن ظاهر ٿئي ٿي پوليس ٿاڻا وڪرو ٿين ته اتي انصاف جي ڪهڙي اميد ڪري سگهبي. غريب عوام جوحق سرڪاري نوڪرين جي ٻولي لکن ۾ هجي ته يقينن غريب عوام لاءِ سرڪاري نوڪريون خواب رهنديون. پوليس جي محڪمي ۾ ڪرپشن ڪنهن کان ڳجهي ۽لڪيل نه آهي لکين رپيا ڏيئي من پسندي پوسٽون ورتيون وڃن ته انهن ۾ ڪيتري عوام جي خادميت هوندي دهشتگردن ۽ ڏهارين سالاڳاپورکندڙ پوليس آفيسر عوام کي ڪيترو فائدو ڏيئي سگهن ٿا ڇا عوام کي انهن کان انصاف ملي سگهندو؟

جيڪڏهن سياسي ڌرين جو جائزو وٺجي ته هو ڪرپشن جي مسئلي تي هميشه خاموش تماشائي بڻيل هوندا آهن پ پ نواز ليگ تحريڪ انصاف جي يو آءِ  ايم ڪيو ايم سميت ٻيون سياسي ڌريون پنهنجي صفن کان ڪڏهن احتساب جي شروعات ڪئي آهي جنهن جو بهتر جواب عوام به ڏيئي سگهي ٿو .پ پ جي وزيرن توڙي عوامي چونڊيل نمائدن تي ڪرپشن جا الزام آهن  پ پ جا نظرياتي ڪارڪن ان جي تصديق به ڪن ٿا اهي طرح نوازليگ جي اڳواڻ تي به ڪرپشن جا پنهنجا ئي مقامي اڳواڻ ۽ ڪارڪن الزام لڳائن ٿا ته ان جو ازالو ڇو نه ٿي سگهيو؟ سرڪاري نوڪريون وڪڻندڙن خلاف ڪاروائي ۽ لکين رپيا ڏيئي سرڪاري نوڪريو حاصل ڪندڙ کي رقم واپس ڏياري وئي؟،قومي احتساب بيرو نيب عوامي اميدن جو مرڪز آهي. ڪنهن به سياسي ڌر کي قومي احتساب بيرو نيب خلاف ڪنهن به قسم جو ثبوت آهي ته سپريم ڪورٽ جا در سڀني لاءِ کليل آهن نيب کربين رپيا واپس ڪرايا آهن جيڪي قومي خزاني ۾ جمع ڪرايا.سياسي ڌرين جي ڪرپشن خلاف پاڻ مرادو ڪهڙي ڪاروائي آهي ان جي به عوام ۽ ميڊيا اڳيا کليل وضاحت ڪرڻ گهرجي. وقت جي اهم ضرورت آهي ته قومي احتساب بيرو کي وڌيڪ خودمختياربڻايو وڃي نيب جي معاملن ۾ سياست چمڪائڻ بند ڪئي وڃي حساس معاملن کي سياست جي رخ نه چاڙهيو وڃي ،قومي مفادن خاطر ڪرپشن ڪرپٽ مافيا خلاف متحد ٿي عملي ڪم جو آغاز ملڪ ۽ عوام جي خوشحالي ترقي جو فارمولو ثابت ٿيندو..

 

ڪردار زنده رهندا آهن: حميد رمضان چانڊيو    

جڏهن ماڻهو پاڻ ڪنهن پيڙاھ مان گذرندو آهي، تڏهن انهي کي ٻين جي پيڙاھ جو قدر ٿيندو آهي، اها فطرت آهي ته توهان جي اندر جي ڪنهن  به خاني ۾ احساس اوتيل هوندو ته توهان ازخد ٻين کي احساس جي نگاھ سان ڏسندا چاهي اهو ڪهڙي به رنگ ۾ هجي دنيا ۾ ڪيترائي اهڙا ڪردار آهن  جيڪي بنا ڪنهن فرق جي انسانيت جي مدد ڪندا رهندا آهن هنن لاءِ اهوئي سڀ ڪجھ  هوندو آهي  اهيو فطري عمل آهي جڏهن به ڪو فرد ڪنهن چڳائي طرف قدم کڻندو آهي ته انهي جي تنقيد گھڻي ئي ٿيندي آهي  ڏسجي ته تنقيد ڪاميابي جو حصو آهي

اجائي تنقيد ڪندڙ ماڻهو ڪڏهن به ڪنهن جي ڪم ته نه ايندا آهن پر جيڪي انساني خدمتن ۾ اڳڀرا هوندا آهن ته هنن کي به پنهنجي مقصد تا هٽائڻ جي ڪوشش ۾ رڌل هوندا آهن اهڙي سوچ رکندڙ ماڻهن جي ڪري ئي چڳا ماڻهو پٺيرا ٿي ويندا آهن

محنت ۽ انساني خدمت ضرور رنگ لاهئندي آهي بنا ڪنهن فرق جي هر وقت غريبن جي مدد ڪندڙ اقبال ولي ميمڻ  چاچا اسماعيل ميمڻ جي گھر ۾ سن 1978ع  سال جي ٻئي مهيني 23 فيبروري  تي سجاول شهر ۾ جنم ورتو اقبال ولي ميمڻ سردي گرمي چاهي ڪجهه به هجي مسڪين مظلوم بي ساراهه ماڻهن جي مدد لاءِ هر دم حاضر هوندو آهي پاڻ خد هڪ غريب گھر ۾ جنم ورتو اٿس وارڊ نمبر ڏهه جي گلين ۾ سندس بچپن گذريو آهي جواني جوڀن ۾ جڏهن پير پاتائين جنهن جو  جواني جا هزارين ڪنوارا خواب تمام گھڻيون حسرتون الهڻ جواني جا سڀ شوق ماري  سوشل ورڪر ٿي شهر واسين اڳيان ظاهر ٿيو  ته اقبال ولي جڏهن وائيس چيئرمين ٽائون ڪميٽي سجاول ٿيو آ ته سوچيم شايد اقبال ولي اهو ساڳيو نه رهيو هجي انسان جو فطري عمل آهي جڏهن پاور ۾ اچڻ کان پوءِ ماڻهو ماڻهن  کي وساري ويهندا آهن  پر نه ڪجهه ڏينهن بعد جڏهن انهي اقبال ولي سان ملاقات ٿي ته سندس طبيعت ۾ اها ئي سادگي سمايل هئي ۽ اڳوڻي کان به گھڻون انساني خدمت ۾ سرگرم نظر آيو  اهڙي چڱي انسان جي ڪردار تي لکندي  لفظ قلم  جي نوڪ مان طوفاني برسات وانگي ڪرندا ڪاغذ جي سجاوٽ بڻجدا ويا

اهڙا ڪردار تاريخن ۾ ڳڻيا ويندا آهن ا اقبال ولي چڳا ڪم ڪري رهيو آهي انهي جا ڪجهه سڄڻ ته ڪجهه دشمن ته ڪنهن وري منهن جا مٺا ۽ اندر جا ڪارا  ماڻهون به ملندا آهن جيڪي ڀائرن وانگي ڀاڪر پائي پٺيرا وار ڪندا رهندا آهن ڪنهن جي به ڪاميابي تي ڪاوڙ جو اظهار نه ڪجي جنهن جي عزت رب پاڪ ڪرائي تنهن کي منافقي واري سوچ رکندڙ ماڻهو ڪهڙي ذلت ڏئي سگھندا دشمن جي ته خبر هوندي آهي ته هي ظاهري منهنجو دشمن ۽ ڪنهن جي ڪاميابي کان جيلس آهي پر سچي ماڻهو کي نقصان اهي ڏيندا آهن جيڪي سچي انسان جي صفعت ۾ دوست ٿي ڪري به بزدلاڻي سوچ سوچيندڙ ئي تمام گھڻون نقصان ڏيندا آهن اهڙن دوستن جي ڪري ئي سچا انسان دل شڪستاهه ٿيندا آهن

جهڙو ڄائو تهڙو مرڻ ڪهڙي ڪم جو ماڻهون  جڏهن هن ڌرتي تي آهيو آهي ته  انهي جو مقصد اهيو هجي ته مون کي ڪجهه ٿيڻو آهي ڪجهه اهڙا ڪم ڪري مري ته دنيا به چڱن لفظن ۾ ياد ڪري مرندا ماڻهون آهن پر ڪردار هميشه زنده رهندا آهن  اقبال ولي ميمڻ کي الله پاڪ وڏي حياتي ڏي ۽ هو مسڪين مظلوم ماڻهن جي مدد ڪندو رهي رب پاڪ کيس پنهنجي مقصد ۾ ڪاميايون ڏيندو رهي ۽ اقبال ولي مسڪينن جي مدد لاءِ هميشه اڳڀرو رهي

اقبال ولي ميمڻ جو جنهن پارٽي سان تعلق آهي انهي سان سوين اختلاف آهن لازمي ناهي ته جنهن پارٽي سان منهنجا اختلاف آهن انهي ۾ ويٺل ڀلي ڪردار سان ناانصافي ڪيا سنڌي ۾ چوڻي آهي ڌڪ دشمن جو به نه وڃائجي اقبال ولي ميمڻ ۾ اهي صلاحيتون آهن انهيءَ ڪري  لفظن جي چونڊ ڪيم

HAMEEDRAMZANCHANDIO@GMAIL.COM

 

 

سنڌ جي ڳچي ۾ وڌل نيب جو ڦندو: ماهم سنڌي / ميرپورخاص

سنڌ ۾ لاڳو ٿيڻ کان اڳ صوبائي ترميمي احتساب واري قانون جي خاتمي خلاف  پاڪستان تحريڪ انصاف سنڌ هاء ڪورٽ ۾ درخواست داخل ڪئي  . درخوستگذارن ۾ پي ٽي آء سان گڏ ايم ڪيو ايم  ،  فنڪشنل ليگ،  عورت فائونڊيشن ، ڪي ايم سي جي اڳوڻي ايڊمنسٽريٽر فهيم الزمان  ۽ سول سوسائٽي پاران 5 درخواستون جمع ڪرايون ويون هيون . ان ۾ ڄاڻايو ويو ته صوبائي حڪومت کي ڪو اختيار ناهي جو هو وفاق جو مڙهيل نيب جو قانون ختم ڪري سگهي . 18هين آئيني ترميم موجب صوبن جو اهو حق وفاق وٽ ضبط ٿيل آهي ۽ اختيار وفاقي اداري جي ماتحت ئي رهڻ ڏنا وڃن . درخواست دائر ڪندڙن وڌيڪ تفصيلي موقف ڏيندي چيو ته،  آئين جي آرٽيڪل 143(بي) ۽ 142 تحت نيب آرڊينيس کي صوبائي حڪومت ،  صوبي جي حدن اندر ختم ڪرڻ جو يا ترميم ڪرڻ جو ڪو حق نٿي رکي ، تنهنڪري سنڌ اسيمبلي پاران  24 جولائي ۾ پاس ڪيل بل جي حيثيت ڪا به ناهي ،  جنهنجو مطلب اهو کڻي وٺجي ته سنڌ اسيمبلي جنهن جو  پاڪستان جي حق ۾ پاس ڪيل پهريون ٺهراءُ کي ايڏي ته پذيرائي ملي هئي جو ،  ان ڄڻ ته پاڪستان جي بنياد جو نه صرف پٿر رکيو،  بلڪه ان جي ڀت به اُساري ڇڏي هئي . پر پٽيشن داخل ڪرائي پاڻ کي سنڌ جو سڄڻ سمجهندڙن اهو موقف رکي درخواست ڏني  ته سنڌ اسيمبلي جي پاس ڪيل بل کي رد ڪري،  نيب کي مڪمل اجازت ڏني وڃي ته هو پنهنجي من مرضي موجب ڪاروايون ڪري سگهي . ان ڪيس جي ٻڌڻي لاء  بنا دير ڪندي جج اها پٽيشن منظور ڪندي ٻڌڻ جو فيصلو ڪيو . جيتوڻڪ ايڊووڪيٽ جنرل سنڌ ضمير گهمرو اعتراض پڻ واريا  ته اهو ڪيس ٻڌڻ جهڙو ناهي انکي خارج ڪيو وڃي .

اربع ڏينهن تي سنڌ هاء ڪورٽ جي ٻه رڪني بئنچ جي سربراهي ۾  چيف جسٽس احمد علي شيخ دائر ٿيل اپيل تي شروعاتي فيصلو ڏيندي حڪنامو جاري ڪيو آهي ته ، نيب پنهنجيون ڪاروايون سڄي سنڌ اندر جاري  رکي ۽  احتساب واري اداري جي عملدارن تي ڪوبه روڪٿام جو بل قبول نه ڪيو ويندو . ان سان گڏ وفاق جي ماتحت قومي احتساب واري آرڊينيس 1999ع کي کليل ڇوٽ ڏني وڃي ته ،  هو اندروني سنڌ ۾ پنهنجيون من مرضي موجب انڪوائري جاري رکي ۽ جنهن جي ڳچي ۾ چاهي هٿ وجهي ، جنهن کي چاهي رشوتخوري جي الزام هيٺ جيل اماڻي ۽ ڪاروائي ڪري .  جيڪي به سرڪاري پئسن کي غير قانوني طور پنهنجي کيسن ۾ وجهن ٿا انهن جي خلاف جاچ پڙتال جاري رکي . جج تاڪيد ڪندي وڌيڪ چيو : مڪمل فيصلو اچڻ تائين ان ڪيس کي روزاني جي بنياد تي اڪلايو وڃي . بنا ڪنهن اسٽي آرڊر جي  جج صاف ۽ چٽو فيصلو وفاق جي حق ۾ ڏيندي سنڌ اسيمبلي مان ٻه دفعا اڪثريت سان پاس ٿيندڙ بل کي اورانگهي ڇڏيو . جنهن سان واضح پيغام اهيو ويو ته سنڌ اسيمبلي ۽ ان جي آئيني حق جي وفاق وٽ ۽ پاڻ سنڌ ۾ موجود انصاف جي علمبردارن وٽ اهميت ۽ قدر بنھ ٿورڙي  آهي .  ٻه رڪني بئنچ جي فيصلي ۾ چيو ويو ته ريفرنسن ۾ جن ڪامورن،  ايم پي ايز جا نالا آهن ، اهي لسٽون مهيا ڪيو وڃن . ان ڏس ۾ سنڌ جي اي جي ۽ نيب جي پراسيڪيوٽر جنرل کي 22 آگسٽ تائين جي مهلت ڏني وئي آهي . حڪومتي ڌُر جي موقف جي تائيد لاء مقرر ٿيل ايڊووڪيٽ جنرل  بئريسٽر ضمير گُهمرو انهن ريمارڪس تي اعتراض واريو . ان چيو ته سنڌ اسيمبلي به هڪ قانونساز ادارو آهي ، پنهنجا اختيار استمعال ڪندي ئي بل پاس ڪيو اٿس . وڌيڪ بحث ڪندي چيائين ته سنڌ جي صوبائي خودمختياري تي اهو هڪ وڏو وار آهي .  جئين ته اينٽي ڪرپشن جو کاتو ۽ ڪيس شروع کان صوبائي معامرو آهي،  جنهن ۾ وفاق جا قانون مڙهي نٿا سگهجن . سنڌ اسيمبلي پاڻ انهي بل کي قانوني شڪل ڏئي ڇاپا هڻي ڪاروايون ڪري سگهي ٿي .

انهي شروعاتي فيصلي تي سنڌ ۾ موجود اڪثر ڌريون خوش لڳيون پيون آهن،  مبارڪون ڏنيون پيون وڃن هڪٻئي کي ته،  جئين صرف پي پي جا نوازيل ماڻهو ،  من پسند ڪامورا ، يار دوست ان احتساب هيٺ ايندا ۽ اهي لوڙيندا  . سياسي توڙي ذاتي مخالف انهي هُش ۾ خوش ٿي ڪري اڄ جج جي انهي فيصلي کي ساراهين پيا ، جنهن سان سنڌ جي پنهنجي خودمختياري وفاق آڏو سرعام نيلام ٿي رهي آهي . صرف انهي سوچ کي آڏو رکي ته صرف پي پي پي جا ۽ آصف زرداري جا  ويجها ساٿي انهي نيب واري قانون جي پڪڙ ۾ ايندا ته اها سڀ کان وڏي چريائپ آهي . اگر اسين ڪرپٽ ڪامورن ۽ سياسي نوابن جو احتساب جي نالي تي سڀئي اختيار خوشي سان وفاقي اداري حوالي ڪريون ٿا ته ،  اسان جو مثال ان ڪانءُ وانگر آهي جيڪو پنهنجي سوائي سياڻپ سبب ٻه ٽنگو ڦاسي ٿو .

ايم ڪيو ايم جيڪا اڳ ئي ڪراچي سنڌ کان ڦرڻ جي حق ۾ وڏي سازشي آهي ،  ان طرفان ان فيصلي جي حمايت سمجھ ۾ اچي ٿي . تحريڪ انصاف جي خوشي  پڻ عقل جي دائري ۾ داخل ٿئي ٿي ته عمران خان شايد سنڌ جي خودمختياري بابت ايڏو فڪرمند نه هجي،  ڇوته هو هئينر اهڙا ڪيس ڪرائي ۽ قدم کڻي انهن ڌرين جو داد حاصل ڪرڻ  چاهيندو  ، جيڪي ان جو رستو وزيراعظم هائوس تائين هموار ڪري ڏين .  پر شروعاتي هاء ڪورٽ جي فيصلي بعد  پي پي پي مخالف  سنڌ جون سياسي توڙي قومپرست ڌرين ايڏيون حمايتي خبر ناهي ڇو ته آهن ؟ هو ڪيڏي نه وڏي خوشفهمي ۾ مبتلا آهن ته ،  شايد اڻ ڌريي طريقي سان نيب سنڌ مان سڄو گند صاف ڪري ۽ هڪ صاف شفاف سنڌ ۽ ان جي سڀني  ادارن جو ڪنٽرول سنڌ کي واپس ڏئي پنهنجو رستو وٺي چپ چاپ هلي ويندي . جئين داڻو ڏئي پکي ڦاسائي پنهنجي قبضي ۾ ڪبو آهي ،  تئين ئي ڪجھ ارادا ان نيب  ۽ وفاقي حڪومت جا لڳي رهيا آهن . اسين چڱي طرح ڄاڻون پيا ته نيب جو ادارو به ڪو نيوٽرل ناهي جو ان تي انڌو اعتماد ڪري سگهجي . اهو به ته سوچجي ته اسان پي پي پي دشمني ۾ ڪٿي سنڌ دشمني کي ته دعوت نه پيا ڏيون . جئين  نيب سالن کان ڪاروايون ڪري رهي آهي سا اسانجي وقتي ناداني ڏسي سڄي عمر لاء پير پختا ڪرڻ جي پڻ خواهشمند آهي ۽ سنڌ ۾ مداخلت  بعد  شروع ۾  آهستي آهستي ڪرپٽ ماڻهن جي بهاني سان سنڌ جي پاڙن تائين رسائي حاصل ڪرڻ چاهي پئي ۽ ،  پوء جڏهن اسان ان جي نيڪالي جو مطالبو ڪنداسين  ته ،  ساڳيو سنڌ ۾ رينجرس جا اختيار وڌائڻ وارو بهانو ڪري اهيو چيو ويندو  ته اڃا ڪجھ ڏينهن ۽ مهينا وڌيڪ… ۽ ائين سالن جا سال گزرجڻ سان به نيب ۽ سندس قانون نڪرڻ لاء تيار نه ٿيندو . مونکي ته افسوس ٿو ٿئي ته  ان احتسابي بل کي روڪڻ لاء پي پي پي جي صوبائي حڪومت جو  ٻه دفعا پاس ڪيل بل قانون جو حصو نه بڻجي سگهيو ۽ گورنر سنڌ محمد زبير جي رد ڪرڻ بعد ان جي موقف جي تائيد ڪندي عمل درآمد لاء چيف جسٽس سنڌ هاء ڪورٽ پڻ منع ڪري ڇڏيو . پهرين دفعي نيب جي خاتمي جو بل ضياءُ لنجار 3 جولاء تي پيش ڪيو ، جيڪو منظور ٿيڻ بعد گورنر محمد زبير ڏي اماڻيو ويو ته ان اعتراض واريندي بل رد ڪري ڇڏيو ، ڄڻ ڪو ٺهراءُ نه بلڪه ڪا عام ڪاغذي لکت هجي .  ٻئي دفعي نثار کهڙي ساڳيو بل 24 جولائي تي سنڌ اسيمبلي مان وڏي اڪثريت سان پاس ڪرايو هيو . پر ان جي پاس ٿيڻ بعد ترت ئي پٽيشن داخل ڪرائي وئي .

سنڌ ۾ جن به ڪرپشن ڪري پئسو کاڌو آهي انهن خلاف لازمي ڪاروائي ٿيڻ گهرجي . جهڙوڪ نيب ڪيسن ۾ نامزد ٿيل پير مظهر الحق ، محمد علي ملڪاڻي ، شرجيل ميمڻ،  ڊاڪٽر عاصم،  اويس مظفر،  غلام قادر پليجو، شرميلا فاروقي يا ٻيا جيڪي به ملوث رهيا آهن انهن کي قانوني دائري ۾ آڻي سخت ڪاروائي پڻ ڪئي وڃي ، جنهن ۾ هر سياسي مداخلت کان پاسو ڪيو وڃي . پر اهو ڪٿان جو انصاف ٿيندو ته  هڪ طرف اسان سنڌ جي خودمختياري ۽ سالميت تي وفاق کي زباني گهٽ وڌ چئون ٿا ۽ ان خلاف سراپا احتجاج ڪريون ٿا . سياسي سماجي فورم تي تنقيد جا تير ٿا اڇلايون ۽ هاء گهوڙا ٿا ڪريون ته ، سنڌ کي وفاق لُٽي ڦُري رهيو آهي ، ان جي  قدرتي ذخيرن تي قابض آهي،  اتي ڌارين جي آبادڪاري ڪئي پئي وڃي . ۽ ٻي پاسي اسين پاڻ وفاقي مداخلت جا گهرجاؤ آهيون . بيشڪ سنڌ اندر ڪنهن کي به اجازت نه هجڻ گهرجي جو عوامي پئسو کائي ، پيٽ ڀري ۽ ملڪ توڙي ٻاهرين ملڪن ۾ ملڪيتون ٺاهي ،  پر ان جي لاء سڀئي ڌريون گڏجي سنڌ اندر به اهڙو قانون جوڙي سگهن ٿيون  ، جنهن ۾ صوبائي ادارا ئي صوبن اندر ڪاروائي ڪرڻ جو حق رکن   ۽ ڪرپٽ ڪامورن ۽ اسيمبلي ۾ ويٺل ڪرپٽ سياستدانن جي خلاف ڪو ٺوس قدم کڻي سگهن .  سنڌ هاء ڪورٽ  پڻ ان حوالي سان پنهنجي شموليت ڪري  رشوتخوري خلاف ڪارواين کي اڻ ڌريو بڻائي سگهي پئي . اسان جي آڏو تازو ئي مثال نا اهل نواز شريف جو آهي ان مان اسانکي سبق سکڻ گهرجي . ته هن صرف بينظير کي هٽائڻ خاطر  جنهن ترميم جو دفاع ڪندي انکي قانون جو حصو بڻائڻ لاء وڏي واڪي اعلان ڪيا ،  اڄ انهي ئي قانوني زنجير ۾ وچڙي پاڻ ڦاسي پيو آهي . منهنجي هن ليک جو اهو مطلب هرگز نه ورتو وڃي ته آئون ڪو ڪرپشن کي هٿي ڏيڻ جي حق ۾ آهيان ، يا ڪو آئون انهن ڪرپٽ ماڻهن خلاف ٿيل ڪارواين جي حق ۾ ناهيان ،  جن سان اهي قانون جي پڪڙ ۾ آيا آهن .  بلڪه مونکي ته رڳو اها ڳالھ سمجھ ۾ اچي ٿي  ته جٿي اسين سنڌ جي خودمختياري جي حصول لاء واويلا ٿا ڪريون  ۽ پاڻ ڏسون پيا ته وفاق جو سنڌ سان ڪهڙو نه هر هنڌ ويڌن آهي ، جو قومپرست ڪارڪن کنڀيا پيا وڃن ، ايتري تائين انهن لاء آواز کڻندڙ پنهل ساريو پڻ کنڀجي وڃڻ بعد اڃا تائين لاپتا آهي . سنڌ ۾ پاڻي جي اڻ برابري واري ورڇ  ، هتان جي هر پيدواري ،  آمدني ۽ معدني ذخيرن تي ملندڙ منافعو  وفاق ڦٻائي ٿو وڃي،  نتيجي ۾ سنڌ کي بي روزگاري  بدحالي ۽ انتهاپسندي  ورثي ۾ آئي آهي . جبري مذهبي  تبديلين سميت ڪيترائي ئي انيڪ مسئلا وفاق جي نوازش سان سنڌ ۾ پيدا ڪيا ويا آهن . اتي جيڪر اسين سنڌ واسي به وفاق جي مڙهيل قانون کي ڀليڪار ڪنداسین پيا ، ان کي پنهنجي ڳلي جو هار پيا بڻائڻ چاهينداسین ته اهو به ذهن نشين ڪري ڇڏڻ گهرجي  ته اهو هار ڳلي جو طوق بڻجندي گهڻو وقت نه وٺندو .

mahamsindhi05@gmail.com

 

نيب جي گهيري هيٺ آيل شريف خاندان…!!: غلام مصطفيٰ جمالي

نيب پاڪستان اندر نيب اهو واحد ادارو آهي جنهن جي اڪثر بحث هلندا رهن ٿا،پر سوچڻ جهڙي ڳالهه آهي ته اهو ادارو پاڪستان اندر ڇا ڪري رهيو آهي.؟۽ سندس ڪهڙي ڪارڪردگي آهي،ڇا نيب سڀ ڪجهه درست طريقي سان ڪري رهي آهي.يا سڀ ڪجهه غلط ڪري رهي آهي.؟نيب ڪنهن جي اشاري تي سڀ ڪجهه ڪري رهي آهي يا پنهنجي مرضي هلائي رهي آهي.؟ڪيترا سوال ذهن ۾ ايندا رهندا آهن.جڏهن نيب پنهنجي ڪاروائين ۾ تيزي آڻيندي آهي.يا وري پنهنجي جاچ ۾ ڪنهن وڏي مڇي کي ڦاسائيندو آهي.پر اها به هڪ واضع ڳالهه آهي ته نيب ادارو اهڙو آهي.جيڪو  ڪجهه به نه ڪري پر تنقيد جو نشانو ضرور بڻبو آهي.۽ جيڪڏهن نيب پنهنجي ڪم ۾ تيزي آڻي ته پوءِ به کيس تنقيد جو نشانو ضرور بڻايو ويندو آهي.ان ڪري نيب به عجيب مشڪلاتن جي گهيري ۾ آهي.جڏهن ته نيب جي ڪاروائين جي هڪ سواليه نشان آهي.پر شايد هن وقت نيب ادارو عوام جي سوچ مطابق ڪجهه بهتر ڪم ڪري رهيو آهي.پر ان جي ڀيٽ ۾ نيب حڪمرانن جي سوچ مطابق سڀ ڪجهه غلظ ڪري رهيو آهي.ان ڪري اهو به هڪ سوال آهي ته ڇا نيب پاڪستان مان واقعي ڪرپشن ختم ڪرڻ ۾ ڪو ڪرادر ادا ڪندو..؟ان ڪري هن وقت جيڪي ڳاليهون سامهون آيون آهن ان مان اهو واضع ظاهر آهي ته نيب جي جاچ به“ڪجهه دنون چاندي فر انڌيري رات”وارو ئي مثال بڻجي ويندي آهي.اهو ان ڪري جو نيب جيڪي به ڪيس پاڪستان اندر ظاهر ڪيا آهن.انهن مان ڪنهن به هڪ جو نتيجو سامهون نه آيو آهي..
جڏهن ته نيب اهو ادارو آهي جيڪو پنهنجي طاقت جي زور تي ڪيترن ئي ڪرادرن کي پنهنجي انجام تائين پهچائي سگهي ٿو .۽ نيب انهن لٽيرن جي خلاف سڀ ڪجهه ڪري سگهي ٿو.جيڪي پاڪستان جي معصوم عوام کي پئسي کي لٽي رهيا آهن.پر نيب ادارو اهڙو ڪو به ڪارنامو ڪرڻ ۾ اڃان تائين ڪامياب نه ويو آهي.ان ڪري شايد هاڻ عام ۽ ننڍي طبقي جو  ماڻهو،سرڪاري،ملازم،۽ حڪومتي اميدوارن کان ويندي،خد حڪومت به تنقيدي نشاني جي ور چڙهي ويو آهي..جڏهن ته ڪجهه وقت پهرين نيب ڪجهه اهڙيون به ڪاروايون ڪيون.جيڪي هليون ته ٿورڙي وقت لاءِ پر انهي ڪاروائي ملڪ جي ڪيترن ئي لٽيرن جون ننڊون ڦٽائي ڇڏيون هنيون.پر ڪجهه وقت لاءِ ئي هو.۽ جيئن وقت پاسو بدلي ڪيو ته نيب انهن وڏن مڇن کي ڇڏي ڪري ويچارن معصوم سرڪاري ملازمن جي اچي پويان پئي.ان ڪري خد حڪومت نيب جي حوالي سان پنهنجي هڪ موقف  ۾ چيو هوُ ته نيب معصوم سرڪاري تي ڪاروايون ڪرڻ بند ڪري..جڏهن ته ڪيتري عرصي کان پوءِ اهڙي بيان بعد آصف علي زرادي ۽ سابق وزيراعظم نواز شريف جي اهڙي بيان تي دلچسپي جو اظهار ڪيوهوُ.

پرهاڻي قومي احتساب بيورو اڳوڻي وزيراعظم نواز شريف ۽ سندس ٻارن کي ڪرپشن ڪيسن جي جاچ لاءِ 18 آگسٽ تي طلب ڪري ورتو آهي.۽  نيب جي ٽيم لاهور پهچي جاچ ڪندي، جڏهن ته سپريم ڪورٽ جي آءِ ٽي جي رپورٽ جو 10 هون واليم نيب کي ڏيڻ کان پڻ انڪار ڪري ڇڏيو آهي. سپريم ڪورٽ جي حڪم تي شريف خاندان خلاف ڪيسن جي جاچ ڪندڙ نيب جي ٽيم اڳوڻي وزيراعظم نواز شريف سندس پٽن حسين نواز ۽ حسن نواز کان 18 آگسٽ تي جاچ ڪرڻ جو فيصلو ڪيو آهي، جنهن لاءِ نوٽيس اماڻيا ويا آهن ۽ اهي نوٽيس 11 آگسٽ تي وصول پڻ ڪيا ويا آهن. نيب جي ٽيم عزيزيه اسٽيل مل ڪيس بابت جاچ ڪندي، جنهن لاءِ نيب راولپنڊي جي ٽيم لاهور ۾ واقع نواز شريف جي رائيونڊ واري گهر پهچي جاچ ڪندي پر نواز شريف ٽيم آڏو پيش نه ٿيڻ جو فيصلو ڪيو آهي، جڏهن ته سندس پٽَ پڻ ملڪ کان ٻاهر آهن، جڏهن ته نيب جي ٽيم ناڻي واري وزير اسحاق ڊار بابت جاچ لاءِ سيڪيورٽي اينڊ ايڪسچينج ڪميشن پاڪستان کي نوٽيس اماڻي ڇڏيو آهي.جنهن بابت پڻ فيصلو اچي چڪو آهي ته نيب پاڪستاني جي ناڻي واري وزير ۽ سندس خاندان ڪمپنن جا پڻ تفصيل گهري ورتا آهن، ٻئي طرف  عدالت عظميٰ جي رجسٽرار آفس پاناما ليڪس جي جاچ جي لاءِ قائم گڏيل جاچ ٽيم ( جي آءِ ٽي) جي رپورٽ جي جلد 10 جو نقل قومي احتساب بيورو (نيب) کي ڏيڻ کان هڪ ڀيرو ٻيهر انڪار ڪري ڇڏيو آهي تنهن هوندي شريف ڪٽنب خلاف ريفرنس داخل جي لاءِ رپورٽ جي باقي جلدن جون وڌيڪ 3 -3 ڪاپيون ڏنيون ويون آهن. رجسٽرار آفيس نيب جي درخواست تي جلد 10 کان سواءِ جي آءِ ٽي جي باقي رپورٽ جي نقل ڏيڻي هئي پر جلد 10 ڏيڻ جي درخواست خارج ڪئي هئي. نيب هڪ ٻي درخواست جمع ڪرائي هئي جنهن ۾ چيو ويو هو ته 4 ريفرنسز داخل ڪرڻ جي لاءِ جي آءِ ٽي جي رپورٽ جون وڌيڪ 3 نقل ڪاپيون گهربل آهن. نيب اهو به چيو آهي ته جلد 10 کي ريفرنسن جو حصو بڻائڻ جي لاءِ ان جي نقل به گهربل هوندي تنهن هوندي رجسٽرار آفيس جلد 10 ڏيڻ کان هڪ ڀيرو ٻيهر انڪار ڪيو آهي انڪري

نيب هڪ اهڙو ادارو آهي جنهن جي دهشت کان هر ادارو ۽ آفيسر لهرائي ٿو.ان ڪري جو پاڪستان اندر گذريل پنجاهه سال کان وٺي ڪرپشن جو عروج رهيو آهي. انهي ڪرپشن ڪلچر جي ڪري سرڪاري آفيسر ۾ ڪارو ناڻو ٺاهيو آهي ۽ حڪومتي ادارن جي سياستدانن به ڪارو ناڻي مان گهر ڀريا آهن. نيب جنهن به اداري تي ڪاروائي ڪئي آهي.انهي نيب کان اهو ئي سوال ڪيو آهي ته آئون ڇو.جيڪو ڪجهه آئون ڪري رهيو آهيان اهو ته ٻيا به ڪن پيا.انهي ڪري اهي ادارا جيڪي ڪرپشن مان ڪارو ناڻو ڪمائي رهيا آهن.اهي  سوال ڪري جان ڇڏائڻ ٿا چاهين ته آخرمان ڇو.مان سمجهان ٿو ته نيب کي پنهنجي ڪاروائين کي شفاف ڪرڻ لاءِ پنهجي طريقڪار کي فوري بدلائڻ گهرجي ۽ پاڻ مٿان ٿيندر تنقيد جو جواب ڏيڻ گهرجي.هن وقت پاڪستان جو ڪهڙو ادارو آهي.جيڪو ڪرپشن کان

آجو آهي.جهن اندر ڪرپشن نه ٿيندي هجي، پاڪستان اندر ميگا ڪرپشن جو نالو ڇو ڏنو ويو آهي.پر ايترو ضرور آهي جو نيب پنهنجي ڪاروائين ۾ جيتري تيزي آِڻيندي آهي.جيڪڏهن انهي ڪسين کي حل ڪرڻ ۾ به اهڙي تيزي آڻي ته شايد اها پوءِ ڪجهه تنقيد کان بچي وڃي. سرڪاري ملازم سڀ هڪ جهڙا نه ناهن.ڪي پنهنجي فرض سان سچا ۾ فاڪا ڪشي ته برداشت ڪري سگهن ٿا.پر حرام جو هڪ رپيو به کائي نه سگهن.مون ڏٺو آهي.انهن ايماندار آفيسرن کي جن جي گهرن جي چلهه ڪيترائي ڏينهن ناهي ٻرندي جن مان معصوم ٻار پنج رپين واري چاڪليٽ لاءِ پيا سڪندا آهن ۽ پنهنجي پاڙي ۾ ڪاري ناڻي سان پيٽ ڀريندڙ وڏن پيٽن وارن جي ٻارن کي مهانگيون شيون کائيندي پيا اکين مان لڙڪ واهيندا آهن.پر ميان صاحب کي ايترو ضرور سوچڻ گهرجي اگر اهڙن آفسيرن جي خلاف اگر نيب جاچ به ڪري ٿي جنهن ۾ هو خد به شامل آهي ته انهن جي گهرن مان نڪرندو به ڇا..جن جي ٻار کي بکايل پيٽ ڀرڻ لاءِ هڪ وقت تي ماني به نصيب نه ٿي انهن تي اگر نيب ڪاروايون به ڪري پوءِ به انهن جي دامن مان ڇا نڪرندو.ان ڪري اهو ضرور آهي ته نيب انهن جي خلاف ئي جاچ ڪئي وڃي.جن ڪاري ناڻي مان گهر ڀريا آهن.ان ڪري هن دفعي ميان صاحب جي نيب جي گهيري ۾ آهي. نيب ڪا ڪالهه پاڪستان ۾ ايجاد ناهي ٿي ۽ نه ئي تازيون ڪارايون ڪيون آهن.ڇو ته نيب پ پ جي ڪيترن ئي سياستدانن خلاف وٽ پڪڙ ڪري کين گرفتار ڪيو.پر ان تي به ان وقت ميان صاحب ڪو بيان نه ڏنو هو.ڊاڪٽر عاصم گرفتار ٿيو ته ميان صاحب کي حڪومت ۾ چوڌري چيو ته ڊاڪٽر عاصم جي اسان وٽ فر فر واري اعتراَضي وڊيو پيل آهي.پر افسوس ته اهو آهي ته  آخر نيب تي اهڙو تنقيدي بيان ڇو ڏنو هو، ان ڪري لڳي ائين ته شايد نيب هاڻي سنڌ کي ڇڏي ڪري پنجاب جو رخ ڪيو آهي.ان ڪري  وفاق کي نيب تي ڪاروائين تي اعتراض ٿي پيو آهي ۽ اهو سجهه کان ٻاهر آهي.برحال نيب اگر سنڌ کان پوءِ پنجاب اندر ڪرپشن جي ڪيس جاچ جو گهيرو تنگ ڪري ته اها به سٺي ڳالهه ٿيندي.آخر سنڌ کان پنجاب جو وارو به اچڻ گهرجي .ان ڪري نيب اگر پنجاب حڪومت خلاف ڪاروايون ڪرڻ تي موڊ ۾ آهي ته کيس تنقيد کان ڊڄڻ نه گهرجي.ڇو ته اگر هو ڪارويوان ڪندي ته به تنقيد ٿيندس.. نه ڪندي ته به تنقيد ٿيندس.ان ڪري ايترو ضرور آهي ته جيڪڏهن نيب پنهنجي ڪاروايون ڪري ته ان ۾ سچائي هجي.ته جيئن انهن ڪاروائين جي ور ڪو معصوم نه چڙهي…..

*****

 

 

ليڊي هيلٿ ورڪرز جي تاريخي تحريڪ: حنيف سوڍر

جيڪڏهن موجوده سياسي ڪلچر تي چڱيءَ ريت ويچار ڪري ڏسبو، ته اها جاگيرداريت جي اشڪنجي ۾ ڦاٿل نظر ايندي، جنهن سبب طبقاتي ڪلچر کي جيئن پوءِ تيئن هٿي ملندي رهي ٿي. اهو ئي سبب آهي جو وقت سر سياسي ڌرين کي پاڻ ۾ اٽڪائي انهن جي چيلهه چٻي ضرور ڪئي ويندي آهي. ليڪن وقت جي حڪمرانن کي اهو نه وسارڻ گهرجي ته وقت هميشه ساڳيو ناهي رهڻو. هڪ نه هڪ ڏينهن تبديليءَ جو سج اڀرڻو آهي ۽ ضرور حالات ڦيرو ضرور کائيندا آهن.

هن وقت سنڌ جي موجوده صورتحال تي جيڪر سوچجي، معلوم ٿيندو ته اسان جو آئيندو روشن ٿيڻ بجاءِ انڌهاري ڏانهن ويندو محسوس ٿيندو. جهڙيءَ ريت سماجي، سيڪيولر ۽ قومپرست جماعتن کان ويندي سياسي ڌرين کي هڪ پاسي خاموش رهڻ لاءِ مجبور ڪيو پيو وڃي، ته ٻئي پاسي ٿيندڙ ناانصافين خلاف سنڌ جو عوام حقن جي حاصلات لاءِ جڏهن ڪٺو ٿي روڊ رستن تي نڪري نروار ٿئي ٿو، ته بروقت انهن جا جائز مطالبا مڃڻ بجاءِ الٽو کين حراسان ڪري ماٺ ڪري ويهي رهڻ لاءِ هيسايو ۽ ڌمڪايو وڃي ٿو. جنهن سبب سنڌ جو عوام ڏينهون ڏينهن بيشمار مسئلن جي ور چڙهندو پيو وڃي. سنڌ ۾ ڪر کڻي وڌندڙ انيڪ مسئلن کي حل ڪرڻ ۽ نبيرڻ جي سموري ذميواري اخلاقن قانون موجب آئيني طور تي رياست ۽ حڪومت جي عملدارن تي مڙهيل هوندي آهي. ليڪن انهن ڳالهين کان انڪار ڪرڻ ناممڪن آهي ته اهڙي سماجي مسئلن تي قومپرست پارٽين، سيڪيلور جماعتن کان ويندي سياسي ڌرين جي اڳواڻن کي ڪيئن ٿو خاموش ڪرايو وڃي! ڪيئن ٿو ڪڏهن مزدورن کي پاڻ ۾ ويڙهائڻ کان پوءِ انهن جي مسئلن کي نبيريو وڃي! ڪيئن ٿا ڪڏهن ٻين صوبن مان لاشن جا تحفا موڪليا وڃن! ڪيئن ٿو عوام جي حقن لاءِ آواز اٿاريندڙ سياسي توڙي سماجي شخصيتن کي کنڀي گم ڪيو وڃي! اهي سموريون ڳالهيون هڪ پاسي پنهنجي جاءِ تي اهم سوال آهن، ته ٻئي پاسي ڄاڻي واڻي انهن مسئلن کي حل ڪرڻ بجاءِ اڪثر ويتر وڌائي پيش ڪيو ويندو آهي، جنهن سان افرارتفريءَ وارو ماحول مچائي بدامني کي هٿي ڏيئي هڪ پاسي لاقانونيت جو ثبوت ڏنو پيو وڃي، ته وري ٻئي پاسي خاصي بجيٽ هئڻ باوجود سنڌ جي عوام جي جائز مسئلن کان ڄاڻي واڻي ڪن لاٽار ڪيا پيا وڃن. ان سموري نظام کي ذهن نشين ڪري مستقبل لاءِ مفڪرمند ٿي ڪري ويچار ڪجي ۽ پوءِ ان سوال جو نتيجو ڪڍجي ته اسان جي ان موجوده سياسي ڪلچر جا اسان جي ۽ نسل جي مستقبل تي ڪهڙا اثر پوندا؟ جيڪر اڃان به اسان کي سمجهڻ ۾ مشڪلات محسوس ٿئي، ته پاڻ عورتن واري احتجاجي بک هڙتال جي لڳل سينچريءَ مان با آساني سمجهي سگهون ٿا. اڃان به جيڪر نه سمجهون يا سمجهڻ باوجود ڪن لاٽار ڪري چپ چاپ ٿي ويهي رهون، ته پوءِ يقين ڪريو اسان ئي سنڌي عورت جي عظمت ۽ سنڌ جي عظيم ثقافت، تهذيب، ريتن ۽ رسمن ۽ تمدن جي تباهيءَ ڏانهن رخ تبديل ڪرڻ جا ذميوار هونداسين. پاڻ ئي پنهنجن پير تي ڪهاڙو هڻڻ وارن بيوقوفن مان هونداسين.

دنيا ۾ سنڌ جي عظيم ثقافت ۽ سنڌي عورت جي عظمت جو شاهه لطيف جي شاعريءَ کان وڌ ٻيو ڪهڙو ثبوت کپي! سنڌي شاعريءَ ۾ اڄ تائين سنڌي عورت ماءُ جي روپ ۾ ماءُ جي مامتا جي واکاڻ ٿيندي آئي آهي، ونيءَ واري روپ ۾ وفا شعار زال جو وجود قائم رکندي آئي آهي، ڌيءُ جي روپ ۾ پيڪن جي اڪير سمائيندي نظر ايندي رهي آهي، ته ڪڏهن وري ڀيڻ جي روپ ۾ ڀائرن جي عزت ۽ وقار جي علامت ٿيندي نظر ايندي رهي آهي. اهو ئي سبب آهي جو اڄ به ٻهراڙيءَ وارن علائقن توڙي شهرن ۾ سنڌي عورت جي عظمت ۽ بلند اخلاقيءَ جو جيئرو جاڳندو ثبوت ملي ٿو. عورتون پنهنجن ورن کي زندگيءَ جو محور سمجهن ٿيون، جنهن سبب ساڻن عقيدت ۽ محبت ٿئي ٿي. ڀينر پنهنجي ڀائرن تان قربان ٿينديون آهن. مائرون اولاد تي ساهه صدقو ڪنديون آهن. ڌيئر پنهنجي پيڪن لاءِ سڪنديون آهن. اهو ئي سبب آهي جو شاهه لطيف پنهنجي شاعريءَ جي گهڻائيءَ واري حصي ۾ سنڌي عورت جي سچائي، دليري، وفاداري، لڄ ۽ حياءَ، وقار ۽ قوت برداشت جي نمائندگي ڪندي نظر اچي ٿو.

خير، پاڻ ڳالهه پئي ڪئيسون انهن ليڊيز هيلٿ ورڪرز جي، ته جن پنهنجي حقن جي حاصلات لاءِ ڪجهه مهينه اڳ گوزي کان خيرپور ناٿن شاهه تائين اونهاري جي تيز تپش هئڻ ڪري گرم روڊ ۽ رستن تي معصوم ٻارڙن سان گڏ اٺ، نو ڪلو ميٽر فاصلو طئي ڪري لانگ مارچ ڪيو هو. انهن سنڌ جي نياڻين پنهنجي معصوم ٻارڙن سميت شديد گرمين ۽ لوڊ شيڊنگ جهڙين مشڪلاتن سان مهاڏو اٽڪائيندي هڪ وڻ جي معمولي ڇانو هيٺان ڪيمپ لڳائڻ کان پوءِ احتجاجي بک هڙتال تي مسلسل ان اميد سان ويٺيون ته هڪ نه هڪ ڏينهن اسان سان انصاف ٿيدو! ليڪن انهن ليڊيز هيلٿ ورڪرز ۽ سندن معصوم ٻارڙن جي تحريڪ کي 100 ڏينهن مڪمل ٿي ويا. افسوس! ڪو ٻوٽو نه ٻريو. انهن سنڌ جي نياڻين جا جائز مسئلا سنڌ جي ڪنهن سياسي، سماجي، قومپرست پارٽين جي اڳواڻن توڙي ڪارڪنن سان گڏ ٻين ساڃاهوندن عورتن توڙي مردن، شاگردن توڙي شاگردياڻين ۽ هر عام کي چڱي ريت معلوم آهي. گذريل ڪالم ۾ اهڙو ذڪر ڪري چڪو آهيان. ڪهڙو ويهي انهن کي تفصيل سان لکجي. سچ اهو آهي ته انهن جي جائز مطالبن کي اڃان تائين تسليم نه ڪيو ويو آهي. اها ڳالهه مڃڻ جوڳي آهي ته سنڌ ۾ عورتن جي ان لڳاتار احتجاجي بک هڙتال واري هلندڙ تحريڪ کان اڳ اهڙي ڊگهي تحريڪ ناهي هلي. ڌيان طلب ڳالهه آهي، ته ڇا ليڊيز هيلٿ ورڪرز جي مسلسل جاري رهندڙ 100 ڏينهن واري تحريڪ اتي دنگ ڪندي يا اڃان وڌيڪ جاري رهندي!؟ جيڪر جاري رهي، ته تاريخ ۾ ان کان وڌ وقت جي حڪمرانن جي اڃان ٻي ڪهڙي بيحسي چئبي!؟

پروين کوکر، فاطمه ملاح، رخسانه عباسي، نور بانو ملاح، پروين ناريجو، نجمه مگسي، زاهده خاتون ۽ رابيعه ناريجو جي اڳواڻيءَ هيٺ حقن جي مطالبن واري مسلسل جاري رهندڙ ان جدوجهد دوران انهن عورتن سان ڇا وهيو واپرايو انهن کان به هر ساڃاهوند با خبر آهي. ان تحريڪ ۾ 7 معصوم ٻارڙن جي ماءُ ليڊي هيلٿ ورڪر ”عاليه ميراڻي“ جيون جي جنگ هارائي ويٺي ”سنديس ٻچڙن جو خدا ڄاڻي ڇا ٿيندو!“ تحريڪ دوران مٿن آنسو گئس جا گولا به اڇلايا ويا هئا، نوڪرين تان لاهي ڇڏڻ جون ڌمڪيون ڏيڻ سان گڏوگڏ بيهوده تهمتون لڳائي کين خوار ڪرڻ جون به ڪوششون ڪيون ويون هيون ته ڪن نياڻين کي وارن کان گهليو ويو هو. تنهن باوجود به هنن حوصلو نه هاريو ۽ عيدن سان گڏ رمضان جهڙو ڀلارو مهينو به انهن  گرمين ۽ ڪانو جي اک ڪڍندڙ گرم ڏينهن جي تپش ۽ ڪاڙهن ۾ گذاريا. ان کان علاوه گهر گهاٽ ڇڏڻ ۽ صبح شام سفر جون تڪليفون سر تي سهي ڪشالا ڪاٽينديون رهيون.

سنڌ ۾ ٻين انيڪ مسئلن سان گڏ اهڙا به مسئلا روز جو معمول بڻيل آهن جيڪي عورتن سان ٿيندا رهن ٿا. ساڻن جانورن جهڙو سلوڪ ڪيو وڃي ٿو. ڪڏهن غيرت جي نالي تي ڪاري ڪارو ڪري ماريو وڃي ٿو. ڪٿي ٿوريءَ گهڻي ڳالهه تي ڪاوڙ ۾ اچي ڪٿي ڀاءُ، ڪٿي مڙس، ڪٿي ڏير ته ڪٿي وري پيءُ يا ڪو ٻيو ماڻهو آتشي يا غير آتشي هٿيارن جا وار ڪندي سندن ڳلو ڪپيو ٿو وڃي ته ڪٿي مٿن تيزاب هاري ماريون يا شديد زخمي ڪندي کين کاريو وڃي ٿو، ته ڪٿي وري چوديواريءَ اندر ئي اندر کين قيد ڪري مختلف طريقن سان حراسان ڪيو وڃي ٿو. ان ئي عظيم عورت کي وحشي درندن پاران پنهنجن مفادن خاطر ڏاڍ ۽ جبر ڪندي استعمال ڪيو ٿو وڃي ته ڪٿي وري جرڳن جي ور چاڙهي چند ٽڪن عيوض کين ڪنهن پوڙهن جي وني بڻايو وڃي ٿو يا پهاڄ تي پرڻائي مٿس مصيبتن جا پهاڙ کڙا ڪيا وڃن ٿا. جنهن ڪري يا ته هوءَ زهر جا ڍڪ ڀري سٺ ستر سال ڪنڌ جهڪائي غلامن وانگر جيئي ٿي يا وري دنيا کان ڪناره ڪشي ڪري ٿي. ان ئي سنڌي عورت کي ريتن رسمن جي ور چاڙهي ننڍڙي عمر ۾ گهر اندر قيد ڪري يا وري شادي ڪرائي تعليم جهڙي زيور کان تاحيات محروم ڪيو وڃي ٿو.

اسان جي معاشري اندر اهڙي کوکلي انسان پاران عورتن کي جسماني ۽ ذهني طور تي تشدد ڪيو وڃي ٿو. جنهن ڪري عورت جو گھر کان ٻاهر قدم رکڻ ۽ ناانصافي خلاف آواز اٿارڻ ڏاڍو مشڪل ٿي پيو آهي. اهڙي سماج ۾ هڪ ليڊيز هيلٿ ورڪر کي پنهنجي ٻارڙن، مڙس يا گهر جي سموري خاندان جي ذميوارين جا بار ڪلهن تي هئڻ باوجود خدا ڄاڻي در در وڃي پنهنجي فرضن جي ادائگي ڪرڻ لاءِ ڪيترين ڪٺن حالتن ۽ مشڪلاتن جو منهن ڏسڻو پوندو هوندو! اهڙي مرداڻي سماج ۾ سموريون ذميواريون نڀائڻ ۽ ڪشالا ڪاٽڻ باوجود ليڊيز هيلٿ ورڪرز احتجاجي ڪئمپ واري جدوجهد کي مسلسل جاري رکنديون آيون آهن. اها سنڌي عورت جي بلند حوصلي، اٽل ارادو، بهادري ۽ منجهن دليري هئڻ جو ثبوت آهي.

اڄ جي هن جديد دور جي تقاضا اها آهي ته مرد ۽ عورت ٻنهي کي برابر جو شهري تسليم ڪندي کين برابري جا حق ڏنا وڃن. تنهنڪري ضرورت ان جي آهي ته هي مسئلو نه صرف انهن ليڊيز هيلٿ وڪرز جو آهي، جيڪي روزانو ڪئمپ تي موجود هجن ٿيون، پر سموري سنڌ جون موجود ليڊي هيلٿ ورڪرز پنهنجو مسئلو سمجهن ۽ ساڻن ٿيندڙ ناانصافين کي پاڻ تي لاڳو ڪري گڏجي جدوجهد جو آغاز ڪن ۽ ان سان گڏ هر ساڃاهوند عورت جو فرض آهي ته هوءَ به ساڻن جدوجهد جو حصو بڻجي، ۽ سنڌ هر جي ساڃاهوند کي گهرجي ته هو سنڌي عورت جي حفاظت، عظمت ۽ عزت کي سنڌي هئڻ ناتي پنهنجي سنڌي نياڻي سمجهي ۽ سندن همٿ ۽ حوصلي افزائي ڪرڻ لاءِ فرض سمجهي، نيڪ نيتي ۽ سچائيءَ سان انهن جي جدوجهد جي دائري کي وسيع ڪرڻ ۾ اڳڀرو ٿئي. ڇاڪاڻ جو انهن جي مسئلن کي نه صرف سپريم ڪورٽ آف پاڪستان جائز قرار ڏئي چڪي آهي، پر سنڌ جي وڏي وزير ”سيد مراد علي شاهه“ بجيٽ اجلاس دوران پڻ انهن کي پڪو ڪرڻ جو اعلان ڪري چڪو آهي.

100 ڏينهن گذرڻ باوجد جڏهن اهڙن فيصلن کي نظرانداز ڪيو ويو آهي ته پوءِ هاڻي حڪومت کان چڱائيءَ جي ڪهڙي يقين جي آڌار اڃان وڌيڪ اميد ۽ توقع ڪري سگهجي ٿي؟ تنهن ڪري اهو سمورو مسئلو سنڌ جي نه صرف ليڊيز هيلٿ ورڪرز جو پر عورت جو آهي. سنڌ ۽ سنڌي نياڻين سان ناانصافيون ڪرڻ ڪرڻ وارو معاملو آهي ۽ ان سان گڏوگڏ سياسي، سماجي ۽ حقن لاءِ آواز بلند ڪندڙ ورڪرن ۽ شخصيتن کي کنڀي گم ڪرڻ وارو معاملو به نه وسارڻ گهرجي. سنڌ ۾ نه صرف اهي ٻئي اهم معاملا پر ان سان گڏ ٻيا به کوڙ سارا مسئلا آهن جيڪي سنڌ جي غريب عوام ۽ مستحق ماڻهن جي حقن تي ڌاڙو هڻڻ برابر آهن. تنهن ڪري اهڙن مسئلن سان گڏوگڏ ٻين انيڪ مسئلن جي حل ٿيڻ لاءِ به اسان سڀن ساڃاهوندن سياسي، قومپرست پارٽين کان ويندي عورت جي ڀلائيءَ لاءِ ڪم ڪندڙ ادارا ۽ ونگز سانگڏ  سنڌ جون سموريون خيرخواه سيڪولير جماعتن کي گڏ ٿيڻ گهرجي. سڀ جا سڀ ملي ڪري گڏجي ان احتجاج جو دائرو وزيراعليٰ هائوس ڪراچي تائين وڌائي ڪامياب بڻائڻ لاءِ آواز اٿارڻ کپي.

جتي پاناما جهڙن مسئلن کي حل ڪيو ٿو وڃي، اتي اهڙن معمولي مسئلي کي نظرانداز ڇو ٿو ڪيو وڃي؟ جتي سنڌ کان علاوه ٻين صوبن جي ليڊيز هيلٿ ورڪرز جا مسئلا ڏاڍي غور ۽ ويچار سان ٻڌڻ کان پوءِ حل ڪيا وڃن ٿا، اتي سنڌ جا ڇو نه!؟ ان لاءِ سنڌ جي آواز جي ترجماني ڪندڙ سنڌي ميڊيا کي به تن معاملن تي سچائي، بردباري ۽ ايمانداريءَ سان پنهنجي فرضن جي ادائگي ڪندي روڊ تي نڪري ايندڙ عوام ۽ تحريڪن کي ڪوريج ڏيندي سچي صحافت هئڻ جو ثبوت ڏيڻ ۾ اڳڀرو ٿيڻ گهرجي.

پاڻ ئي پنهنجا ويڄ ٿياسين،

درد اسان کان دور ڀڄي وڃ.

hanifsodhar2017@gmail.com

 

 

آئين بدلائڻ واري ڳالهه ۽ ملڪي صورتحال…: غلام مصطفيٰ جمالي

ميان نواز شريف سري عام اهو اعلان ڪري چڪو ته پاڪستاني آئين کي بدلائڻو پوندو،ميان نواز شريف اهو به چئي رهيو آهي ته سندس ڪهڙو ڏوهه هو جنهن تحت کيس نااهل ڪيو ويو آهي،جڏهن ته نواز صاحب اهو به چئي رهيو آهي ته سندس نااهلي جو فيصلو پهرين کان طعه ڪيو ويو هو.جڏهن ته جي آءِ ٽي جي رپورٽ پهرين کان ئي تيار ڪئي وئي هئي.۽ مونکي صرف انهي بنياد تي گهر موڪليو.۽ هاڻ هو چين سان نه  وهيندو.برحال هن وقت ملڪ هن وقت جهڙي صورتحال پيدا ٿي چڪي آهي ان مان اها ڳالهه ته واضع ظاهر آهي ته پاڪستاني جي سياست هڪ اندروني ويڙهه بنجي چڪي آهي جنهن اندر هر ڪوئي هڪ ٻئي جا سياسي ترا ڪڍڻ ۾ پورو آهي،ميان نواز شريف هجي يا عمران خان يا وري ڪو ٻيو پر مان سمجهان ٿو ته هر ڪوئي پنهنجي مفاد تي سياست ڪري رهيو آهي جنهن م صرف صرف سندن ئي فائدو آهي،ان جي ڀيٽ ۾ عوام ويچاري ته رڳو سياسي اڳواڻن جا ڄونڊا پٽ ڏسي رهي آهي،جڏهن ته انهي جي ڀيٽ اندر دنيا جي ٻين ملڪن ۾ بلڪل به ائين ناهي،رڳو پاڪستان اندر ئي اهڙي سياست آهي جنهن اندر عوام خاصو ڀوڳي رهي آهي،هر صرف عوام هڪ وڏن مئسلن اندر گهيري پئي آهي،جنهن اندر عوام جا بنيادي مسئلا وڏي اهميت رکن ٿا.

آوچ اوڀر جي حاڪمن وانگر اسانجي اندروني ۽ اصل سرڪار عوام جو ڌيان بدترين راڄ، سياسي بحران ۽ سياسي سماجي ڇڪتاڻ کان هٽائڻ لاءِ ڪنهن پرڏيهي قوت معني آمريڪا ڏانهن ڪرائڻ جي ڪوشش ڪري ٿي. پر جڏهن تيونس، مصر ۽ شام جهڙن ملڪن جو عوام سڄاڳ ٿيو ته پوءِ هنن جي اکين تان پڙدو لهي وڃي ٿو. پاڪستان ۾ جاري ڇڪتاڻ ڏسي محسوس ٿئي ٿو ته اُهو وقت ويجهو آهي.غور طلب ڳالهه اِها آهي ته اسانکي اِهو ڏسڻ گهرجي ته پاڪستان جي گهرو مسئلن ۾ ڌارين جو ڪيترو هٿ آهي.انڪري اسين پاڪستان جي سڀ کان وڏن معاملن جو خلاصو پيش ڪري رهيا آهيون ۽ ڏسڻو آهي ته سمورن معاملن جو ڌارين سان ڪو تعلق آهي يا نه؟1: پاڪستان ۾ گهرو قرض جو بار جبل جيترو آهي، هن قرض لاءِ اسٽيٽ بئنڪ نوٽ نوان جوٽ ڇاپيا ۽ هر شئي جي قيمت آسمان تائين پهچي وئي. وڌيل قيمتن معيشت جي هر سيڪٽر جو ٻيڙو غرق ڪري ڇڏيو.2: پاڪستان ۾ بجلي، پيٽرول، ڊيزل، گئس ۽ پاڻي اڻلڀ آهي. تنهنڪري پاڪستاني صنعتن جي پيداواري لاڳت ايتري وڌي وئي آهي جو اُها عالمي منڊي ۾ ٻين ملڪن جو مقابلو ڪرڻ جهڙيون ناهن. انڪري بيروزگاري ۽ غربت ۾ ڏينهون ڏينهن اضافو ٿيندو پيو وڃي.3: پاڪستاني آبادي ۾ رڪارڊ اضافو ٿيو آهي. 40 سالن ۾ آبادي 4 ڀيرا وڌي آهي. هن سان گڏ شهرن ڏانهن لڏپلاڻ ڪندڙ ماڻهن جو انگ 700 سيڪڙو آهي جڏهن شهرن ۾ روڊن تي ٻين سهولتن ۾ اضافو ڪونه ٿيو آهي.4: جهاد، دهشتگردي، لاقانونيت، رشوت ۽ سياسي بدنظمي چوٽي تي آهي. سياست ڪجهه خاندانن جو واپار بڻجي وئي آهي ۽ اِهو سڀ ڪجهه فوج جي شموليت سان ٿي رهيو آهي.5: پاڪستاني رياست شهرين کي بنيادي سهولتون (علاج، تعليم) پڻ ميسر نٿي ڪري سگهي. پر ڪني پاڻي سان بيماريون ڦهلجي رهيون آهن ۽ 46 سيڪڙو عوام هيپاٽائٽس جا مريض آهن.ڪنهن به ملڪ جي تباهي لاءِ 5 ڳالهين مان هڪ ڳالهه به ڪافي آهي. 5 ڳالهين ۾ ڌارين جو هٿ ناهي. وري به اسين مٿي ڄاڻايل 5 ڳالهيون معلوم ڪرڻ جي ڪوشش ڪريون ٿا جيڪڏهن ڪنهن به ڳالهه ۾ ڌارين جو هٿ آهي يا وري اسين پاڻ هنن جا ذميوار آهيون.

1: پاڪستان تي گهرو ۽ پرڏيهي قرض جو جبل جيترو بار آهي جڏهن ته رياست جي اوتري آمدني ناهي. هنن قرضن ۾ سڀ کان وڏو هٿ غير ضروري فوجي بجيٽ، حاڪمن جي عيش، ۽ رشوت جو آهي. هن سان گڏ ملڪ جي سڀ کان امير طبقي مان 10 سيڪڙو ماڻهو به انڪم ٽيڪس نٿا ڏين. هر ملڪ ٽئڪس سان هلي ٿو جيڪو بنيادي قانون آهي. ڇا اسين ڌارين کي قرض جو ذميوار چئي سگهون ٿا؟ملڪ ۾ ڏينهون ڏينهن وڌندڙ مهانگائي جو ڪارڻ اُهو معاشي ماڊل آهي جيڪو جنرل مشرف جي پيدا وار آهي ڇاڪاڻ ته مشرف دور ۾ بئنڪن کي اکيون ٻوٽي قرض ڏيڻ جي هدايت ڪئي وئي. نوان نوٽ ڇاپڻ سان مهانگائي ڪونه وڌندي ته ٻيو ڇا ٿيندو؟2: بنيادي ضرورت جي شئين جو بحران بيڊ گورننس ۽ آبادي وڌڻ سان پيدا ٿيو آهي. جيڪڏهن سرڪار نااهل هجي ۽ 1970 ۾ 6 ڪروڙ آبادي 2017 تائين 24 ڪروڙ ٿي وڃي ته ٻيو ڇا ٿيندو؟ ڇا اسين ڌارين کي سرڪار جي نااهلي ۽ آبادي جي ٻوڏ جو ذميوار قرار ڏئي سگهون ٿا؟3: آبادي جي ٻوڏ فوج جي مذهبي بنياد پرستي وڌڻ سان آئي آهي. سر حڪومت مولوين جي خوشنودي خاطر اِهو مسئلو نبيرڻ بدران چپ رهي ٿي. اسين پنهنجي ملڪ ۾ پرڏيهي پاليسي کي ڏوهه چئي سگهون ٿا پر اِها ڳالهه مناسب ناهي.4: دهشتگردي ۾ مارجي ويلن مان وڏي انگ جي موت جو ذميوار آمريڪا کي چئي سگهون ٿا. پر غور طلب ڳالهه اِها آهي ته ڪراچي ۾ ملڪ جي ٻين حصن ۾ جيترا ماڻهو دهشتگردي ۾ مارجي وڃن ٿا اوترا نه پاڪ افغان سرحد تي مرن ٿا جتي جاري جنگ جو چرچو سڄي دنيا ۾ آهي. فرقه پرستي، اقتدار لاءِ رتوڇاڻ ۽ لاقانونيت جي ڪري مرندڙ ماڻهن کي شامل ڪجي ته دهشتگردي واري ويڙهه ۾ مرندڙ ماڻهن جو انگ ڪڻڪ جي ڍير ۾ هڪ ٻُڪ برابر آهي. توهين رسالت جو شڪار ٿيڻ، سيڪيورٽي ايجنسين تي ٿيندڙ حملن کي به شامل ڪجي ۽ آپگهاتي حملا به دهشتگردي جي خاني ۾ شامل آهن فرق اِهو آهي ته اجل جو کاج بڻجندڙ غريب عوام آهن. انڪري آمريڪا کي ملڪ ۾ جاري رتوڇاڻ جو ذميوار چوڻ سان فرق ڪونه پوندو.5. عوام کي تعليم ۽ علاج جهڙيون بنيادي سهولتون ميسر ڪونه ٿيڻ جو تعلق پرڏيهين سان ناهي. ڇاڪاڻ ته اُهي شئيون اسانجي حڪمران طبقي جي ايجنڊا ۾ شامل ناهن. ملڪ جي اڌ کان وڌيڪ آبادي هيپاٽائٽس جو شڪار آهي پر ڪني پاڻي ڏانهن ڪنهن جو ڌيان ناهي؟ اِها ڪم بهِ آمريڪي چائنيز يا روسي ڪندا؟حقيقت اِها آهي ته پاڪستان ۾ جاري بحرانن جو ڪارڻ اسانجا ڪرتوت آهن جن جو يهود هنود ۽ جن ڀوت سان ڪو به تعلق ناهي. سڀ سچ آهي پر اسانجي مبصرن، ميڊيا ۽ سياسي هستين جي ڪوشش آهي ته اسين هر ڪم جو ذميوار پرڏيهين ۽ ڌارين کي چئون. جيڪڏهن آمريڪا اسان ڏانهن رُخ ڪري کنگهي ٿو ته اسانجا سمورا ٽاڪ شوز هوڏانهن ڊوڙيندا آهن ۽ جيڪڏهن هڪ ڏينهن ۾ ويهه ڄڻا آپگهات ڪندا ته ڪير به غور نٿو ڪري.

پاڪستاني مبصر ۽ وڏيون هستيون خوابن جي ڏيهه ۾ رهن ٿيون جتي هر برائي جي پاڙ پرڏيهي ملڪن کي ڄاڻائي پنهنجي سماج مان پيدا ٿيندڙ بيمارين جي متعلق غور نٿا ڪري سگهن. ڏکڻ ڪوريا اسان کان وڌيڪ آمريڪا جي چاڪري ڪري ٿو ڇاڪاڻ ته هتي آمريڪي فوجون موجود هجڻ باوجود اُهو صنعتي ملڪ بڻجي ويو آهي. اسان ۽ ڪوريا ۾ اِهو فرق آهي ته هنن جاگيرداري ۽ وڏيرائپ جو خاتمو آڻي پنهنجي ملڪ کي ترقي جي رستي تي هلڻ جو موقعو ڏنو. پر اوڀر ايشياء جي ڪيترن ئي ملڪن ساڳيو ڪم ڪندي صنعتي ميدان ۾ ترقي ڪئي آهي. هاڻي سمورا مسئلا سمجهڻ ۽ نبيرڻ جو وقت آهي نه ته صورتحال ويتر خراب ٿيندي.

 

تفتان پاڪ-ايران سرحدي دنگ تي ڦاٿل زيارتين جي دانهن .!:مسرورسيال

ايران عراق مقدس زيارتن لاءِ ويندڙ زيارتين تفتان ايران پاڪستان سرحدي دنگ تان دانهيو آهي ته کين پاڪستاني سرحد تي روڪيو وڃي ٿو انتظام نه هئڻ سبب زيارتين کي ڪيترائي ڏينهن لڳي وڃن ٿا هڪ زيارتي موجب ته ڪيترائي قافلا هڪ  کان ٻن مهينن تائين  به روڪيا ويا  آهن جڏهن ته بارڊر تي ڪي به سهولتون ناهن نه ئي اتي ڪو مناسب کاڌ خوارڪ جو انتظام هجي ٿو نه وري علاج جي سهولت هجي ٿي  ان سان گڏ رهائش جو ڪو خاص انتظام نٿو هجي جنهن ڪري وڏي تڪليف سان منهن ڏيڻو پوي ٿو زيارتين ۾ عورتن ، ٻارڙن ۽ پيرسن جو تعداد به وڏو هجي ٿو سندن چوڻ آهي ته کين ان وقت روڪيو ويندو آهي جڏهن زيارتون ڪري واپس وطن اچجي ٿو سهولتون نه هئڻ سبب اڪثر ماڻهو بيمار ٿي پون ٿا  ٻيو ته سندن پيارن کي به انتظار رهي ٿو وڏو مسئلو ته سندن وٽ موجود کاڌ خوراڪ جو ذخيرو ختم ٿي وڃي ٿو پئسا ڏوڪڙ به ختم ٿي وڃن ٿا ۽ کين وڏي پريشاني سان منهن ڏيڻو پوي ٿو پاڻي پئيڻ جو ڇا وضو لاءِ به نٿو رهي ….  هي دانهن ته انهن زيارتين جي آهي جيڪي  هن وقت تفتان بارڊر تي ڦاٿل آهن پر سوال اِهو آهي ته هن دانهن کي ڪير ٻڌڻ وارو به آهي يا نه ……؟ ڀلا هي دانهن هاڻي جي رڳو  ته ناهي پر  اڳ به دانهون  ٿينديون رهيون آهن ته پوءِ اسان جي حڪومت ايڏي بي حس ڇو ٿي ويون آهن پنهنجي ملڪ جي شهرين جي سار سنڀار ڇو نٿا وٺن هي ڪو ايڏو وڏو مسئلو به ناهي جيڪو حل نه ٿي سگھي ڇا حڪومت زيارتين جي قافلن جي حفاظت ۽ انهن کي پنهنجي سرحد تي سهولتون مهيا ڪري نٿي سگھي …..! ڪري سگھي ٿي پر ڇا ڪجي اسان جا حڪمران ڪرپشن جي دنيا ۾ ايترا ته مصروف آهن جو کين رڳو پنهنجي اقتدار جو فڪر رهي ٿو عوام جو کين ڪوبه الڪو ناهي مقدس جاين جي زيارت ڪندڙن جو جڏهن احترام نٿو ڪيو وڃي ته باقي عام شهرين جو احترام ڪهڙو هوندو جيڪو ملڪ پنهنجي شهرين جا مسئلا حل  نه ڪري سگھي  اُهي حڪومتون ملڪ جو دفاع ڪهڙي طريقي سان ڪري  سگھنديون اُهو ئي سبب آهي جو حڪمرانن جي ناقص پاليسين سبب ملڪ ڪمزور ٿيندو پيو وڃي عوام غير محفوظ  ۽ حڪمران طبقو محافظن جي وڏن جٿن سان محفوظ ٿيندو پيو وڃي هي حڪمرانن جي پروٽوڪول تي مقرر فورس جيڪڏهن ملڪ جي شهرين جي حفاظت لاءِ مقرر ڪيا وڃن ۽ زيارتين جي حفاظت لاءِ مقرر ڪيا وڃن ته ملڪ ۾ امن قائم ٿي وڃي پر ڇا ڪجي جو اسان جي ملڪ ۾ اسان جي ئي  حڪمران کي حفاظت جي ضرورت آهي ۽ جتي حڪمران پنهنجي حفاظت لاءِ  سمورا وسيلا ڪتب آڻيندا هجن ۽ عوام غير محفوظ هجي اُهو ملڪ دهشتگردن جي ور  چڙهيل رهي ٿو جئين اسان جو ملڪ پاڪستان آهي خير ان ۾ ڪوبه شڪ ناهي ته اسين جنهن حالتن مان گذري رهيا آهيون اُهي خطرناڪ حالتون آهن ۽ اُهي خطرناڪ حالتون به حڪمرانن جي غلط پاليسين سبب آهن جنهن جو نتيجو وري عوام کي ڀوڳڻو پوي ٿو اِها ڳالھه به مڃجي ٿي ته هن وقت پاڪستان ايران ويندڙ رستو ڪنهن خطري کان خالي ناهي هوندو اڳ به ڪيترائي حملا ٿي چڪا آهن ۽ پر ان جو اِهو به حل ناهي ته اوهان رستا محفوظ ڪرڻ بجاءِ بند ڪري ڇڏيو جڏهن ٻن ملڪن ڏانهن ايندڙ ويندڙ رستا بند ڪيا ويندا ته ان جو معاشي طور وڏو نقصان ٿئي ٿو ان ڪري ئي هي رستا کليل رکيا ويندا آهن پر انهن کليل رستن کي محفوظ ڪرڻ حڪومت جو ڪم آهي پاڪستان جي ڪا سرحدي دنگ آهي ته ايران واري آهي جتان قافلا وڏي انگ ۾ اچن وڃن ٿا جيڪي به زيارتين جا هجن ٿا ۽ قانوني طريقي سان هجن ٿا ته پوءِ قانون موجب انهن زيارتين کي تحفظ سان گڏ سهولتون به مهيا ڪرڻ حڪومتن جي ذميوارين ۾ شامل  هجي ٿو جيڪي نظر نٿيون اچن ………! جيسيتائين حڪومت جي دماغ ۾ ڪا ڳالھه  سمجھه ۾ اچي ۽ قانوني تحفظ سان گڏ سهولتون مهيا ڪري ، تيسيتائين ڦاٿل زيارتين کي وطن آڻڻ جوبندوبست ته ڪيو وڃي جيڪي لڳ ڀڳ هڪ مهيني کان ٻن مهينن تائين اتي ڦاٿل آهن سو زيارتين جي هن دانهن تي ڌيان ڏنو وڃي ۽ کين پنهنجن پيارن سان جلد ملايو وڃي ان ڪري به ته اُهو هڪ ملڪ جي شهري جي حيثيت ۾ هنن زيارتين جو قانوني ۽ آئيني حق آهي حڪومت کي گھرجي ته ايران عراق پاڪ هستين جي زيارتن لاءِ ويندڙن جي قافلن جي حفاظت ۽ انهن جي بر وقت واپسي لاءِ مستقل ڪي اپاءُ وٺي ته جئين مسلسل ايندڙ اهڙين شڪايتن جو ازالو ٿي سگھي  هڪ ملڪ جو شهري جڏهن ٻئي ملڪ خاص ڪري سياحت خاطر يا زيارتن خاطر وڃي ٿو ته اُهو ان ملڪ جي هڪ سفير جو ڪردار نڀائي ٿو ۽ پنهنجي ملڪ جي  نمائندگي ڪري ٿو انهن قافلن جي هٿن ۾ ملڪ جو قومي پرچم هجي ٿو ملڪي ثقافت کي اجاگر ڪري ملڪي لباس سان اتي تعارف پيش ڪري ٿو ۽ وڏي ڳالھه اِها آهي جيڪا هڪ وڏي سعادت کان گھٽ ناهي ته مظلومن جي امام مظلومِ ڪربلا امام حسين عليه السلام ، اسلام جي پرچم جي علمدار حضرت ابوالفضل العباس علمدار عليه السلام ۽ ڪائنات جي  مولا امام علي عليه السلام ، ان کان اڳ غريب الغربا مولا امام علي رضا عليه السلام ، معصومه قم سلام الله عليها جي پاڪ روضن تي قومي پرچمن سان حاضري ڀرين ٿا ۽ ملڪ جي ترقي ۽ بقا لاءِ دعاڳو ٿين ٿا ڪائنات جي عظيم دربارن تي حاضري جيڪا عظمت ۽ سعادت هجي ٿي اتي پنهنجي ملڪ جي نمائندگي ڪن ٿا جڏهن اُهي انهن ملڪن ۾ هجن ٿا ته انهن زيارتين کي امام جو مهمان قرار ڏنو وڃي ٿو ۽ انهن جو احترام ڪيو وڃي اتان جا ماڻهوءُ انهن جي ٿڪاوٽ لاهڻ لاءِ سندن پيرن کي مهٽڻ جو ڪم به ڪن ٿا انهن مان بيمارن جي تيمارداري ڪن ٿا انهن جي کاڌي مان هڪ گرھه به ان نيت سان کڻن ٿا ته هي امام عليه السلام جا مهمان آهن هنن جي هٿن جو تيار ڪيل کاڌو برڪت وارو آهي پر ان جي ڀيٽ ۾ وري ڏسجي ٿو جڏهن اُهي زيارتي واپس پنهنجي ملڪي سرحد وٽ پهچن ٿا ته انهن سان ڪهڙو حشر ڪيو وڃي ٿو پنهنجي ملڪ جا رستا انهن لاءِ بند هجن ٿا انهن کي تحفظ نٿو ڏنو وڃي انهن جي ڪابه سار سنڀار نٿي لڌي وڃي  ويتر کين تڪليفن مان گذاريو وڃي ٿو ۽ اذيتن سان منهن ڏياريو وڃي ٿو … خير هي آهن ئي مظلومن جا زيارتي اِها تڪليف اُهي برداشت ڪري وٺندا هوندا پر حڪومت جي نااهلي ۽ ناانصافي  ته برداشت کان ٻاهر هجي ٿي ۽ ناانصافيون به ايتريون جو انسان جي سوچ واري سگھه به کسي وٺن ، ان ڪري زيارتين کي وڌيڪ اذيتن مان گذارڻ بجاءِ سندن درد کي سمجھيو وڃي ۽ سندن واهر ڪئي کين عزت ، احترام سان پنهنجي گھرن ڏانهن موڪليو وڃي .  جئين هو پنهنجن پيارن سان ملن ۽ خدا جي پيارن جي زيارتن وارن منظرن کان کين آگاھه ڪن جيڪو سفر نامهو انهن دل جي تختي تي تحرير ڪيو آهي منظر ڪشي پنهنين اکين ۾ سانڌي رکي آهي ۽ لفظن کي ذڪر جي صورت ۾ زبان مان اچارڻ لاءِ سنڀاري رکيا آهن ته مظلومن جي امامن جون بارگاهون اڄ به مظلومن جي رهنمائي ڪئين ڪري رهيون آهن .

 

 

ملڪي سياست جي جھلڪ ۽ ڪجھه حقيقتون: ڪامريڊ منان چانڊيو

ميان نواز شريف پاناما پيپرس, جي آء ٽي ۽ عدالت سڳوري جي ٽه طرفي طاقت ۽ غيض غضب جي پڪڙ ۾ اچي اسلام آباد جھڙي بي وفا پر پُررونق شھر ۾ قائم پرائيم منسٽر ھائوس جي رنگين ڪمرن بخملي بيڊن سونھري صوفن بادامي باٿ رومن مان بي دخل ٿي وزارت عظمي کي مجبوري مان الوداع چئي اکيون اشڪبار ڪندي ۽ غمذده چھرو بنائيندي ويندي ويندي پوئتي منھن ڪري ڪنڌ ھيٺ ڪري چپ بند ڪري مٺيون ڀڪوڙي آھستي آھستي قدم کڻي نڪتو ھوندو ته اھو منظر سندس جي لئه ڀوائتو ۽ عجيب غريب ھيو, خير اھو پھريون ڀيرو نه ھيو جو ميان صاحب پي ايم ھائوس مان رسوا ٿي پھريون جيل پوء ڀلي پار ۽ بعد ۾ رائيونڊ جھڙي وادي جنت ۾ داخل ٿيو ھجي پر پوء به گذريل جولاء جي 28 تاريخ وارا اھي لمحا ھن لاء ڪنھن وڏي المئي کان گھٽ نه ھيا جڏھن سپريم ڪورٽ جي پنج رڪني بينچ متفقه راء سان کيس صادق ۽ امين نه ھئڻ ڪري نااھلي جو مٿس ٺپو ھڻي گھر ڀيڙو ڪري ڇڏيو, ۽ اھڙي ريت ھو ,ٻين ڪيترن ئي پنھنجي ھم منصب معززين ۽ محترمين جي ڊگھي قطار ۾ وڃي جڳھ والاري, اسان پنھنجي وڏڙن کان پشت به پشت ٻڌندا پيا اچون ته وقت جي اعلي عدالتن يا قاضي ڪورٽن جي منصفن جي قلم جي نوڪ جتي ھڪ مظلوم ڌر ۽ فرد جي گردن ڪٽڻ لاء استعمال ٿئي آھي,اتي وري بادشاھن راجائن ۽ حڪمرانن پاران مقرر ڪيل ڪھارن ۽ جلادن جي تلوارن نيزن خنجرن سنگينن جون تکيون تيز چوٽين به ساڳيو ڪم سرانجام ڏنو آھي , اھا پڻ حقيقت آھي ته ازل کان ئي عدالتون قاضي ڪورٽون ۽ بادشاھتون ھڪ ئي دڳ تي ھلندي پنھنجي مفادن واري طئه ٿيل منزل طرف روان دوان آھن , پر ڪڏھن ڪڏھن انھن ۾ اڻبڻت پيدا ٿيڻ جي ڪري ھڪٻئي جي رچايل راند ۾ رس چس نه رھندي آھي جنھن ڪري معاملا بگڙجي ويندا آھن ۽ نتيجن اصل معاملو منظرعام تي اچي ويندو آھي ۽ ھمراھ سياري واري سوڙ پاڻ ڏانھن سورڻ کي لڳي ويندا آھن بھرحال ماضي جي پڳ مٽ يارن ۾ ڪھڙن سببن جي ڪري ڇڪتاڻ شروع ٿي وئي آھي ان جي سربستي خبر کين ئي ھوندي, ميان صاحب پي ايم ھائوس کان تڙجي ٻارنھن ڏينھن تائين ڪوھ مري جي من موھيندڙ نظارن ۽ ٿڌڙين ھوائن جي مرڪزي وادين ماٿرين ۾ رھڻ کانپوء جنت الفردوس جون سڪون لاھڻ ۽ منظر پيش ڪندڙ رائيونڊ روانو ٿيو ته ساڻس کوڙ خدائي خلق اوڏانھين راھي ٿئي رمندي رھي ۽ مزي جي ڳالھ ته جنھن راولپنڊي جي راڻن سندس جي بقول کيس اقتداري سيج تان جولاء مھيني جي ٽاڪ منجھند جو اٿاري ڇڏيو تنھن راولپنڊي عرف ڪوفي شھر ۾ پھرين رات پنھنجي حامين سميت بصر ڪئي, اسان راولپنڊي کي ڪوفي شهر سان نسبت ان ڪري ڏيون ٿا ت اتي ملڪ جي هڪ پهرين اڻ چونڊيل وزير اعظم لياقت علي کي سرڪاري تقريب ۾ اسٽيج تي گولين سان گهائي ڇڏيو ,

هڪ ٻئي پهرين چونڊيل وزير اعظم ذوالفقار علي ڀٽو کي جسٽس مولوي مشتاق ۽ جسٽس ايس انوارالحق جي ٿرو تارا مسيح جهڙي بدنام زمانا جلاد هٿان ٽياس تي ٽنگائي ڇڏيو ۽ اهڙ ي ريت هڪ ٽئين وزير اعظم محترما بينظير ڀٽو جنهن کي اسلامي دنيا جي پهرين ۽ پوري دنيا جي ننڍي عمر واري وزيراعظم جو اعزاز مليل هيو , تنهن کي پڻ هڪ رٿابندي تحت قتل ڪيو ويو ان ڪري اهڙن بيدردانا ۽ جئ جهريندڙ سانحن برپا ٿين ڪري راولپنڊي کي وزيراعظمن جو قاتل شهر پڻ چئي سگهجي ٿو , بھرحال ميان محمد نواز شريف نااهل ٿيڻ کان پو۽ اسلام آباد کان جيٽي روڊ رستي لاهور تائين چند ڪلاڪن وارو فاصلو چئين ڏينهن اندر طئه ڪري وڏي ڌام ڌوم سان لاھور پھتو ميان صاحب جي ان عوامي قافلي ۽ سفر ۾ ڪھڙا ۽ ڪيترا ماڻھو گڏ ھيا ۽ رستي ۾ ماڻھن جا ھجوم ھيا يا ولر , ھن جو والھانه يا معمولي استقبال ٿيو اھي ڳالھيون به وڏي اھميت رکن ٿيون ليڪن سڀ کان وڌ ھن ۽ ھن جي ساٿين لئه جيڪا خوشي جي خبر يا سٺو سوڻ ھيو اھو نوازليگ جو وکرڻ کان بچي وڃڻ آھي , ڇو ته عام راء اھا ھئي ته ميان صاحب جي نااھلي کانپوء سندس پارٽي مختلف گروپن ۾ ورھائجي ويندي يا وري ليگي ھمراھ ٻين سياسي پارٽين ڏانھن پرواز ڪندا يا مورڳو ئي سياست کي خيرباد چئي ذاتي ڌنڌن ۾ جنبي ويندا جيتوڻيڪ ميان صاحب جي ڪابينا جو طاقتور دادلو ۽ رسڻو وزير چوڌري نثار علي خان فلحال مڙئي ڪجھ ڪنڊائتو ٿي چيلھ جي سور کي گھٽائڻ جون تدبيرون ڪرڻ ۽ ستيون ڦڪيون ڦڪڻ کي اوليت ڏئي رھيو آھي, ھا ٻئي اھا ڳالھ پڻ چئي پئي ويئي ته ميان صاحب نااھل ٿيڻ کان ڪجھ وقت لئه سياسي ڪومه ۾ ھليو ويندو ۽ جاتيء امراء ۾ آرام ڪرڻ کانپوء رائوينڊ جي تبليغي مرڪز ۾ وڃي اتان روحاني فيض پندو, پر ائين ڪون ٿيو ۽ يار , مين نھي مانتا , جي ٻولي ٻولڻ شروع ڪري ڏني آھي ھن نه صرف پاڻ سان سندس جي چوڻ موجب ملڪ جي اصل واڳ ڌڻين جي بي واجبي ۽ ڏاڍ مڙسي جي دانھن ڪئي آھي پر سائين جي ايم سيد, نواب اڪبر بگٽي شيخ مجيب سردار عطاءُ اللله مينگل نواب خيربخش مري خان غفار خان سميت ٻين سنڌي بلوچ پختون ۽ بنگالي قومپرست ترقي پسند سياستندانن توڙي ذوالفقار علي ڀٽو بيظير ڀٽو محمد خان جوڻيجو يوسف رضا گيلاني سميت ٻين وزيراعظمن سان ٿيل ذيادتن جي ھڪ ڊگھي رام ڪھاڻي ٻڌائڻ لڳو آھي, ۡحيرت جي اھا ڳالھ آھي ته ميان صاحب کي مس مس وڃي ھاڻي اھو پتو پيو آھي ملڪ جي ڪروڙين ووٽرن جي ووٽن تي سوين چونڊيل عوامي عيوضن تي مشتمل پارليامينٽ جي معرفت متخب ٿيل وزيراعظم کان وڌيڪ به ڪي سگھاريون قوتون ٿينديون آھن جن کي جنرلز ججز ۽ اسٽيبلشمينٽز چيو وينديو آھي جن جي عقابي نظرن شاتر ذھنن فولادي ھٿن خاڪي وردين سونھري قلمن ۽ من پسند فيصلن کان ويچاري خدائي خلق ۽ انھن جي نمائندن جي بولتي بند ھوندي آھي ته ڇا اھڙن ازغيبي ادارن ۽ قوتن کي جيڪي بي رحمانه ناقابل شڪست اختيار مليل آھن سي کين ڄائي ڄم کان ورثي ۾ نصيب ٿيا آھن يا اسان وارن چونڊيل ھمراھن پاڻ وڻائڻ لئه پارليامينٽ هي زريعي ملڪ جي آئين ۾ ڏنگيون ۽ڦڏيون ترميمون ڪري منجھس ڪيتريون ئي اڻ ڳڻيون ۽ سمجھ ۾ نه ايندڙ آرٽيلڪز ۽ شقون چنبڙائي پنھنجي پير تي پاڻ ڪھاڙو ھڻي خود کي ھيڻو ڪنھن نه وھيڻو ۽ لڪير جو فقير بنائي ڇڏيو آھي , انڪري جيڪو ڌڪ لڳي سو ڪاڻي اک ۾ , بھرحال ميان صاحب کي ھاڻي اھا پرک پئي آھي ته ھتي جيڪو ڏاڍو سو گابو وارو سلسلو ھلندڙ آھي ۽ ان کي ھاڻي ھلڻ نه ڏبو , ميان صاحب اسلام آباد کان لاھور تائين جيڪو عوامي لشڪر ساڻ ڪري پھتو ته رستي ۾ ننڊن توڙي وڏن شھرن ۾ پنھنجي پارٽي جي متوالن جي پُرھجوم ميڙاڪن کي جوش جذبي ۽ وڏي وات خطاب ڪندي چيو ته مان ھاڻي انقلابي ۽ نظرياتي سياستدان ٿي ويو آھيان انڪري مونکي اھو پڪي پروڙ پئجي وئي آھي ته ڪن آڱر تي ڳڻڻ جيترن مخصوص قسم جي ڌرين ادارن ۽ فردن پنھنجي سياسي اقتداري ۽ مالي مفادن جي حاصلات لاء ھڪ طرف ملڪي ماڻھن جي معاشي سماجي ثقافتي ۽ انساني حقن کي پائيمال ڪيو آھي ته وري ٻئي طرف جھموري ۽ عوامي حڪومتون تي راتاھا ھڻي لاتعداد وزيراعظمن کي آئيني ۽ قانوني طور تي پنھنجي پنھنجي حڪومتن جو مدو پورو ڪرڻ ڪون ڏنو آھي, اسانکي ميان صاحب جون حقيقت تي مبني ڳالھيون اکين تي آھن پر ميان صاحب توھان تمام گھڻي دير ڪري ڇڏي آھي انڪري ڏڌل کير ٿڻن ۾ واپس ڪون ورندو آھي آخر ۾ ملڪ جي سڀني سياستدانن کي اپيل ٿا ڪيون خدارا عام ماڻھن ۽ پنھنجو پاڻ تي رحم ڪري ماضي جي غلطين کي نه ورجايو ۽ انھن جي ناڪاري نتيجن مان سبق پرائي غير جھموري قوتن جي غلط روين ارادن ۽ عملن جي راھ ۾ رڪ جي ديوار بنجي وڃو,.

 

جمهوري ۽ آمريتي دور ۾ پسجندڙ “آئين ”: صاحب خان ڀٽي

ملڪ کي 70 وريهه وهامي وڃڻ باوجود جمهوريت مضبوط نه ٿي سگهي آهي،  ڪڏهن آمرن جمهوريت حڪومت جو تختو اونڌو ڪري  حڪومت ڪئي ته ڪڏهن وري جمهوريت لاءِ جدوجهد ڪندڙن کي مختلف لقب ڏئي انهن کي ڀت سان لڳايو ويو، جيڪو سلسلو اڄ به جاري آهي، جنهن جا ذميوار هن ملڪ جا سياستدان  ئي آهن، ڇاڪاڻ ته جڏهن ڪنهن سياستدان خلاف  ڪارروائي ٿيندي آهي يا وري کي هٽائي جلاوطن ڪيو ويندو آهي ته ٻيون پارٽيون اهو تماشو  ڏسنديون رهنديون آهن، هن ملڪ ۾ شهيد محترمه بينظير ڀٽو کان ويندي ٻيا ڪيترائي سياستدان  رهيا آهن جن کي جلاوطني گذارڻي پئي آهي پر ان باوجود سياسي پارٽين ۾ ڪو به اتحاد نه ٿي سگهيو آهي،.

ڪجهه سياسي پارٽيون آمرن جي ڇانوَ پلجنديون آهن ته جيئن اهي ڳچ عرصو اقتدار ۾ رهي سگهن ۽ جيڪي پارٽيون آمريت  خلاف هونديون آهن، انهن جي اڳواڻن کي آمريتي دور يا ته هن ملڪ کي ڇڏڻو پوندو آهي يا وري روپوش ٿيڻو پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته آمريت دور سمورن سياسي  پارٽي جي اڳواڻن جا اڇا ڪارا پڌرا ٿي ويندا آهن،ڪرپشن جي ذڪر به ٿيندو آهي ته غداري جا الزام به لڳندا آهن پر ان باوجود  ڪجهه سياسي پارٽيون آمريت کي لبيڪ چونديون  آهن ته ڪجهه پارٽيون وري جمهوريت لاءِ جدوجهد ڪنديون آهن، انهن مان پيپلزپارٽي ۽ نواز ليگ به هڪ آهن، شايد ٻيون پارٽي به هجن پر ظاهري طور اهي ٻئي پارٽيون وڏيون سياسي پارٽين طور مڃيون وينديون آهن، ڇاڪاڻ ته انهن ٻنهي پارٽين جي  هدايتن تي عوام روڊن تي به نڪرندو آهي.  پر جڏهن به آمريت آئي يا جمهوري دور قائم ٿيو، تڏهن صرف هڪ ئي ڪم ضرور ٿيندو آهي، اهو هوندو آهي ته آئين ۾ پنهنجي سولائي لاءِ ترميم ڪئي وڃي پر ان باوجود سياسي پارٽين کي ڪو به فائدو نه پهچندو آهي.

آمريت ۾  “آئين ” ۾ پنهنجي مرضي موجب ترميم ڪئي وئي ته جمهوريت ۾ به  “ آئين” سان ساڳيو حشر ڪيو ويو، هن وقت به اهڙيون ئي حالتون پيدا ٿي چڪيون آهن،  مسلم ليگ ن طرفان آئين کي تبديل ڪرڻ جون  ڳالهيون ڪيون پيون وڃن،  اڳوڻي وزيراعظم نوازشريف به  چيو آهي ته آئين کي تبديل ڪرڻ جي ضرورت آهي، نوازشريف ته نئين پاڪستان جو به ذڪر ڪري رهيو آهي، هاڻ  ته هن ملڪ جو عوام به تمام گهڻو پريشان ٿي چڪو  آهي، ڇاڪاڻ ته تحريڪ انصاف سربراهه عمران خان چئي رهيو آهي ته هو نئون پاڪستان ٺاهيندا ته ٻي طرف نوازشريف سپريم ڪورٽ پاران نااهل قرار ڏيڻ واري فيصلي کانپوءِ نئين پاڪستان جو نعرو هڻي رهيو آهي، جنهن سبب هن ملڪ جو عوام اهو سوچڻ  تي مجبور ٿي ويو آهي ته آخر نئون پاڪستان ڪنهن جو بهتر هوندو.

نوازشريف جو پاڪستان بهتر هوندو يا وري عمران خان جو پاڪستان بهتر هوندو؟ مطلب ته هن ملڪ جو عوام منجهاري جو شڪار ٿي ويو آهي. بهرحال نئون پاڪستان ٺهي يا نه ٺهي پر آئين  کي تبديل ڪرڻ لاءِ نواز ليگ  تمام گهڻو سرگرم نظر اچي رهي آهي، پير بابا  جي پارٽي جي حمايت به نوازشريف کي ملي چڪي آهي، مطلب ته پيربابا جي پارٽي ۽ نوازليگ ۾ ٺاهه بعد  ڪراچي جو ته هاڻ الله ئي حافظ آهي، جيئن ماضي ۾ پير بابا جي پارٽي ۽ اڳوڻي صدر آصف علي زرداري وچ ۾ ٺاهه ٿيو هو ته ڪراچي جون حالتون پنجن سالن دوران ڪڏهن به بهتر نه ٿيون ۽ عوام امن لاءِ هوڏانهن هيڏانهن نهاريندو رهندو هو ، نه سڪيورٽي ادارا ڪراچي  ۾ امن ڪرائي سگهيا هئا ۽ نه ئي سياسي پارٽيون امن لاءِ  ڪراچي ۾ احتجاج ڪري سگهن پيون. بهرحال هن وقت حالتون تبديل ٿي چڪيون آهن، اهو صرف نوازشريف  جي حڪومتي دور ۾ ئي امن قائم ٿيو، هاڻ اڳتي ڇا ٿيندو، ان بابت چوڻ وقت کان اڳ هوندو، هاڻ ڏسڻو اهو آهي ته آخر نوازشريف آئين جي آرٽيڪل 62 ۽ 63 کي ڪهڙي ريت ختم ٿو ڪري.

جيڪڏهن نوازشريف آئين ۾ ترميم ڪرڻ ۾ ڪامياب به ٿي وڃي ٿو ته پر پوءِ سندس نااهلي ختم ٿيڻ ڏاڍو مشڪل آهي، هڪ دفعو جيڪو نااهل ٿي ويو، سو ٿي ويو، هاڻ ڀلي سندس نااهلي  به ٿي وڃي پر عوام کيس نااهل وارو لقب ڏئي چڪو آهي، مطلب ته عدالت طرفان مٿس اهو ٺپو لڳي چڪو آهي، جيڪو شايد سندس سڄي عمر تائين  مٽجي نه سگهندو. سپريم ڪورٽ جي فيصلي کان پوءِ ڪجهه سياستدان نوازشريف جو ساٿ ڏئي رهيا آهن ته ڪجهه وري ان ڳالهه ۾ ڏاڍو خوش نظر اچي رهيا آهن ته سندن لاءِ  رستو مڪمل طور صاف ٿي ويو آهي، اڳوڻو وزيراعظم نوازشريف چئي ٿو  ته اسان کي طئي ڪرڻو پوندو ته هر قيمت تي ووٽ جو تقدس قائم رکيو ويندو۽ نعرو هنيو  آهي ته کيس  قائد اعظم ۽ علامه اقبال جو پاڪستان ٺاهڻو آهي، جنهن لاءِ آئين ۽ قانون تي عملدرآمد ڪرڻو پوندو.

نوازشريف ته اهو به چيو آهي ته جمهوريت عوام جي ووٽ جي تقدس جو نالو آهي، وقت اچي ويو آهي ته پاڪستان کي قائد اعظم جي طئي ڪيل رستي تي گامزن ڪيو وڃي. نوازشريف هڪ وڏي اهم ڳالهه اها به چئي آهي ته هڪ ٻانهن ڪٽجي بنگلاديش بڻجي ويو، جڏهن ته باقي بچل حصي ۾ ڏڦيڙ ڏٺو ويو آهي.اڳوڻي وزيراعظم نواز شريف اهو به چيو هو چاهي ٿو پاڪستان اقتصادي طور مضبوط هجي، پاڪستان جي سرزمين 20 ڪروڙ عوام جي ملڪيت آهي، ڪجهه ماڻهن جي جاگير ناهي. 70 ورهين کان هلندڙ تماشو بند نه ٿيو ته اهو ملڪ کي ڪنهن حادثي جي ور چاڙهي ڇڏيندو ۽ ملڪ ڪو وڌيڪ حادثو برداشت نه ٿو ڪري سگهي.  نوازشريف جيڪي لفظ اچي چئي رهيوآهي، اهي لفظ اسان گذريل ڪيتري ئي عرصي کان ٻڌندا پيا اچون پر نه ته بلوچستان جون حالتون بهتر ٿي سگهيون آهن، هاڻ ته ويتر سنڌ جون حالتون به بلوچستان کان وڌيڪ خراب ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي پئي، ڏينهن ڏٺي ماڻهو گم ٿي وڃن ٿا، جيڪڏهن انهن جي بازيابي لاءِ به ڪو روڊن تي نڪري ته اهي به غائب ٿي وڃن ٿا، جن جي نه ته قانون لاڳو ادارن کي خبر هوندي آهي ۽ نه ئي وري پوليس ڪجهه ٻڌائڻ  جي زحمت ڪندي آهي، بهرحال صوبن ۾ احساس محرومي گذريل ڪيتري ئي عرصي کان آهي،جنهن جي خاتمي لاءِ  ڪنهن به قدم نه کنيو آهي.

هن وقت نوازشريف عوام کي اپيل ڪري رهيو آهي ته سندس ساٿ ڏنو وڃي ته جيئن هو پنهنجي  مرضي موجب آئين ۾ ترميم ڪري سگهي، آئين ۾ بار بار ترميمون ڪرڻ سبب هاڻ خبر ئي نه ٿي پئي ته  ڀُٽي جو ڏنل آئين ساڳي حالت بچيو به آهي يا سياستدان ۽ آمرن ان جو هليو ئي بگاڙي ڇڏيو آهي. جماعت اسلامي جي امير سراج الحق چيو آهي ته  آئين ملڪي سالميت ۽ بقا جي ضمانت آهي، آئين جي آرٽيڪل 62 ۽ 63 سان ڇيڙ چاڙ ڪئي وئي ته اهو ملڪي سلامتي سان کيڏڻ جي برابر هوندو، سراج الحق اهو به چيو آهي ته آئين کي تبديل ڪرڻ بدران حڪمران پاڻ کي تبديل ڪن، نوازشريف پاران آئين تبديل ڪرڻ واري بيان کانپوءِ ته آئين جا محافظ سامهون اچي ويا آهن ۽ اهڙا بيان ڏنا پيا وڃن  ته جيئن هو، شهيد ذوالفقار علي ڀٽي طرفان ڏنل آئين جي حفاظت ڪرڻ جو ٺيڪو کنيو هجي.

جماعت اسلامي جي امير سراج الحق هڪڙي ڳالهه تمام بهتر به ڪئي آهي ته آئين سان هٿ چراند ڪندڙ  آمرن جو به احتساب ڪرڻ گهرجي ۽ انهن خلاف آرٽيڪل 6 تحت ڪارروائي ٿيڻ گهرجي، جماعت اسلامي جي امير سراج الحق چيو آهي ته کيس نوازشريف جو پاڪستان نه کپي، صرف کيس قائداعظم ۽ علامه اقبال جو پاڪستان چاهي ٿو.  سينيئر سياستدان  مخدوم جاويد هاشمي چئي ٿو ته آرٽيڪل 62 ۽ 63 کي ضياءُ الحق پنهنجي مخالفن لاءِ آئين جو حصو بڻايو هو ۽ هو شروعات کان وٺي ان جي خلاف هو،  جاويد هاشمي ته اهو به انڪشاف ڪيو آهي ته سندس اڳيان سازشون ڪيون ويون ۽ هو ميڊيا سان گڏ نوازليگ کي به آگاهه ڪندو رهيو. سپريم ڪورٽ پاران نااهل قرار  ڏنل  اڳوڻي وزيراعظم نوازشريف جي ناٺي ڪيپٽن (ر) صفدر چيو آهي ته شهيد ذوالفقار علي ڀُٽي کي آئين ٺاهڻ جي ڏوهه ۾  سزا ڏني وئي، مطلب ته جنهن شخص هن ملڪ کي آئين ڏنو، اهو آئين ان جي حفاظت ئي نه ڪري سگهيو.

بهرحال هن وقت آئين کي تبديل ڪرڻ وارو بحث ڏينهون ڏينهن  وڌندو پيو وڃي، جنهن جا نتيجا تمام گهڻا خراب  نڪري سگهن ٿا، ڇاڪاڻ ته نااهلي  واري فيصلي کانپوءِ  نوازشريف عوام آڏو پنهنجو ڪيس رکي ڇڏيو  آهي ۽ آئين ۾ تبديلي جون ڪوششون به ڪيون پيون وڃن، هونئن ته وفاق ۾ نوازليگ جي حڪومت آهي، صدر به نوازليگ جو آهي ته وزيراعظم به نواز ليگ جو آهي، جيڪي چاهين ته آئين ۾ تبديلي آڻي سگهن ٿا، پيپلزپارٽي جي چيئرمين بلاول ڀٽي زرداري ته صاف صاف چئي ڇڏيو  آهي ته هو ڪنهن به صورت ۾ نوازشريف جو ساٿ نه ڏيندا، ڇاڪاڻ ته پيپلزپارٽي جا ڪجهه اصول آهن ۽ هو ان تحت ئي هلندا،.

بلاول ڀٽو زرداري ته اهو به چيو ته جيڪڏهن آئين ۾ ترميم ٿي به وڃي ٿي ته ان جو نوازشريف کي ڪو به فائدو نه ٿيندو. هاڻ ڏسڻو اهو آهي ته آخر نوازشريف ڪهڙي ريت آئين جي آرٽيڪل 62 ۽ 63 کي ختم ٿو ڪري ۽ مخالفن کي راضي ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿي وڃي ٿو. جيڪڏهن هن وقت سموريون پارٽيون متحد هجن ته اڄ ملڪ ۾ سياسي بحران پيدا نه ٿئي ها ۽ نه مائنس ون وارو فارمولو ڪامياب ٿئي ها ۽ نه ئي ضياءُ الحق جي ڏنل ترميم جي ڪو حمايت ڪرڻ لاءِ  نوازشريف سان مهاڏو اٽڪائڻ جي ڌمڪي ڏئي ها.

Sahibalisindhi@gmail.com

 

 

لاڙڪاڻي جو اتاترڪ ٽاور ۽ ميساريل قول  …: مسرورسيال

لاڙڪاڻي اتنظاميه تي حيرت  آهي پر ان کان وڌيڪ افسوس ته سنڌ حڪومت کان وٺي ضلعي چئيرمين ۽ مئير لاڙڪاڻو تي آهي جن جي نظر ايڏي وڏي ٽارو تي نه پئي آهي پر جي پئي به هوندي ته ٽاور تي چڙهيل سياسي جھنڊن ۽ پينافليڪس بينر سميت ، اشتهارن تي ضرور پئي هوندي جن ۾ اڪثر بينر هن وقت سندن پارٽي جا لڳل هوندا آهن هي ٽاور باقراڻي روڊ تي آهي جيڪو شهيد ذوالفقار علي ڀٽو جي نشاني آهي جنهن کي اتاترڪ ٽاور چيو ويندو آهي جيڪڏهن ٿورو غور ڪجي ته جنهن جاءِ تي سياسي . مذهبي ڌرين جا اشتهار لڳل هوندا آهن ان جاءِ تي اڳ سنهري اکرن سان قائدِ آعظم محمد علي جناح ۽ قائدِ عوام ذوالفقار علي ڀٽوشهيد  جا قول لکيل هوندا هئا ، جيڪي آمريت جي دور ۾ به لکيل هوندا هئا اُهي اڄ ڪالھه قول نظر نٿا  اچن  پر نظر اچن ٿا  اشتهار نظر اچن ٿا  ائين محسوس ٿي رهيو آهي جئين هاڻ  سياسي ۽ مذهبي ڌرين جا نوٽس  بورڊ ٺهيل هجن ، باقراڻي روڊ جيڪو اصل ۾ موهين جو دڙو روڊ آهي  هي روڊ سڌو موهين جو دڙو وڃي ٿو جتي ائيرپورٽ به آهي هن روڊ سان اڪثر وي آءِ پيز ايندا ويندا رهندا آهن انهن وي آءِ پيز ۾ وزير صاحبان به هوندا آهن جيڪي هن روڊ سان اچن وڃن ٿا ۽ کين اتاترڪ کي سامهون نه رڳو ڏسڻ جو موقعو ملندو رهندو آهي پر ان جي ڀرسان گذرڻو به پوندو آهي ان ڪري ته ٽاور چوراهي تي بڻيل آهي جنهن کي گول چڪر به ڏيڻو پوي ٿو ان باوجود به هن ٽاور تي سندن  نظر ڇو نٿي پوي ۽ کين شهيد قائد جي نشاني تي لکيل انهن سنهري اکرن وارن قولن تي نظر ڇو نٿي پوي شايد ان ڪري ته هاڻ اُهي مٽچي چڪا آهن ۽ اُها جاءِ سياسي ۽ مذهبي پارٽين جو نوٽيس بورڊ بڻجي چڪي آهي جتي اڪثر انهن وزيرن جا وڏا خوش آمديد وار سندن وڏين تصويرن وارا بينر لڳل  هوندا آهن هي مسئلو ڪنهن کي ڀل ته ننڍو لڳندو هجي پر اصل ۾ وڏو مسئلو آهي ان ڪري ته هي ٽاور ۽ مينار هڪ تاريخ آهن ۽ تاريخ سان هٿ چراند ڪو ننڍو مسئلو نه هندو آهي اصل ۾ ٽاور جو هجڻ ڪافي ناهي پر ان جو مقصد هجڻ ضروري هوندو آهي هڪ ته هي ٽاور شهيد ذوالفقار علي ڀٽو ان دور جي ترڪ صدرڪمال اتا ترڪ سان دوستي جي علامت طور يادگار طور جوڙايو هو ٻيو ته هن ٽاور وسيلي ملڪ جي باني ۽ جمهوريت جي باني جا قول تحرير ٿيل هئا جنهن کي عوام پڙهندو هو ۽ عوام رڳو ان دور جو نه پر هر دور جي نسل کي پڙهڻ گھرجي سو اسين ته ڏسون پيا ته اسان کان بعد واري نسل شايد اُهي قول پڙهيا هجن ۽ کين اِها به ڪا خبر هجي ته جتي سياسي پارٽين ۽ مذهبي پارٽين جا بينر ۽ اشتهار لڳل هجن  ٿا اتي ڪي قول به لکيل هوندا هئا شايد هاڻ هُو اِهو سمجھندا هجن ته هي جاءِ بينرن لڳائڻ ۽ اشتهار لڳائڻ لاءِ بڻائي وئي آهي ،

هن ٽاور سان جيالن جي ان ڪري به محبت آهي ته هي شهيد ڀٽي جي نشاني آهي پر ڏسجي ته سندن محبت جي دعويٰ ڪمزور نظر اچي رهي آهي ان ڪري ته  کين ٽاور سان محبت کان وڌيڪ قائدِ عوام شهيد جي قولن سان هئڻ گھرجي ها ….! ٿي سگھي ٿو کين قولن سان به محبت هجي پر اُهي ٻيهر بحال ڪرڻ لاءِ کين ڪا ڳري رقم گھربل هجي يا ان جو به کين ڪو وڏو ٽينڊر ڏيڻو هجي ۽ هن ڪم کي به ٺيڪي تي ڏيڻو هجي ان ٺيڪي لاءِ کين وڏي وزيرکان منظوري وٺڻي هجي ۽ ان منظوري لاءِ هڪ وڏي پراسيس مان گذرڻو پوي تنهن ڪري ايڏي وڏي خفي کان بچڻ لاءِ  سولو ڪم ڪرڻ کي اهميت ڏني وئي هجي مطلب ته ٽاور جي قولن وارين جاءِ تي اشتهار ۽ بينر لڳايا پيا وڃن ته جئين ايندڙ وقتن ۾ ٽاور جي اهميت گھٽجي وڃي ….. جي ائين ناهي ته پوءِ گذريل 9 سالن کان سنڌ تي  پ پ پ حڪومت ڪري رهي ۽ هن ننڍڙي نما هڪ وڏي مسئلي کي حل ڇونٿو ڪيو وڃي بلڪل ائين جئين هڪ جيالي چوڻ موجب ته نئوديرو هائوس ۾ جڏهن مڪاني چوندن کانپوءِ ٽائون چئيرمين شپ لاءِ انٽريو بورڊ اڳيان پيش ٿيڻ لاءِ وياسين ته اتفاق سان  ان هال ۾ ويڍاسين جنهن هال ۾ اسين اڳ ايم آر ڊي تحريڪ توڙي شهيد راڻي جي وقت ۾  گڏجاڻيون ڪندا هئاسين اتي مادرِ جمهوريت ۽ قوم جي امڙ بيگم نصرت ڀٽو جي هڪ وڏي تصوير لڳل هوندي هئي  مون غور سان ڏٺو ۽ چارئي طرف جاچ ڪئي ته اُها تصوير مون کي نظر نه آئي پر ڪنڊائتي هڪ ننڍڙي تصوير نظر آئي شو پيز طور ننڍي ٽيبل تي رکيل هئي  جنهن تي  به مٽي چڙهيل هئي مونکي ڏاڍو ڏک ٿيو جڏهن اسان کي انٽريو لاءِ گھرايو ويو ته آءٌ آغا سراج دراني ۽ نثار کهڙو سميت اتي موجود ڪاميٽي ميمبرن کي آگاهي ڏني ۽ چيو ته ڀل اوهان مون کي چئيرمين نه بڻايو پر قوم جي امڙ جي تصوير واري جاءِ تي تصوير لڳرايو جئين اڳ لڳل هوندي  هئي سو هاڻ جيالن کي اسان کي  ۽ پرانن ورڪرن کي ئي ياد ڏيارڻو پوندو ته هي جايون شهيدن جون نشانيون آهن ۽ هنن جي وڏي اهميت آهي ، خير اسين اِهو ڪم به ڪرڻ تيار آهيون پر اسان کي ٻڌو  ۽ سمجھيو ته وڃي انهن تاريخي نشاندهين ڏانهن توجھه ته ڏني وڃي خبر ناهي مادرِ جمهوريت بيگم نصرت ڀٽو جي تصوير نئين ديري هائوس جي ان هال ۾ لڳائي به وئي آهي يا نه …… ۽ وري اِهو به ڏسجي ته مون جيڪا يادگري ڏياري آهي ان کي نطر ۾ رکندي  شهيد ڀٽي جي نشاني اتاترڪ ٽاور کي بينرن ۽ اشتهارن کان صاف ڪري  قائدِ عوام شهيد ذوالفقار علي ڀٽو ۽ ملڪ جي باني قائدِ آعظم محمد علي جناح  جا قول تحرير ڪرايا وڃن ٿا يا نه ..