تازيون خبرون

Daily Archives: April 11, 2016

ڪيٽو فلٽر پاناما ۽ حڪومتي پنڪچر سازي: شوڪت لوهار

طبقاتي حصن ۾ ورهايل هن دنيا ۾ جتي ماڻهو کي ان جي حيثيت ۽ اوقات مطابق سمجهيو ۽ سوچيو وڃي ته ان حاصلات مطابق کيس عزت ۽ مان ملندو آهي. اِهو سواءِ ڪجهه مهذب ملڪن کي ڇڏي جتي ڪٿي ساڳيو ئي وهنوار هلي ٿو. ماڻهوءَ جي ته نفسيات تي اِها ڳالهه سوار آهي ته فلاڻو ڪيترو دولتمند ۽ ڪيترو اثر رسوخ وارو آهي نه ڪي ڪيتري قابليت ۽ اورچائي ان جي نشانبر آهن.

آمريڪا ۾ اسان جي ملڪ جو ڪو سربراهه وڃي ٿو ته اُتي هوائي اڏي تي اچي ڀليڪار ڪرڻ لاءِ پنهنجي ئي ملڪ جو ڪو قونصل سربراهه ۽ انهيءَ سان گڏ ڪو هلڪو ڦلڪو آمريڪي آفيسر هوندو. ساڳيو ئي حال ٻين ملڪن ۾ پڻ آهي. خدانخواسته ڪو يورپي يا آمريڪي سعودي عرب يا وچ اوڀر جي ملڪ هليو ويو ته ان لاءِ قانون ٻيو ۽ الله نه ڪري اهڙي غلطي ڪنهن غريب ملڪ يعني پاڪستان يا ڪنهن آفريقي ملڪ جي رهاڪو کان ٿي ته ٻيو جيل ۾ سڙندو. سو اِها طبقاتي هيٺ مٿانهين صرف هڪ هنڌ ناهي پر ماڻهو جي ميڄالي ۾ موجود آهي ۽ پوءِ اِها سماجن جي اهڃاڻن ۾ تبديل ٿي وڃي ٿي.

گذريل ڪجهه ئي مهينن ۾ ڏيهي توڙي پرڏيهي حالتون ايتريون ته تڪڙيون تبديل ٿيون آهن جو هر هڪ واقعي کي تڪڙو جنم ڏنو آهي، ان سان ٿئي ائين ٿو ته عوام جا اصل مسئلا، عام ماڻهو جي حقيقي روزاني زندگي، جنهن ۾ کيس ٻن ويلن جي ماني، ٿوري بجلي، جسم تي اوڇڻ ۽ پناهه لاءِ پناهگاهه کانسواءِ ٻي ڪنهن شيءِ جي ضرورت ڪو نه آهي، پر هو انهن بنيادي ضرورتن جي حاصل ڪرڻ ۾ ڪمند جي چڪي يا گهاڻي جهڙي هن سماج ۾ اهڙو ته پيڙهجي ٿو جو آخر ۾ نه ان کي اٽو هٿ ٿو اچي، نه لٽو هٿ ٿو اچي ۽ اجهي کان محروم ئي رهجي وڃي ٿو. هن جي داد فرياد ٻڌڻ وارو ڪير به ڪونهي. هن جي مسئلي کي فوڪس ڪرڻ وارو ڪير آهي. عام ماڻهو جي زندگي جو ڏيئو ڀل ڪنهن وڏيري جي کريل اولاد جي ٽائرن جي گاڏي هيٺيان اچي اجهامي وڃي، پر ان جي خبر کي بريڪنگ نيوز جهڙي اهميت ملي، اها ڪارپوريٽ ميڊيا جي اخلاقيات جي خلاف آهي.

سنڌ ۾ بهترين حڪمراني ۽ اعليٰ ڪارڪردگي جا ڀاشڻ آلاپيندڙ حڪومتي سلطانن کي اها خبر ڪو نه ٿي ڇرڪائي ته ميندي رتن هٿن واري لال ڪنوار خانزادي لاشاري ڪهڙي جرم جي پاداش ۾ پنهنجي سهاڳڻ جوڙي ۾ ڪُٺي ويئي؟ آخر هن جو ڏوهه ڪهڙو هو. غيرت جي غليل ۾ بلور بڻجندڙ جاهل ۽ اڏوهي کاڌل ذهنن جي مالڪ قلندر بخش کي ڪير سمجهائيندو ته هڪ نينگر جيڪا سترنهن بهارون تنهنجي نالي ڪري عروسي جوڙو پائي تنهنجي امانت ٿي ته ان کي تو ڪهڙي ُڪُڌي ۽ مڪروهه سوچ جي ڪني ڪُن ۾ اڇليو ۽ آخر ۾ کيس ڪاري جو ٽڪو ان جي کير جهڙي اڇي پيشاني تي تو منڌيئڙو ڪري هنيو. ڇا هي سنڌ سماج جي انتهائي پسماندگي، لاقانونيت ۽ بربريت لاءِ هڪ ڪيس اسٽڊي نه آهي؟ ڪنهن جي عظمت ۽ لڄ لٽڻ جي قيمت فقط ٽيهه مڻ مقرر ڪندڙ انهيءَ فيصلائتي پنجائت جي مُکي کان اهو پڇجي ته ڇا پنهنجي نياڻي لاءِ تون اهو فيصلو ڏيئي سگهندي؟

انهيءَ واقعي اندر ۾ ڊرل مشين ڊوڙائي ڇڏي ۽ سچ پڇو ته لکڻ جي باوجود مون پنهنجي لکڻي کي ٽڪرا ٽڪرا ڪري ڇڏيو. جڏهن حالتون اهڙي نهج تي پهچي وڃن جو توهان جو قلم توهان جو ساٿ نه ڏيئي ۽ اکر لفظ ۽ جُملا اوهان آڏو ٻاڏائي زاري آزاري ڪن ته پوءِ ڪهڙو لکڻ ۽ ڪهڙو پڙهڻ؟ ڇا بهترين حڪمراني لاءِ فقط ڪچي شراب ۾ مرندڙ سوين جانيون کوڙ ناهن ته قانون جي نڪ جي هيٺ هلندڙ زهريلي شراب جون بٺيون آخر ڪيستائين سنڌ جي نوجوانن کي نشي جي نيري ڄار ۾ ڦاسائي انهن کان زندگيون کسينديون رهنديون، جتي نوجوان ڪتبخانن ۽ درسگاهن جي زينت هجڻ گهرجن، اُتي اُهي ڪچي شراب جي گٽر ۾ لڙهن پيا، ڇا اِها حڪراني چئجي؟

سنڌ ۾ ڪاپي ڪلچر هڪ اهڙي سوچيل سمجهيل سازش تحت امتحاني سرشتي ۾ فٽ ڪئي ويئي آهي، جيئن پاليسي ساز اهو چاهين ٿا ته هي ماڻهو تنقيدي شعور ۽ للڪار کان پاسيرا رهن ۽ فقط ”لڙهندڙ نسل“ وڌندو ويجهندو رهي، جيڪو مسئلا حل ڪرڻ بجاءِ خود مسئلا بڻجندو رهي. هڪ لکڻي لکڻ کان پهرئين هڪ ريڙهي واري کان پُڇا ڪيم ته توکي ”پاناما ليڪس“ جي خبر آهي؟ جنهن تي هُن کِلي چيو ته سائين ڳوٺ ۾ اڳي پاناما نالي سگريٽن جي ته خبر آهي پر پاناما ليڪس کان مان اڻ واقف آهيان. ڇانهين وڪرو ڪندڙ کان پڇيم ته تنهنجو پاناما ليڪس جي باري ۾ ڇا خيال آهي ته ان جواب ڏنو ته سائين بس مان ته ايترو چوندس ته منهنجيون هي ڇانهيون گرمي ۾ ليڪ نه ٿين ۽ شام سمي مان پنهنجي ٻچڙن لاءِ روزي روٽي وٺي وڃي سگهان، وڌيڪ خبر ناهي….

جتي دنيا ۾ پاناما پيپرز گهڻن ئي گرناڙين کي خشڪيون ڏياري ڇڏيون آهن ۽ دنيا جا وڏا وڏا ٿنڀ ۽ ٿوڻيون لڳيون آهن اُتي اهڙي پاناما ليڪس کان عام ماڻهو اوترو ئي اوپرو ۽ اڻ واقف آهي. بهرحال ڪارپوريٽ ميڊيا ۾ هن نين انڪشافن گهڻن ئي دولت ۽ مسڪين ماڻهو جي رت ست مان ٺاهيل مال جي حوارين جي چهرن تان زاهدي ۽ پرهيزگاري جا ماسڪ لاهي ڇڏيا آهن. جرنلزم جي دنيا جو هي هڪ لڱ ڪانڊاريندڙ ۽ ڇرڪائيندڙ اسڪينڊل آهي، جنهن تحت کوڙ اهڙا سياسي کيڏاري، ٽي وي ۽ فلم جا وڏا وڏا ڪردار وضاحتون ڏيڻ ۾ پورا آهن.

ملڪي حوالي سان جيئن ته پاناما ليڪس پنهنجا اثر ڏيکارڻ شروع ڪيا آهن ۽ حڪومت مخالف پارٽين کي ڪجهه ڪري ڏيکارڻ لاءِ سگهارو موضوع ملي ويو آهي. پاناما ليڪس اصل ۾ آف شور يعني پرڏيهه ۾ ٺاهيل ۽ هلندڙ اهڙين هٿ ٺڪيل ڪوڙين ڪمپنين جو مجموعو آهي، جيڪي ڪاري ناڻي يا بليڪ مني مان جوڙيون ويون آهن. ڪاري پئسي تي ٺاهيل هي مکڻ جون ماڙيون انهيءَ جو چٽو ثبوت آهن ته سياست جي ڪاروبار ۾، اداڪاري جي حرفتن ۾، راندين جي سرگرمين ۾ جيڪو مال ميڙيو وڃي ٿو، اهو پنهنجي وطنيت کان ڪيئن اوجهل ٿي مني لانڊري ۾ ڌوپجي ڪرپٽ ماڻهن کي ڪيئن ٿو حب الوطن ۽ وائيٽ ڪالرز کي پرهيزگار بڻائي، جنهن سان غريب غريب پيو ٿئي ۽ امير امير پيو ٿئي. هي پاناما ليڪس ڪو پهريو تهلڪا خيز انڪشاف ڪو نه آهي، پر انهيءَ کان پهريان به ڪئين اهڙيون ”ليڪس“ آهن، جن گهڻن جا پول پڌرا ڪيا آهن، جڏهن هڪ خانگي چينل جيڪو اڃا شروع به ڪو نه ٿيو هو، ان جا وکا پڌرا ڪيا ويا ته هو جعلي ڊگريون ڏيڻ ۾ دنيا جو وڏي ۾ وڏو جعلي ادارو آهي، جنهن مڊل ايسٽ، آفريقا توڙي اتر آمريڪا جا ماڻهو ٺڳيا آهن ۽ ان جون خبرون قومي ميڊيا جي نر گهوڙي ۽ خيران جي سر ڏي خير هجي جهڙي چينل چوويهه ڪلاڪ ڪاڪڙو ڦاڙي آواز ۾ پيئي هلرايون ته اسان سڀ اهو پئي سمجهيو ته وڏو ڪو انقلاب اچي ويندو پر کوٽيون سين پهاڙ ۽ نڪتو ڪوئو. ٿيو ڪجهه ڪو نه! انهيءَ چينل تي هن وقت تائين ڪجهه ثابت ڪو نه ٿيو آهي، رهندو ڪئين نالي ناليوارا بڻجي رهجي ويا. لکين ماڻهو بيروزگار ٿيا. ان کان به اڳ وڪي ليڪس ڇا ڇا نه ليڪ ڪيو، اهي ڳجهه ۽ راز جيڪي ڪڏهن ڪنهن جي هٿ لڳي به ڪو نه سگهن ها، اهي اخبارن جي زينت بڻيا.

هن وقت نواز حڪومت ۽ نرگسيت ۾ ورتل وزيراعظم نواز شريف ۽ سندس پٽ اڇي، ڪاري نيري پئسي کي پنهنجي پرهيزگاري جي پينٽ لڳائڻ ۾ پورا آهن پر معاملو وزيرن جي وس کان مٿي آهي. پنجاب جي قانوني وزير راڻا ثناءُ الله پاناما ليڪس کي شيطاني ليڪس قرار ڏنو آهي. جيڪڏهن ڪا آڱر پاڻ ڏانهن اُٿي ته اِها شيطاني آهي، جيئن ته عام ماڻهو ۽ خلق خدا کي پاناما ليڪس جي انڪشافن جي ڪا خبر ناهي، تنهن ڪري انهيءَ صورتحال ۾ حڪومت مخالف پارٽين پي ٽي آءِ کيس ڪيترو ٽف ٽائيم ڏيئي سگهي ٿي، اِهو ته وقت ٻڌائيندو. ڌرڻو ٿيندو يا ڌرڻي ٿيندي، ڪجهه ڏينهن ۾ تڪڙا واقعا متوقع آهن. جهڙي نموني حڪومتي وزير پنهنجي هٺ ڌرمي ڪري مشهور آهن، اهڙو ساڳيو جملو خان صاحب لاءِ پڻ فٽ اچي ٿو. وچ ۾ جهڙي نموني پي ٽي آءِ جو گراف ڪريو آهي، ان ۾ خان صاحب جي پنهنجي غلطين جو ڪيتو آهي، باقي خورشيد شاهه صاحب ويڪنڊ تي تاجپوشي ڪرائڻ کانپوءِ هڪ وفادار سپاهي طور دما دم جاري رکيو پيو اچي، ان ۾ ڪيترو منطق ۽ قابليت آهي، اهو اسان سڀ ڄاڻون ٿا.

ماڊل ٽائون ۾ ماريل بي گناهه ماڻهن جو لهو قاتلن جي مسلسل تلاش ۾ آهي ۽ لاهور اقبال ٽائون بم ڌماڪي کانپوءِ فيوڊل لارڊ فيم تهمينا دراني جيڪا پنجاب جي خادم اعليٰ جي وني آهي، ان طرفان اهو چوڻ ته شريف زادن کي قوم کي پئسا واپس ڪري ڪاري ناڻي تي معافي وٺڻ گهرجي. اڳتي ڏسجي ته ڇا ٿو ٿئي.

ڳوٺن ۾ غريب ماڻهو پاناما سگريٽ گهڻو پيئندا هئا ۽ اهي سُتت ئي غريب ماڻهن کي کنگهه ۽ اُڀي ساهي ۾ مبتلا ڪري قبرستان ڀيڙو ڪندا هئا، هاڻ پاناما ليڪس دنيا جي دولت جي ازدهائن ۽ گرڙ پکين کي ڪهڙي انجام ڏانهن وٺي ٿي وڃي، اهو به جلد معلوم ٿي ويندو. اسان وٽ لالچ ۾ مال ڀري پرڏيهه پهچائيندڙن جي حوالي سان پاناما جا پنڪچر ڪيترو ليڪ ٿين ٿا، بس ڪجهه انتظار….

shoukatali.lohar@gmail.com

 

 

وڪي ليس، پامانا ليڪس ۽ ميِڊيا جو ڪردار: سعيد احمد مڱريو

ڪي ليڪس هجي يا پاناما ليڪس ٻنهن جي اندر سياستدانن جا نالا شامل آهن ۽ انهن  جي ڪردار جي ڳاله ڪئي وئي آهي . وڪي ليڪس وڏن وڏن سياستدانن جا پول کولي سڄي دنيا ۾ تهلڪو مچائي ڇڏيو هيو ان ويب سائيٽ جو باني جولين اسانج هيو، وڪي ليڪس تي لڳ ڀڳ 90 هزار خفيه خبرون شايع ڪيون ويون هيون  جن  خبرن جو تعلق زياده افغان ويڙهه سان هيو. وڪي ليڪس تي خفيه خبرن شايع ٿيڻ کانپوءِ وڪي ليڪس جي باني کي پڪڙڻ جي لاءِ پوليس پيڇو ڪيو ۽ دنيا جي مختلف ملڪن ۾ وڪي ليڪس جو سرور بند ڪيو ويو.  قصو وڪي ليڪس جو جيئن ئي شروع ٿيو   ته پاڪستاني اليڪٽرانڪس ميڊيا کي هڪ دٻلو هٿ آيو ۽ سياستدانن کي ڀولي جيئان نچايوويو جيئن سنڌي ۾ چوڻي آهي ته ”ڄڃ پرائي احمق نچي “ . ڏٺو اهو ويو آ ته هتي مسئلا ڪجهه ٻيا هوندا آهن انهن جي بيان بازي ڪري انهن جو رخ ڪنهن ٻئي طرف موڙيو يندو آ . هتان جي ميڊيا جو اُهو ڪم رهيو آهي ته غيرن جا مردا قبرن مان ڪڍي انهن جو پوسٽ مارٽم ڪرائيندي آهي . وڪي ليڪس تي ڳالهيون اچن يا پاناما ليڪس هجي پر هتان  جا مسئلا ڪجهه ٻيا آهن ، پاڪستان جي معاشري کي سماجي اڻبرابري، بک، غربت، بيروزگاري، دهشت گردي جهڙي خطرناڪ بيمارين وڪوڙي ڇڏيو آهي پر اسان جو پٽڪو ڪنهن ٻين مسئلن تي هوندو آهي .  وڪي ليڪس تي جڏهن  آمريڪا جنگ جي حوالي سان ڳجها دستاويز اچي ويا هئا ته ا تي سڄي دنيا تعجب ۽ هڪا بڪا بڻجي وئي  هئي. دنيا وارا ان تي افسوس ڪرڻ سان گڏو گڏ اهو پئي چيو ته آخر هي ايترو ظلم جيڪو مظلوم عوام جي مٿان ڪيو ويو هيو اهو ان وقت تي ڇو نه ليڪ ٿيو جو هن وقت وڪي ليڪس جي نالي سان افغانستان جنگ جا حالات ظاهر ڪيا ويا آهن . جنهن تي دنيا واضع طور اهو فيصلو جاري ڪيو ته هي جيڪو ظلم ٿيو آهي ۽ ان کي ظاهر ڪرڻ جو رڳو سبب هڪ ئي ٿي سگهي ٿو  آمريڪا پنهنجي ناڪامي جو سهرو  پنهنجن مظلوم اتحادين مٿان هڻي ڪري پاڻ کي صاف سٿرو ڪرڻ جي ڪوشش ڪري ٿو . جنهن تي ڪجهه قومن ايهي سوال به اٿاريا ته  وڪي ليڪس هينئر تائين نائين اليون جا راز فاش ڇو نه ڪيا آهن  ؟  پر هتي پٽڪو ڪجهه ٻيئي طرح ميڊيا پٽي رهي هئي ته هي ٿي ويو ، هو ٿي ويو ، ظلم ٿي ويو ، تباهي اچي وئي ، ته بس هي ڇا ٿي رهيو آهي؟  مسئلو هي ناهي ته وڪي ليڪس يا پاناما ليڪس جي ذريعي ڳالهيون منظر عام تي ڇو آيون آهن؟ مسئلو هي آهي ته ڳالهيون منظر عام تي وقت تي ڇو نه آڻيون وڃن ٿيون .

هينئر جيڪڏهن پاناما ليڪس جي ڳالهه ڪيون ته پاناما ليڪس ۾ 250 پاڪستانين جو ذڪر ٿيل آهي جنهن جي اندر موجود وزيراعظم ميان محمد نواز شريف ۽ ان جي خاندان مٽن مائٽن جي 16 ڪمپنين هئڻ جو به انڪشاف ڪيو ويو آهي. جيڪڏهن اها حقيقت آهي ته حڪمرانن جي گهر جا ڀاتي ملڪ کان ٻاهر ڪارو بار ڪن ٿا ۽ اهي پئسا ٻاهر کڻي ويا آهن اهي پئسا مني لانڊرنگ سان ويا يا ڪنهن ٻئي طريقي سان ؟ هتي اهو سوال ٿو پيدا ٿي ته آخر اهو ايترو ناڻو ڪهڙي طريقي سان ملڪ کان ٻاهر ويو ان وقت اهي ادارا ڪٿي هئا جيڪي ملڪ جي ڪرپشن جي خلاف ڪم ڪن ٿا اهي رياستي ادارا ڪٿي هئا جيڪي ملڪ جي حفاظت جي لاءِ  ڪم ڪن ٿا  ؟ سوال انهن ادارن کان وٺڻ کپي جن کي ملڪ جي ناڻي جي حفاظت ڪرڻ جي لاءِ ٺاهيو ويو آهي . پاناما ليڪس جو معاملو جنهن وقت ميڊيا تي آيو ته ان وقت عدالتي ڪميشن جوڙي وئي ان کي ايها ٽاسڪ ڏني وئي ته اهي انهن ڪمپنين ۽ ان ناڻي جي انڪوائري  ڪري ۽ ان جي هجڻ يا نه هجڻ جي تصديق ڪري . هن ملڪ ۾ جڏهن به اهڙي  قسم جا مسئلا ٿيندا آهن انهن تي ڪميشن جوڙيون وينديون آهن پوءِ انهن ڪميشن جي لاءِ بجٽ به مقرر ڪئي ويندي آهي جيستائين اها ڪميشن مڪمل رپورٽ نه ڏيندي تيستائين ان تي خرچ پيو ٿيندو آهي. انڪوائري ڪميشن اڪثر ڪري ته رٽائر ججن تي ٺاهي ويندي آ يا پوءِ ريٽائر بيروڪٽس هوندا آهن پر ڪڏهن ايهي ڪميشن ڪامياب نه ٿيون آهن . هتي ڪميشن ٺهڻ يا نه ٺهڻ جي ڳالهه نه ٿي ڪئي وڃي بس اهو سوال آهي ته ڀلا اهي ادارا ڪٿي هوندا آهن جن جو ڪم ئي اهو هوندو آ ته  ڪنهن به قسم جي مسئلي کي منهن ڏين ۽ پوءِ عدالت ڏانهن اماڻين . پاناما ليڪس ڪنهن پارٽي نه پر ميڊيا جو اٿاريل هڪ مسئلو آ ، ان مسئلي تي هن ملڪ جي انهن ادارن کي سوچ ويچار ڪرڻ گهرجي  جيڪي رياستي ناڻي جا محافظ مقرر ڪيا ويا آهن ته آخر هي ناڻون ڪيئن ٻاهر ويو ۽ ان ۾ ڪير ملوث آهي . ايهو انهن  ادارن جو ڪم آ جيڪي ملڪ جي ناڻي جي حفاظت لاءِ ٺاهيا ويا آهن ، جيڪڏهن اهي ادارا ان تي خاموش ٿي  ڪري هي ميلا ڏسندا پيا ته پوءِ لازمي هتان جا سانڃاه وند ماڻهون ايها ڳالهه ضرور چوندا ته اهڙين واقعن ۾ اهي ئي ادارا ملوث آهن جيڪي ميڊيا ۽ سياستدانن کي نچندي خوش پيا ٿين . پاناماليڪس جي اچڻ سان سياسي پارٽيون ۽ اهي سياسي جماعتون جيڪي نيشنل اسيمبلي ۾ اپوزيشن ۾ ويٺل آهن اهي به رڳو ڍنڍرو ٿا پٽين هاءِ ڙي گوڙا ڙي ملڪ جو پئسو غائب ٿي ويو. جيڪڏهن اهو ئي رڳو ڪرڻو آ ته پوءِ اهي ادارا ڪٿي آهن جيڪي ڪرپشن جي خلاف ڪم ڪن ٿا ؟ . انهن کان ڪير ڪوئي سوال ڪري سگهي ٿو ته پاناما ليڪس جي مطابق  جيڪا يورپ ۾ 80 ارب ڊلرن جي ملڪيت خريد ڪئي وئي اها ملڪيت ڪٿان آئي ضرور ان تي موجود وزيراعظم کان سوال ڪري سگهجي ٿو . ڇو جو ملڪيت ان جي آ جيڪو هن ملڪ جو سربراهه آ ته پوءِ هن ملڪ جي انهن ادارن تي حق بڻجي سگهي ٿو ته اهي ان جي جانچ پڙتال ڪن . پر ڏٺو ايهو ويو آ ته هتي ميڊيا مسئلو اٿاريندي آ پوءِ سڀ ان جي پٺيان هوندا آهن . هتي ميڊيا پنهنجو ڪردار هڪ ڀولي پنائيندڙ فقير جيئان  ڪري رهي آهي ته بس ڌٻلو وڃائي ۽ ڀولي کي نچائي . حقيقت کان صفا پري ته آخر ايهو مسئلو حل ڪيئن ٿيندو ۽ ايهو ٿيو ڪيئن آ ان جي پٺيان هٿ ڪنهن جو آ ؟ بس سياستدانن کي ٽاڪ شو ۾ گهرائي ڪري افسانه بيان ڪرائڻ ۽ هڪ ٻئي مٿان الزامن هڻڻ جا ٽوٽڪا چورائڻ ، ٻيو ايهو ڪم رهيو آ ته ڪنهن کي آسمان تي کڻي ڪري پوءِ زمين تي ڦٽي ڪيئن ڪجي  . هتي ميڊيا جو ته اهو ڪم آ پر اسان جا سياستدانن به اهڙي طبلي تي پئي ايئن نچندا آهن جيئن ڪو ملاکڙي ۾ ڀولو پئي نچي . بحراحال چوندا آهن ته چاندي رات هميشه ناهي هوندي ڪڏهن ته ان جو انت اچڻو آ، منهنجي ذاتي راءِ اها آهي ته جيڪڏهن اهي مسئلا   وڪي ليڪس ، پاناما ليڪس يا ايندڙ وقت ۾ ڪا ٻئي ليڪس اچي ٿي ته اهڙين ليڪس تي سوچڻ يا واويلا ڪرڻ بجاءِ هڪ سٺو رستو اختيار ڪجي ته پنهنجي ادارن کي مظبوط ڪجي جيڪي ڪرپشن جي خلاف ڪم ڪن ٿا انهن ادارن جي اندر اڪائونٽبلٽي جو هڪ ميڪانزم هجي جيڪي عوام جي سامنهون اچي ڪري ناڻي کي لوٽڻ وارن کي پڌرو ڪن . ايئن نه هجي ته ميڊيا به ان تي ڪم ڪري ملڪ جي فورس ، عدليه ۽ سياستدان به ان تي ڪم ڪن.

 

 

غربت جي زندگي گذارڻ تي مجبور ملڪ جو 30 سيڪڙو عوام

هونئن ته سرڪار جي انگن اکرن تي اعتبار ناهي ڪيو ويندو، اِئين ئي جيئن خود وفاقي وزير اڳ ۾ ٿيل سروي کي رد ڪري ٿو، پر جيڪڏهن پاڻ  انگ کي صحيح به مڃي وٺون، تڏهن به اِهو دنيا ۾ موجود سڀني مُلڪن جي فوج کان وڏو انگ بڻجي ٿو. يعني هڪ اهڙي مُلڪ جا ڇهه ڪروڙ ماڻهو، جيڪو ائٽمي طاقت رکندڙ به آهي ته اُن مُلڪ جي سربراهن جو اولاد ٻاهرين مُلڪن ۾ وڏا وڏا ڪاروبار به ڪري ٿو ۽ کين آف شور ڪمپنيون به آهن، انهيءَ مُلڪ جو 30 سيڪڙو عوام انتهائي غربت واري زندگي گذارڻ تي مجبور آهي. غربت کان هيٺ واري زندگيءَ جي حوالي سان جيڪو مالياتي اصطلاح ڄاڻائي آيا آهيون، تنهن موجب اِهوئي پتو پوي ٿو ته مُلڪ جا لڳ ڀڳ 6 ڪروڙ ماڻهو اهڙا آهن، جن جي ڏهاڙيءَ جي ڪمائي هڪ سؤ رپين کان وڌيڪ نه آهي.  پر سوچجي ته هڪ سؤ رپين جي آمدنيءَ ۾ اُن شخص جو گذارو ڪيئن ٿيندو هوندو؟ اُهو بيماري بڙيءَ يا خوشي غميءَ جي موقعي تي ڪهڙين حالتن مان گُذرندو هوندو؟ عيد برات، آيو ويو، اُٿڻي ويهڻي يا موسمن کان بچاءَ لاءِ وٽس ڇا هوندو؟ سردين، گرمين توڻي آفتن جي موقعن کي ڪيئن مُنهن ڏيندو هوندو؟ ڇا اسان جي حڪمرانن کي اُنهن ماڻهن جي تڪليفن جي ڪا سُڌ، ڪو احساس آهي!؟ هن مُلڪ ۾ عوامي ڀلائيءَ جون ڳالهيون ڪرڻ آسان، پر عمل انتهائي ڏکيو هوندو آهي. هتي ’قرض اُتارو مُلڪ سنوارو‘ جو نعرو هڻندڙ حڪمرانن جا ته قرض چُڪائجي وڃن ٿا پر مُلڪ مٿان قرض ڏينهن ڏهوڻو، رات ويهوڻو ٿيندو پيو وڃي يا جن ’سڀ کان پهريان پاڪستان‘ جو نعرو هنيو هو، اُهي اڄ مُلڪ ۾ ڳوليا نٿا لڀجن، قسمت جيڪڏهن ڪجهه وقت اڳ اُنهن کي مُلڪ ۾ ڇِڪي به آئي هُئي ته اُهي رات ڏينهن اِنهيءَ تانگهه ۾ هُئا ته ڪيئن به ڪري مُلڪ کان ٻاهر وڃجي ۽ مصلحتن جي ماريل سياستدانن نيٺ اُنهن کي خير سلامتيءَ سان ٻاهر اُماڻي به ڇڏيو، اِهو به نه ڏٺو ويو ته مٿانئن ڪهڙي قسم جا الزام آهن، ڪهڙي ڏوهه ۾ ڪهڙي عدالت کي گهربل آهن! اُن جي جڳهه تي جيڪڏهن ڪو غريب مانيءَ ڳڀي جي چوري يا ڌاڻا کڻڻ جي ڏوهه ۾ پڪڙجي ٿو ته شنوائين ۽ پيشين ۾ سندس پونئيرن جون به جُتيون گسي ٿيون وڃن! مطلب ته هن مُلڪ ۾ غريب لاءِ عذاب ۽ اذيتون ئي آهن، اُهو پيدا ٿئي ئي سورن ۽ تڪليفن لاءِ ٿو. سندن گهر، گهٽيون توڻي محلا غلاظتن ۾ غرق هُجن ٿا، سندن سوڙها ۽ بي ڍنگا گهر سندن زندگين جيان بي رونق ۽ اونداها هُجن ٿا. اُنهن جو اولاد بيمارين ۾ چُڙي چُڙي مري وڃي ٿو، اُنهن کي نه ته علاج ميسر ٿي سگهي ٿو نه وري مرڻ پُڄاڻان ڪفن دفن. اِهو به ايڌيءَ جو احسان جو سندس گاڏيون غريب ۽ بيوس ماڻهن کي کڻي وڃن ٿيون! حڪمرانن کي ته نه جيئري اُنهن ماڻهن جو احساس نه وري مُئي پڄاڻان! شايد ته اُنهن کي غربت جهڙي ڀيانڪ لعنت جو احساس ناهي، اُهي انهيءَ جي اثرن کان بيخبر آهن، کين پتو ئي ناهي ته غربت هر بُرائيءَ جي ماءُ هوندي آهي. اڄ جنهن انتهاپسندي ۽ دهشتگرديءَ جي عذاب ۾ مبتلا آهيون، اُن جي نه گهٽجڻ جو ڪنهن حد تائين اِها غربت به ڪارڻ آهي. جيڪي نوجوان پاڻ سان گڏ بم ٻڌي مسجدن، اسڪولن، بازارن، باغن توڻي عام ماڳن تي ڌماڪا ڪن ٿا، اُهي انهيءَ غربت جي پيداوار ئي هوندا آهن، ڀلي ته اُنهن جو برين واش ڪيو ويندو هُجي، پر اُهي انهن برين واش ڪندڙن وٽ پهچن به انهيءَ غربت سببان ٿا! جيڪڏهن اُنهن جي والدين وٽ کائڻ پيئڻ جيتري مُناسب غذا هُجي، اُهي پنهنجن ٻارن کي ڪنهن چڱي چؤکي اسڪول ۾ پڙهائي سگهندا هُجن ته شايد ئي ڪو ٻار انهيءَ نفرت جي وَرِ چڙهي! پر اسان وٽ معاملا فهميءَ جو فقدان رهيو آهي، هتي ’ڪنڊو پير ۾ لڳڻ بعد گوڏو کوٽڻ‘ واري روايت رهي آهي.