تازيون خبرون

Daily Archives: March 17, 2016

سلمان خان کي شادي لاءِ راضي ڪري وٺندس : عامر خان

ممبئي(شوبز نيوز) بالي ووڊ جي مشهور اداڪار عامر خان ان اميد جو اظهار ڪيو آهي ته سلمان خان کي شادي بابت راضي ڪري سگهجي ٿو. ميڊيا سان ڳالهائيندي عامر خان جو چوڻ هو ته هو سلمان خان کي رسمي طور شادي ڪرڻ لاءِ چوندو رهندو آهي پر جنهن ڏينهن هن پوري ڪوشش ڪئي ته ان ڏينهن هو يقيني طور کيس راضي ڪري وٺندو ڇوته سلمان خان سنجيه ڳالهه کي رد نه ڪندو.

 

عالمي برادري رڳو امداد بدران پناهگيرن جي بحران جو اصل حل ڳولي:اينجلينا جولي

بيروت (شوبز نيوز) هالي ووڊ جي مشهور اداڪاره ۽ پناهگيرن بابت گڏيل قومن جي سفير انجيلينا جولي چيو آهي ته عالمي برادري کي پناهگيرن جي بحران جي بنيادي سببن جو حل ڳولڻ جي ڪوشش ڪرڻ گهرجي،اسان سفارتڪاري ۽ سياسي حل بدران رڳو امداد سان دنيا جي مسئلن جو حل ڳولي نٿا سگهون، پرڏيهي سڌ سماءَ جي ذريعن مطابق اينجلينا جولي اهو بيان لبنان ۾ وادي بقاع ۾ هڪ پريس ڪانفرنس ۾ ڏنو. انجلينا جولي چيو ته هوءَ اميد ڪري رهي هئي ته هوءَ شامي جنگ سبب متاثر ماڻهن جي مدد ڪندي ۽ انهن کي سندن کيس گهرن تائين واپس پهچايو ويندو پر هڪ شرم ۽ افسوس جوڳي ڳالهه آهي ته اڃا اهو وقت پري آهي. هن چيو ته دنيا پناهگيرن کي مايوس ڪيو آهي. اينجلينا جولي چيو ته اسان کي اهو نه وسارڻ گهرجي ته پناهگيرن جي بحران جو سمورو ڌيان هن وقت يورپ تي ئي آهي.001

 

آءِ سي سي وومينز ورلڊ ڪپ ٽي ٽوئنٽي ڪرڪيٽ ٽورنامينٽ ۾ (اڄ) هڪ ميچ کيڏي ويندي، انگلينڊ ۽ بنگلاديش وچ ۾ مقابلو ٿيندو

بنگلور (اسپورٽس نيوز) آءِ سي سي وومينز ورلڊ ٽي 20 ڪرڪيٽ ٽورنامينٽ ۾ اڄ خميس تي هڪ ميچ کيڏي ويندي. ان سلسلي ۾ گروپ بي ۾ شامل انگلينڊ ۽ بنگلاديش جون وومين ٽيمون ايم چنا سوامي اسٽيڊيم بنگلورو واري هنڌ آمهون سامهون ٿينديون. ميچ پاڪستاني معياري وقت موجب 3 وڳي شروع ٿيندي. تفصيل موجب آسٽريلوي ٽيم کي مسلسل ٽيون ڀيرو ورلڊ ڪپ کٽڻ جو اعزاز حاصل آهي ۽ اها مسلسل چوٿون ڀيرو ٽائيٽل جو دفاع ڪرڻ لاءِ پرعزم آهي. ٽورنامينٽ ۾ پاڪستاني ٽيم پنهنجي مهم جي شروعات 16 مارچ تي ويسٽ انڊيز خلاف گروپ ميچ سان ڪئي. پاڪستاني وومينز ٽيمن پنهنجي ٻي ميچ 19 مارچ تي روايتي مخالف خلاف ٽين ميچ 24 مارچ بنگلاديش جڏهن ته چوٿين ۽ آخري گروپ ميچ 27 مارچ تي انگلينڊ خلاف کيڏندي.

 

گڏيل قومن ماريا شراپوا کي پابندي پيل دوائن جي استعمال سبب سفير جي عهدي تان هٽائي ڇڏيو

نيويارڪ (اسپورٽس نيوز) گڏيل قومن روسي ٽينس اسٽار ماريا شراپوا کي پابندي پيل دوائن جي استعمال واري ٽيسٽ ۾ ناڪامي تي ڀائيچاري واري سفير جي عهدي تان هٽائي ڇڏيو آهي، گڏيل قومن جي ترقياتي پروگرام جيترجمان جو چوڻ آهي ته ماريا شراپوا پابندي پيل دوائن جي استعمال بابت جاچ پوري ٿيڻ تائين سفير جي عهدي تان هٽيل رهندي، روسي ٽينس اسٽار 2007ع کان ان عهدي تي برقرار آهي، تازو ئي سندس ٽيسٽ ۾ منع ٿيل دوائن جي استعمال جي تصديق ٿي هئي، جنهن کانپوءِ گڏيل قومن ڪارروائي ڪندي کيس عهدي تان هٽائي ڇڏيو آهي.001

 

ڪير ڪير سنڌي آهي!!: ڊاڪٽر فهميده حسين

سنڌ ۾ آدمشماريءَ جي حوالي سان ڪيترن ساڃاهه وندن طرفان اهي اپيلون نظر مان گذريون جن ۾ سنڌ ۾ رهندڙ عام اهڙا ماڻهو جن جا مستقل مفاد سنڌ سان لاڳاپيل آهن ۽ جن ان کي پنهنجو دائمي وطن بڻايو آهي، انهن کي مخاطب ٿي چيو ويو آهي ته توهان گهر ۾ ڀلي ڪهڙي به ٻولي ڳالهائنيدا هجو….سرائڪي، بلوچي، ڍاٽڪي، ميمڻي، گجراتي، ڪڇي، مارواڙي، پنجابي توڙي اردو…پر آدم شماريءَ واري خاني ۾ ”سنڌي“ لکو ته جيئن اسين سنڌي پنهنجي عددي ڪثرت قائم رکي سگهون. اهو ڪيتري قدر ممڪن آهي ان کان قطع نظر منهنجي ذهن ۾ ڪي مونجهارا پيدا ٿيا آهن، انهن تي سوچيان ٿي ته اڃا وڌيڪ منجهيو پوان. اسان جا اردو ڳالهائيندڙ ڀائر مٿي تي سنڌي ٽوپي ۽ ڪلهن ۾ اجرڪ پائي پاڻ کي ”نوان سنڌي“ چوڻ لڳا آهن پر اسان مان اڪثريت جي راءِ اها آهي ته جيستائين اهي سنڌ جي قومي مفادن واري حاصلات ۾ سنڌين جو ساٿ نه ڏيندا تيسين ان ظاهري لباس سان ڪو به فرق ڪو نه پوڻو آهي، ٻيو ته جيسين هو سنڌي ٻولي نه سکندا ۽ ڳالهائيندا تيسين هو سنڌي قوم سان ويجهائپ جي دعويٰ ۾ سچائي ثابت ڪري نه سگهندا… اهي ڳالهيون پڙهي ۽ ٻڌي ماضيءَ ۾ مون کي پنهنجي ڪراچي يونيورسٽيءَ ۾ پيش آيل هڪڙو واقعو ياد ايندو آهي ۽ آءٌ سوچ ۾ پئجي ويندي آهيان ته اسين آخر چاهيون ڇا ٿا؟

ڪراچي يونيورسٽيءَ جي سنڌي شعبي ۾ منهنجا شروعاتي سال هئا ايم اي سنڌيءَ جا آءُ ٻه ڪورس پڙهائيندي هئس ”ادبي تنقيد“ ۽ ”سنڌي ٻوليءَ جي تاريخ“ جنهن ۾ ٿورو گهڻو لسانيات جا به ڪي موضوع هوندا هئا. اهي ٻئي ڪورس شاگردن کي خشڪ لڳندا هئا، ان ڪري ڪلاس ۾ ليڪچر کانپوءِ آخري ڏهه پندرنهن منٽ سوال جواب ۽ بحث مباحثو ڪري شاگردن کي انهن مضمومنن ۾ رُجهائڻ جي ڪوشش ڪندي هئس ۽ گهڻو ڪري اهڙا شاگرد انهن مضمومنن ۾ دلچسپي وٺندا هئا جن کي سنڌي ٻوليءَ ۽ ادب سان گهڻو شغل هوندو هو ۽ هو ڪورس جي ڪتابن کانسواءِ عمومي طرح ادب پڙهندا هئا ۽ انهن مان ڪي لکندا به هئا…

سو هڪ بئچ اهڙو آيو جنهن ۾ ڪلاس ۾ ٻه ڇوڪرا تمام هشيار ۽ ادب جا شيدائي هئا، ڪلاس ۾ بحث  ۾ به ڀرپور نموني حصو وٺندا هئا ۽ ڏاڍا سٺا سوال به ڪندا هئا، ايم اي پريويس ۾ سمورن مضمونن ۾ مارڪون به سٺيون کنيائون. انهن مان هڪڙو پنهنجي ذهانت ۽ وسيع مطالعي جي ڪري سنڌي ادب سان گڏ عالمي ادب ۽ ادبي تحريڪن لسانيات ۽ فلسفي جا ڪتاب به پڙهندو هو ان ڪري مون کي وڌيڪ ذهين لڳندو هو، جڏهن ته ٻئي کي ڪورس جي ڪتابن مان وڌ ۾ وڌ مواد ياد ڪري لکڻ ۾ مهارت حاصل هئي ۽ سندس حافظو به تمام سٺو هو، سندن ڪاپيون چيڪ ڪرڻ مهل فيصلو ڪرڻ ڏکيو هوندو هو ته ڪير وڌيڪ بهتر آهي، ڇو ته هڪڙو امتحاني سوال حل ڪرڻ لاءِ ڪورس جي مخصوص ڪتابن مان پڙهي وڌ ۾ وڌ حوالن سان ٽي چار سپليمينٽ ڀريندو هو جڏهن ته ٻيو دنيا جي ادب ۽ ادبي تحريڪن  جي وسيع مطالعي سبب ان پس منظر سان سنڌي ادب ۾ اهڙين روايتن، تحريڪن بابت بهترين تجزيو ڪري، تقابلي انداز ۾ پنهنجي موضوع بابت دليل ڏئي ڪورس جي ڪتابن ۾ موجود ڪن نڪتن ۽ نظرين تي تنقيد به ڪندو هو ته پنهنجي طرفان تجزيو ۽ تبصرو به ڪندو هو، منجهس اها تخليقيت (creativity) هئي جيڪا مون کي متاثر ڪندي هئي. بهرحال ٻنهي ۾ سخت مقابلو هوندو هو، ڪڏهن ڪنهن پيپر ۾ هڪڙو مارڪون وڌيڪ کڻندو هو ته ڪڏهن ٻيو، پر مون وٽ هن گهڻ پڙهيي ڇوڪري کي هميشه سٺيون مارڪون مليون ڇو ته آءُ سمجان ٿي ته امتحان جو مقصد صرف ڪورس جا محدود ڪتاب پڙهي ياد گيريءَ جي يا حافظي جي بنياد تي پرک (assessment) ڪرڻ نه پر مضمون ۾ موضوع کي سمجهڻ ۽ سمجهائي سگهڻ جي صلاحيت جا چڻ هئڻ گهرجي، خاص ڪري ادب جي وسيع دائري مان نه پر ڪورس جي ڪتابن مان چونڊ جواب ڪڍي ياد ڪري امتحان ۾ لکڻ وارو اڳتي هلي ادب جو ڪو به ڪارج سر ڪري ڪو نه سگهندو ٻيو ته سٺو استاد به ٿي ڪو نه سگهندو.

بهر حال ايم اي فائينل جا امتحان ٿيا، حسب معمول حاضريءَ ۽ امتحاني ڪاپين جي جاچڻ دوران ڪنهن به دٻاوَ يا پريشر کان بچڻ لاءِ مون ٿورن ڏينهن اندر ڪاپيون چيڪ ڪري رزلٽ ٺاهي ورتي. جنهن ڏينهن مون کي رزلٽ امتحاني شعبي ۾ جمع ڪرائڻي هئي، ان ڏينهن ڪجهه ڇوڪرا مون وٽ آيا ۽ هنن هڪ عجيب ڳالهه ڪئي، پڇيائون ته ميڊم توهان رزلٽ ٺاهي ڇڏي آهي، مون چيو مان ته ”ها“ اڄ موڪليان ٿي مٿي” پڇيائون ته پهريون نمبر ڪنهن جو آهي؟ تڏهن مون چيو مان ته اڃا ته اها ڪانفيڊينشل (ڳجهي) آهي توهان کي نٿي ٻڌائي سگهجي ته چوڻ لڳا ”اصل ۾ توهان هميشه الف کي وڌيڪ مارڪون ڏيندا آهيون، اهو ته پنجابي سيٽلر (آبادڪار) آهي، هن ڀيري به جيڪڏهن توهان وٽان وڌيڪ مارڪون مليس ته پوزيشن ان کي ملندي ۽ پنهنجو سنڌي ڇوڪرو پٺيان رهجي ويندو.“

منهنجا ته تاڪ لڳي ويا، هن ڇوڪري جي سنڌي اهڙي ته نج ۽ صاف هئي جو منهنجي وهم گهمان ۾ به ڪونه هو ته ڪو اها سندس مادري زبان ڪانهي. ڇوڪرو تمام ذهين، فضيلت وارو، سنڌي علم ادب سان دلي لڳاءُ رکندڙ، ان جو وسيع مطالعو رکندڙ، لکڻ جو به تمام سٺو، خوبصورت ٻولي، خوبصورت نثر، مضمونن جي مڪمل ڄاڻ، وڏي ڳالهه ته امتحان جي مڪمل تياري ڪري تمام سٺو پيپر ڪيو هئائين ۽ آءٌ کيس سڀني کان وڌيڪ مارڪون به ڏئي چڪي هئس…پر جي نه به ڏنيون هجن ها ته به هڪ استاد جو اهو وڙ ڪونهي ته پنهنجي ڪنهن شاگرد سان ڪنهن نسلي، مذهبي، مسلڪي يا ڪنهن به بنياد تي مت ڀيد ڪري. قومپرستيءَ کي ايترو محدود ڪري تعصب جو درجو ڏيڻ سان ٻين جو گهٽ پنهنجو وڌيڪ نقصان ٿيندو آهي، جو مستقبل ۾ اهو موٽي منهن ۾ لڳندو آهي.

بهر حال مون شاگردن کي اهو ئي چيو ته ”بابا رزلٽ تيار ٿي چڪي آهي، اڄ ئي جمع ٿي ويندي، جنهن وڌيڪ محنت ڪئي هوندي ان کي ئي پوزيشن ملندي.“ شايد اهي شاگرد ٻين استادن وٽ به ويا هوندا. انهن وٽان ڪهڙو جواب ملين ان جي مون کي خبر ڪانهي، پر ڊپارٽمينٽ ۾ اها ڳالهه عام ٿي وئي، اهو ڇوڪرو مون کي ان وچ ۾ نظر ڪو نه آيو. جنهن ڏينهن نتيجو پڌرو ٿيو، هو ان ڏينهن به نظر ڪو نه آيو جيتوڻيڪ سندس پهرين پوزيشن هئي. ٻئي ڏينهن تي صبح جو آءٌ پنهنجي ڪمري ۾ ويٺي هئس ته هو آيو، سلام ڪري سامهون ڪرسيءَ تي ويهي رهيو، منهن صفا لٿل هئس، مون مبارڪ ڏني مانس ته اٿي منهنجي پيرن تي هٿ رکي پٽ تي ئي ويهي رهيو ۽ ٻنهي هٿن سان منهن ڍڪي پنهنجي اوڇنگارن کي روڪڻ جي ڪوشش ڪندي سڄو ڌڏڻ لڳو. مون کي سمجهه ۾ ڪو نه آيو ته ڇا ڪريان… مون ڪلهي تي هٿ رکي چيو مانس ته ”پٽ ڇا ٿيو، توکي ته خوش ٿيڻ گهرجي تنهنجي پهرين پوزيشن آئي آهي.“ هن پاڻ کي سنڀاليو ۽ وري اٿي ڪرسيءَ تي ويٺو ڪجهه دير ڳوڙها اگهندي، سڏڪندي پاڻ تي ڪنٽرول ڪري پوءِ چوڻ لڳو..”اڄ منهنجي دوستن مون کي پرايو ڪري ڇڏيو آهي مون کي لڳي ٿو ته سڄي سنڌ مون کي پرايو ڪري ڇڏيو آهي….هڪ خصيص پوزيشن جي لاءِ مون کي اوپرو بڻايو ويو آهي“

پوءِ هن ٻڌايو ته هو سانگهڙ ضلعي ۾ سيٽل ٿيل اهڙي پنجابي گهراڻي سان تعلق رکي ٿو جيڪو انگريزن جي دور ۾ اتي وسايو ويو هو، ۽ پاڻ ان جي ٽين پيڙهيءَ مان هو، هن جو چوڻ هو ته منهنجو ڏاڏو ۽ پيءُ سنڌي پڙهيا، پاڻ ۾ سنڌي ڳالهائين، پاڻ کي سنڌي سڏائين ۽ اهي سنڌين ۾ مڪمل ضم به ٿي ويا هئا، پر ستر جي ڏهاڪي کانپوءِ اسان کي ڌڪي ڌار ڪيو ويو آهي چوڻ لڳو ”ميڊم توهين پاڻ ٻڌايو ته اسين ڇا ڪريون؟ اسان جا مستقل مفاد هتي، وڏڙن جا مقام هتي، سنڌي ٻولي اسان جي ٻولي پوءِ به اسين سنڌي نه سمجها وڃون ۽ جيڪي ڪالهه آيا آهن انهن کي نوان سنڌي ٿو چيو وڃي، انهن کي سنڌي ٻولي سيکاري ٿي وڃي ته جيئن اهي مڪمل سنڌي بڻجن ۽ اسين جيڪي سنڌي ٿي چڪا آهيون ۽ سنڌي ٻولي اصلوڪن سنڌين جهڙي ٿا ڳالهايون، اسين پراڻا سنڌي ته ٺهيو نوان سنڌي به نٿا سمجهيا وڃون، ڇو؟ ڇا اسان کي پاڻ کان پري ڪري سنڌي پنهنجي عددي گهڻائيءَ کي گهٽ ڪو نه ڪري رهيا آهن. سنڌ ۾ گهڻئي ذاتيون اهڙيون آهن جيڪي اصل مکيه پنجاب يا ڏکڻ پنجاب کان آيل آهن جن ۾ سيال، کوکر، ڀٽي، کرل ۽ ٻيون ڪيتريون ذاتيون آهن جڏهن اهي سنڌي سمجهجهن ٿيون ته اسان ڪهڙو ڏوهه ڪيو آهي. ان کانسواءِ سيد بلوچ، سرائڪي پٽ جا ماڻهو به ٻاهران آيل آهن پر انهن کي ڌاريو ڪو نه ٿو سڏيو وڃي ته پوءِ اسان کي قبول ڪرڻ ۾ ڪهڙي رنڊڪ آهي. جديد سياست ۾ پنجاب جي ڪن غلط پاليسين جي ڪري اسين ڇو ڀوڳيون! اسان نه ڪڏهن ڪالاباغ ڊيم جي حمايت ڪئي آهي ۽ نه  ڪنهن ٻئي قومي معاملي ۾ پٺتي رهيا آهيون. هو ڳالهائيندو ويو ۽ آءٌ لاجواب ٿيندي ويس.

گذريل ڪنهن ڪالم ۾ جناب عباس جلباڻيءَ اهي اديب شاعر ۽ فنڪار ڳڻايا هئا جن سنڌ کي پنهنجو وطن ۽ سنڌيءَ کي پنهنجي امڙ چئي سيني سان لڳائي انهن جي خدمت ڪئي آهي، پوءِ ڇو نه انهن ۽ اهڙن سڀني کي ڪو مهڻو ڏيڻ بدران پنهنجو ڪري پنهنجي عددي طاقت ۽ قومي ٻڌيءَ کي مضبوط ڪجي.

سوچيو ته سهي! اسين جيڪي سنڌ جي وڏن شهرن ۾ وسيل آهيون، اسان جا ٻار هتي جي تعليمي ادارن ۾ پڙهن ٿا، اسڪول، پروفيشنل ڪاليجز ۽ يونيورسٽين جي سطح تي چٽاڀيٽي ڪن ٿا، جيڪڏهن اهڙيون روايتون وجهبيون، جنهن ۾ استاد به مت ڀيد ڪن ته پوءِ شهرن ۾ اسان جي سنڌي ٻارن جو مستقبل ته ڇٽو نه! ۽ اڄ آءٌ اهو اعتراف ٿي ڪريان ته مون گهٽ ۾ گهٽ پنهنجن ٻارن توڙي خاندان جي ۽ دوستن ساهيڙين جي ٻارن سان هتي محض سنڌي هئڻ جي ڪري ڪنهن به مشهور سٺي ۽ ميرٽ واري اداري ۾ مت ڀيد ٿيندي ڪو نه ڏٺو آهي بلڪ ڪيترن استادن کي ائين چوندي ٻڌو آهي ته ”سنڌي ٻار ٻين کان وڌيڪ هشيار آهن پر انهن کي موقعا ڪو نه مليا آهن“ يا ڪڏهن وري حيرت جو اظهار به ڪندا آهن ته ”اسان وٽ سنڌين بابت جيڪو عام تاثر هو ته اهي ميرٽ تي مقابلي بدران ڪوٽا سسٽم جي ڪري آيا آهن، اهو غلط ثابت ٿيو آهي، سنڌ ٻار ته تمام گهڻو هشيار آهن…“ ان ڪري آءٌ سوچيندي آهيان ته اهو ڪوٽا سسٽم جو لعنتاڻو هٽائي هر ڪنهن لاءِ هڪ جهڙي ميرٽ تي مقابلي جو رجحان وجهجي ته بهتر ٿيندو ۽ اسين سنڌي، ذهين قوم طور پنهنجي ڳڻپ ڪرائڻ ۾ ڪامياب ٿينداسين.

عددي گهڻائي پنهنجي جاءِ تي پر جاهلن جي فوج کان بهتر آهي ته باشعور، اعليٰ تعليم يافته ۽ پاڻ کي پڌرو ڪندڙ ۽ سنڌين کي سرخرو ڪندڙ فردن ۾ واڌارو آڻڻ لاءِ به ضرور ڪوششون ڪجن، جنهن لاءِ تعليم جي نظام کي بهتر ڪرڻ ۾ سمورن ٻارن سان انصاف ۽ برابريءَ وارو ورتاءُ ڪرڻ ۾ ئي سنڌ جي بهتري آهي، جيڪڏهن ڪوٽا سسٽم جي اڃا گهرج آهي ته اهو صرف پوئتي پيل ٻهراڙيءَ جي غريبن جي ٻارن لاءِ هجي نه ڪي اسان توهان جهڙن شهرين  جي ڪوڙن ڊوميسائيلن جي بنياد تي غريبن جو حق ماريندڙن لاءِ هجي. اچو ته پنهنجي ديس ۾ رواداري ۽ انصاف جي شمع ٻاري پنهنجي ايندڙ نسلن کي سرخرو ٿيڻ جو موقعو ڏيون.

 

ترقي جو بنياد  آدمشماري. ۾ ايڏي دير ڇو.؟؟: غلام مصطفيءِ جمالي

آئون سمجهان ٿو ته عوام جي لاءِ اهو ڄاڻڻ  نهايت ئي ضروري آهي ته ڪنهن به ملڪ ۽ قوم لاءِ آدمشماري ايتري ڇو ضروري هوندي آهي. آدمشماري هر ڏهه سال کان پوءِ ملڪ اندر ٿيڻ تمام گهڻو ضروري آهي.ان مان ملڪ اندر موجود عوام جو انگ اکر گڏ ڪيا ويندا آهن جيڪي ملڪي معاشي توڙي منصوبه بندي لاءِ مددگار ثابت ٿيندا آهن.ان انگ اکرن مان خبر پوندي آهي ته ملڪ اندر ڪهڙيون ضرورتون موجود آهن ۽ ملڪ جي عوام کي ڪهڙيون ضرورتون گهربل آهن.ملڪ جي آبادي اندر ڪيترو اضافو ٿيو آهي ۽ انهي آبادي جو تعلق ڪهڙي نسل ۽ ڪهڙي زبان سان آهي. ان ڪري  آئون سمجهان ٿو ته آدمشماري ۽ خانه شماري کان انڪار ڪهڙي به صورت ۾ ممڪن ناهي.  اها بدقسمتي انهن زميوار ماڻهن جي نااهلي آهي جن کي 17سالن کان وٺي اها به خبر ناهي ته ملڪ جي آبادي ڪيتري آهي.۽ ملڪ جي ڪيتري آبادي وڌي چڪي آهي.ڪهڙي شعبن اندر عوام جون ضرورتون پوريون ٿي رهيون آهن ۽ ڪهڙي شعبن اندر عوام کي رليف بدران تڪليفون ملي رهيون آهن.جن شعبن اندر عوام کي رليف ملي رهيو آهي انهن شعبن ۾ نواڻ ڪيئن آڻجي ته جئين عوام کي اڃان به بهتر رليف ملي سگهي.  ۽ ڪهڙي شعبن اندر عوام کي تڪليف ملي رهي آهي جيئن انهن شعبن کي بهتر بڻائي سگهجي. هن وقت حڪومت وٺ اهڙو ڪو به انگ اکر موجود ناهي جنهن تحط هو انهي مسئلن کي حل ڪري سگهي.پر انجي باوجود به حڪومت انڌ تي تير هلائڻ وارو ڪم ڪري رهي آهي.جنهن مان ملڪ جي ترقي وڌڻ بجاءِ رڪاوٽ جو سبب بڻجي رهي آهي.ڇو ته حڪومت کي ها خبر ئي ناهي ته ملڪ اندر ڪهڙي علائقي اندر ڪيتري خوراڪ گهرجي .ملڪ جي ڪهڙي حصي اندر عوام جي علاج جون سهولت گهرجن.انهن علائقن اندر ڪيترن اسپتالن جي ضروت آهي.تعليم جي زيور کي عام ڪرڻ لاءِ عوام کي ڪيترن اسڪولن جي ضرورت آهي.ڪيترن ڪاليج يونيورسٽي جي ضروت آهي.عوام ڪهڙي ڪهڙي بنيادي سهولتن کان محروم آهي.پر اهڙي ڪا به ڳتڻي حڪومت جي اندر ڏسڻ ۾ نه پئي اچي جيڪا نهايت ئي افسوس جوڳي آهي.

برصغير پاڪ هنڌ اندر پهرين آدمشماري 1881ع ۾ ٿي هئي جنهن کي پوءِ هر ڏهه سال کان پوءِ باقائيدا سندس عمل جاري هو.جڏهن ته قيام پاڪستان کانپوءِ 1950ع ۾ آدمشماري جي ارادو ٺاهيو ويو ته آدشماري ڪرائي وڃي.جنهن کان پوءِ 1951ع اندر پهرين آدمشماري ڪرائي وئي.جڏهن ته ٻئي آدمشماري 1962ع ۽ ٽئي 1972ع ۽ چوٿين 1981ع  ٿي ۽ پنجين 1991ع ۾ ٿيڻي هئي جيڪا پوءِ 1998ع ۾ وڃي ٿي. جڏهن ته ڇهين آدمشماري 2008ع ۾ ٿيڻي هئي جيڪا به ٿي سگهي جڏهن ته آخر 2011ع  اندر اهو واعدو ڪيو ويو ته هر حال ڪئي ويندي جيڪا پوءِ خانه شماري اندر پوندڙ ڳوٽالي جي وجهه سان ملتوي ڪئي هئي.جڏهن ته هن وقت ملڪ 17سال گذري چڪا آهن ۽ آدمشماري ناهي ٿي جيڪا هاڻ 2016ع ۾ ٿي وڃڻ جا امڪان نظر اچي رهيا آهن.پر اها ٿيندڙ آدمشاري پڻ هن وقت ڪيترن ئي اعتراضن ۽ تنڪيدن جي ڪري ملتوي ٿي چڪي آهي.وفاق پاران ملتوي ڪيل آدشماري لاءِ سنڌ حڪومت ڪجهه وقت لاءِ گوڙ ضرور ڪيو پر بعد ۾ پوءِ خاموشي اختيار ڪري وئي.سنڌ حڪومت آدمشاري جي حوالي سان هڪ جماعتي ڪانفرس پڻ ڪوٺائي.جنهن اندر ڪل 28جماعتن شرڪت ڪئي.جنهن اندر هڪ قراداد پيش ڪيو ويو.ته وفاق آدمشماري جي نگراني صوبائي حڪومتن جي حوالي ڪري.جڏهن ته خانه شماري اندر ٽن ڏينهن مان وڌائي ڏهه ڏينهن ۽ آدمشماري جي مدت وڌائي ڪري هڪ مهينو ڪيو وڃي.جڏهن ته قانون نافض ڪرڻ وارن ادارن ۽ فوج کي آدمشماري جي نگراني ڏني وڃي.جڏهن ته ٻاهرين اندر سمورن ماڻهن جي شناختي ڪارڊ رد ڪيا وڃن.

بلوچستان حڪومت  ۽ بلوچستان جي سياسي جماعتن چيو آهي ته بلوچستان اندر رهندڙ لکين غيرقانوني مقيم ماڻهن کي بلوچستان مان ڪڍيو وڃِي جڏهن ته انهن جي موجودگي اندر ٿيندڙ آدمشماري بلوچ عوام لاءِ دشمني قرار ڏني ويندي. جڏهن ته غيرقانوني مقيم افغان نه صرف صوبي بلوچستان اندر موجود آهن پر مان  سمجهان ٿو ته اهي هر صوبي اندر موجود آهن خاص طور تي سنڌ ۽ بلوچستان اندر.تازو ڪي پي ڪي جي انتظاميه پڻ اهو اعترف ڪيو آهي ته ڪي پي ڪي اندر به غيرقانوني افغاني عوام مقيم آهي.جڏهن ته انهن جي موجودگي اندر آدمشماري جي نتجيا بهتر نه نڪرندا.پاڪستان آبادي جي لحاظ کان دنيا جو ستون وڏو ملڪ آهي جڏهن ته سرڪاري اعتبار سان سندس آبادي 18ڪروڙ آهي.جڏهن ته ورلڊ بئنڪ جي مطابق پاڪستان جي آبادي 20 ڪروڙ کان مٿي آهي.جڏهن ته آدمشماري ٿيڻ کان پوءِ ئي پوري طرح خبر پئي سگهندي ته ملڪ جي آدمشماري ڪيتري آهي.هن صورت ۾ آدمشماري کي ڪهڙي نموني ڪرايو ويو وڃِي اهو هڪ سوال آهي.جڏهن ته ملڪ جي ڪيترا بااثر سياستدان اهو چاهين ٿا ته ملڪ ۾ آدمشماري نه ٿي.۽ آدمشماري ملتوي ٿي.

هن دفعي پوري ملڪ کي 1لک 67هزار هائوس بلاڪس جي مقسيم ڪيو ويو آهي.جنهن لاءِ 30 لک فوجي نوجوانن جي ضرورت آهي. ان ڪري جيڪڏهن هن وقت 2016ع ۾ اليڪشن نه ٿي ته مان سمجهان ٿو ته 2018ع ۾ ٿيڻ واري اليڪشن ۾ حڪومتن جي تمام گهڻي ڏکايائين کي منهن ڏسڻو پوندو.ڇو ته انهي 17سالن اندر آبادي ۾ بي پناه اضافو ٿيو آهي.۽ ملڪ روزگار کان ويندي معيشت ۽ تلعيم صحت جي باري ۾ مونجهاري جو شڪاري آهي.جنهن جي ڪري ۾ ملڪ اندر دهشتگردي،ڦرون،ڌاڙا،چوريون وڌي رهيون آهن.۽ شهرن پنهنجي بنيادي مسئلن کان به محروم آهي.شايد انهي بنياد تي وفاق کي ٿيندڙ آدمشاري تي جيڪڏهن ڪو اعتراض آهي ته پوءِ قوم جودشمن ٻيو ڪو نه پر وفاق ئي آهي.ان ڪري جيڪڏهن وفاق تي پاڻ تان اهو ليبل لائڻو آهي ۽ قوم ۽ ملڪ سان سچائي جو جو ثبوت پيش ڪرڻو آهي ته کيس هن سال طعه ٿيل تاريخ تي آدمشماري ڪرائڻ گهرجي.

******

 

مذهبي جماعتن پاران 77ع جهڙي تحريڪ جي ڌمڪي

ملڪ جي مختلف مذهبي پارٽين حڪومت کي پنجاب ۾ عورتن جي تحفظ وارو لاڳو ڪيل قانون واپس وٺڻ لاءِ 27 مارچ جي ڊيڊلائن ڏني آهي، لاهور ۾ جماعت اسلامي جي مرڪز منصوره ۾ مذهبي پارٽين جي ٿيل اجلاس ۾ عورتن جي تحفظ واري بل بابت گڏيل حڪمت عملي جوڙڻ تي غور ويچار ڪيو ويو، اجلاس کانپوءِ جاري ڪيل پڌرنامي ۾ چيو ويو ته پنجاب ۾ عورتن جي تحفظ وارو لاڳو ڪيل قانون 27 مارچ تائين واپس ورتو وڃي، جڏهن ته 2 اپريل تي اسلام آباد ۾ عالمن جي ڪانفرنس ڪوٺائي ويندي، جنهن ۾ ايندڙ حڪمت عملي ۽ تحريڪ جو اعلان ڪيو ويندو، اهو به چيو ويو ته حڪومت ڊاڪٽر عافيا صديقي جي آزادي لاءِ پنهنجون ذميواريون پوريون ڪري، مدرسن ۽ مسجدن تي لاڳو ڪيل اجائي پابنديون ختم ڪيون وڃن، حڪومت 27 مارچ کان اڳ عورتن واري قانون کي واپس وٺي ٻي صورت ۾ 1977ع جهڙي تحريڪ جنم وٺي سگهي ٿي،  عالم سيڪيولر ۽ لبرل نظرين جو مقابلو گڏجي ڪندا. اجلاس کي خطاب دوران سراج الحق جو چوڻ هو ته اسلامي نظرياتي ڪائونسل عورتن جي تحفظ واري بل کي آئين ۽ شريعت جي خلاف قرار ڏنو، اسان عورتن تي هر قسم جي تشدد جي خلاف آهيون پر هي بل تشدد جي خاتمي لاءِ نه پر ڪٽنبي نظام جي بربادي لاءِ آهي.اسلامي جمهوريه پاڪستان جو مذهب اسلام ۽ قرارداد مقاصد ان جي آئين جو لازمي حصو آهي، انهيءَ تحت حلف کڻندڙن طرفان پاڪستان کي لبرل بڻائڻ جا اطلاع ۽ اسلامي شقن جي منافي قدم آئين سان بغاوت آهي، خطاب ڪندي مولانا سميع الحق، علامه امين شهيدي،مولانا فضل الرحمان چيو ته توهين رسالت قانون ختم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وڃي، عورتن جي تحفظ واري بل تي ڳالهيون ناڪام وينديون. عورتن جو مقام ختم ڪري نمائشي شئي بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وڃي ۽ پاڪستان جي بانين ۽ شهيدن سان بيوفائي آهي، جڏهن ته سلمان تاثير جي قتل ۾ ملوث ممتاز قادري کي ڦاهي ڏيڻ تي به تنقيد ڪئي وئي. عورتن جي تحفظ وارو قانون شريعت جي خلاف ته آهي ئي آهي پر اهو قانون معاشرتي قدرن جي به خلاف آهي، قرآن پاڪ ۾ آهي ته جيڪڏهن اختلاف هجن ته زال مڙس جي ڪٽنبن مان ماڻهو چونڊيا وڃن، جيڪي سرچاءُ ڪرائين پر هتي ته سرچاءَ جي گنجائش ئي ناهي، هتي ڪنگڻ پارايو ويندو ۽ گهر کان ئي ٻاهر ڪڍيو ويندو، مذهبي جماعتن جي ان اهم اجلاس جو مقصد عورتن جي تحفظ بابت پنجاب اسيمبلي مان منظور ڪيل قانون جي حوالي سان مذهبي ڌرين جي گڏيل حڪمت عملي جوڙڻ آهي.