تازيون خبرون

Daily Archives: September 28, 2014

احتجاج ۽ ڌرڻا جمهوري نظام جو حسن آهن، پر ڪنهن کي قانون هٿ ۾ کڻڻ جي اجازت نه ڏبي: پرويز رشيد

اسلام آباد (بيورو) سڌسماءَ جي وفاقي وزير سينيٽر پرويز رشيد چيو آهي ته ڌرڻن سان قومي معيشت کي شديد نقصان پهتو، پاڪستان عوامي تحريڪ ۽ تحريڪ انصاف قومي معيشت کي شديد نقصان پهچايو، انهن کي گهرجي ته عظيم قومي مفاد ۾ رويي ۾ تبديلي آڻن، عمران خان سنجيدگي جو مظاهرو ناهي ڪري رهيو، هن تحريڪ انصاف جي مذاڪراتي ٽيم کي هميشه ويٽو ڪيو، احتجاج ۽ ڌرڻا جمهوري نظام جو حسن آهن، ڪنهن کي قانون هٿ ۾ کڻڻ جي اجازت نه ڏني ويندي، عمران خان جي سول نافرماني جي ڳالهه ان جي خاندان به نه مڃي. پنهنجي هڪ انٽرويو ۾ وفاقي وزير چيو ته احتجاج ۽ ڌرڻا جمهوري نظام جو حسن آهن پر ڪنهن کي قانون هٿ ۾ کڻڻ جي اجازت نه ڏني ويندي، حڪومت کي احتجاجي مظاهرن تي ڪو اعتراض ناهي ڇاڪاڻ ته اهو سياسي پارٽين جو قانوني حق آهي. پرويز رشيد چيو ته پاڪستان مسلم ليگ نواز ملڪ ۾ جمهوري روايتن کي فروغ ڏيڻ تي يقين رکي ٿي. هن چيو ته پاڪستان تحريڪ انصاف جي ڪارڪنن پارليامينٽ هائوس، پاڪ سيڪريٽريٽ، وزير اعظم هائوس ۽ پاڪستان ٽيليويزن جي عمارتن تي حملو ڪيو جيڪا قانون جي سراسر خلاف ورزي آهي. هڪ سوال جي جواب ۾ هن چيو ته پاڪستان تحريڪ انصاف جي انهن الزامن کي رد ڪريون ٿا ته احتجاج ڪندڙن تي گوليون هلايون ويون ۽ چيو ته اسلام آباد پوليس غير هٿياربند هئي ۽ ان کي مظاهرين کي ڇڙوڇڙ ڪرڻ لاءِ صرف رٻڙ جون گوليون ڏنيون ويون هيون، هن چيو ته حڪومت ڳالهين ذريعي مسئلي کي حل ڪرڻ لاءِ سنجيده ۽ ايمانداري سان ڪوششون ڪيون آهن ۽ چونڊن ۾ ڌانڌلي جي الزامن جي جاچ لاءِ سپريم ڪورٽ جو جوڊيشل ڪميشن بڻائڻ کان علاوه چونڊ سڌاران جي پارلياماني ڪميٽي بڻائڻ جو اعلان ڪيو ته جيئن موجوده چونڊ نظام ۾ بهتري آڻي سگهجي. وفاقي وزير چيو ته عمران خان سنجيدگي جو مظاهرو ناهي ڪري رهيو ۽ هن پاڪستان تحريڪ انصاف جي مذاڪراتي ٽيم کي هميشه ويٽو ڪيو ۽ استعيفيٰ جي غير آئيني مطالبي کي ورجايو لهذا هاڻ حڪومت عمران خان کي ان جي حال تي ڇڏي ڏنو آهي، پاڪستان عوامي تحريڪ ۽ پاڪستان تحريڪ انصاف قومي معيشت کي تمام گهڻو نقصان پهچايو انهن کي گهرجي ته اهي قومي مفاد ۾ پنهنجي رويي ۾ تبديلي آڻين. پرويز رشيد چيو ته عمران خان جي سول نافرماني  کي ان جي خاندان به نه مڃيو، عمران خان طرفان هلائي ويندڙ سول نافرماني جي تحريڪ کي عوام به رد ڪري ڇڏيو ۽ تحريڪ انصاف جي وائيس چيئرمين شاهه محمود قريشي به سول نافرماني جي تحريڪ کي نه مڃيو ته ٻيا ڪيئن مڃيندا.

 

هنگو: آءِ ڊي پيز جي ڪيمپ ۾ بم ڌماڪو، 7 ڄڻا اجل جو شڪار

پشاور(م.ڊ) هنگو ۾ اورڪزئي ايجنسي  جي آءِ ڊي پيز لاءِ قائم ڪيل ڪيمپ ۾ آچر تي هڪ بم ڌماڪي جي نتيجي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 7 ماڻهو اجل جو شڪار ۽ ٻن ننڍين  ٻارڙين سميت ٻيا 9 ڄڻا زخمي ٿي پيا. پوليس ڪنٽرول روم هنگو تصديق ڪندي ٻڌايو ته اهو ڌماڪو  هنگو جي علائقي محمد خواجه ۾ اورڪزئي ايجنسي مان لڏ پلاڻ ڪندڙ آءِ ڊي پيز لاءِ  قائم ڪيمپ ۾ ٿيو. پوليس مطابق ڌماڪيدار مادو هڪ موٽر سائيڪل ۾ نصب ڪيو ويو هو جيڪا ڪيمپ جي اندر بيهاري وئي هئي.  لاشن ۽ زخمين کي سول اسپتال هنگو پهچايو ويو. ڌماڪي کان فوري پوءِ سيڪيورٽي فورسز علائقي تي ڪڙو چاڙهي سرچ آپريشن شروع ڪري ڇڏيو. سول اسپتال هنگو جي ڊيوٽي آفيسر ٻڌايو ته  بم ڌماڪي ۾ زخمي ٿيل 9 ڄڻن مان ٻن جي حالت ڳڻتي جوڳي  آهي.

 

تحريڪ انصاف ڪوڙ جي سياست تي ڌرڻو ڏنو ۽ فوج تي سياست ڪئي: بلاول ڀٽو زرداري

نئون ديرو (رپورٽر) پيپلزپارٽي جي چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري چيو آهي ته تحريڪ انصاف ڪوڙ جي سياست تي ڌرڻو ڏنو ۽ فوج تي سياست ڪئي، ايم ڪيو ايم کي اهڙو طرز عمل نه اپنائڻ گهرجي، پيپلزپارٽي جي جيالن کي سنڀاليون ويٺا آهيون، مفاهمت ۽ ڪراچي جي امن خاطر ڪنهن قسم جو رد عمل نه ڪريو، پيپلزپارٽي مفاهمت ۽ اهم آهنگي جي سياست کي فروغ ڏيڻ لاءِ ڪردار ادا ڪري رهي آهي، سياسي مفادن کان مٿانهون ٿي ڪري عسڪريت پسندي ۽ دهشتگردي کان پاڪ پاڪستان لاءِ بيهڻ گهرجي. نئون ديرو هائوس مان جاري بيان موجب بلاول ڀٽو زرداري پنهنجي هڪ بيان ۾ چيو آهي ته پيپلزپارٽي جي جيالن کي سنڀاليون ويٺا آهيون ۽ انهن کي درخواست ڪئي آهي ته مفاهمت ۽ ڪراچي جي امن خاطر ڪنهن قسم جو رد عمل نه ڪيو وڃي. هن چيو ته پيپلزپارٽي مفاهمت ۽ هم آهنگي جي سياست کي فروغ ڏيڻ لاءِ ڪردار ادا ڪري رهي آهي. تحريڪ انصاف ڪوڙ جي سياست تي ڌرڻو ڏنو ۽ فوج تي سياست ڪئي جنهن کي هاڻ ختم ٿيڻ گهرجي. بلاول ڀٽو زرداري چيو ته ايم ڪيو ايم سميت سڀني سياسي جماعتن کي معاشري کي ورهائڻ جي سياست نه ڪرڻ گهرجي. اسلامآباد ۾ جاري ڌرڻن پهريان ئي قوم تي خراب اثر ڇڏيا آهن، بلاول چيو ته سياسي مفادن کان مٿانهون ٿي عسڪريت پسندي ۽ دهشتگردي کان پاڪ پاڪستان لاءِ گڏ ٿيڻ گهرجي.

 

سنڌ ورهائڻ مذاق ناهي، ڪالاباغ ڊيم وانگر ورهاڱي جي سازش کي عوام رد ڪري ڇڏيندو: نثار کهڙ

مير پور خاص (بيورو)سنڌ  جي تعليم واري سنئير صوبائي وزير نثار احمد کهڙو اڄ عمرڪوٽ جي گرلس ۽ بوائيز اسڪولن ۾ شاگردياڻين ۾ وظيفي جا   100 اي ٽي ايم ڪارڊ ۽ 600 پي ايس ٽي جا آفر آڊر ورهائڻ واري تقريب سان خطاب ڪندي چيو ته سنڌ حڪومت تعليم جي معيار کي بهتر ڪرڻ جي لاءِ ترجياتي بنيادن تي اقدامات ڪري رهي آهي ۽ هاڻي ڪا به ڪرپشن تعليم کاتي ۾ برداهشت نه ڪندس ، هن چيو ته عمرڪوٽ جا 7071 شاگردياڻين  ۽ ميرپورخاص ڊويزن ۾ 49014 شاگردياڻين ۾ 25 سو کان 35 سو روپين تائين وظيفي اي ٽي ايم ڪارڊ ۽ ايزي پئسن جي ذريعي ڏنا ويندا ،  هن چيو ته اسڪولن ۾ شاگردن ۽ شاگردياڻين جي انرولمينٽ وڌڻ جي صورت ۾ سنڌ جي هر هڪ اسڪول ۾ هڪ ويلي جي ماني فراهم ڪرڻ تي غور ڪري رهيا آهيون ۽ شاگردياڻين جي ان وظيفي کي پڻ واڌارو آندو ويندو ، هن چيو ته سنڌ ورهائڻ مذاق ناهي ڪالاباغ ڊيم وانگر سنڌ  جي خلاف ٿيندڙ سازش کي پڻ رد ڪري ڇڏيندو سنڌ ۾ وڌيڪ ڪو به صوبو نه ٺهندو سنڌ هڪ هئي هڪ آهي ۽ هڪ رهندي  سنڌ ۾ ڌار صوبي ۽ انتظامي يونٽ جون ڳالهيون فضول آهن اهڙي ڳالهين سان سنڌ ۾ رهندڙ وچ ۾ نفرتون وڌنڌيون، هن چيو ته چونڊن ۾ ڌانڌليءِ جي جاچ ٿيڻ گهرجيءِ جاچ کان پهريان ڪنهن کي ڏوهي قرار نه ٿو ڏئي سگهجي،هن چيو ته شهيد راڻي محترمه بينظير ڀٽو صاحبه پنهنجي جان جو نظرانو ڏئي ملڪ ۾ جمهوريت قائم ڪئي ۽ پيپلزپارٽي جا ڪارڪن شهيد راڻي جي مشن کي هر هال ۾ پورو ۽ ڪنهن به قرباني جي پرواهه نه ڪندا، هن موقعي تي تقريب سان خطاب ڪندي  صوبائي وزير پاپوليشن سيد حاجي علي مردان شاهه چيو ته سنڌ حڪومت ترجياتي بنياد تي تعليم تي خصوصي توجه ڏئي رهي آهي، هن چيو ته شهيد راڻي محترمه بينظير ڀٽو جو مشن غريب عوام جي خدمت ۽ پاڪستان ۾ جمهوريت ۽ خوشحالي  جي بحالي هئي ، هن چيو ته استادن تي فرض آهي ته جيڪي اوهان کي زميداريون ڏني ويون آهن اهي ايمانداري ۽ احسن طريقي سان نڀائن جڏهن ته ٻارڙن جي تعليم جو دارومدار استادن جي ڪارڪردگي ۽ پرائمري تعليم تي هوندي آهي ۽ ٻارڙن جي پرائمري تعليم تي اوهان کي ڀرپور توجه ڏيڻي پوندي جڏهن ته ٻارڙا اسان جي مستقبل جا ممعار آهن ۽ انهن جي بهتر تعليم جي لاءِ اسان کي ڀرپور محنت ڪرڻي پوندي ، هن موقعي تي تقريب سان خطاب ڪندي ايم پي اي نواب تيمور تالپر چيو ته مونکي ان ڳالهه جي خوشي آهي جيڪي اڄ 600 آفر آڊر ميرٽ تي ڪامياب ٿيندڙ اميدوارن کي ڏنا ويا آَهن اهي خالص ميرٽ تي آهن ۽ اڳتي تعليم کاتي ۾ ميرٽ جي بنياد تي عملدارمد ڪرايو ويندو ، تقريب ۾ سابق ايم پي حاجي علي مراد راجڙ ، ڊپٽي ڪمشنر مخدوم عقيل الزمان ، ميڊم صبا ، ڊاريڪٽر تعليم ميرپورخاص رسول بخش شاهه، ڊي او ايجوڪيشن اشرف لغاري ٽيڪم داس هرچنداڻي، حاجي انور علي راجڙ ۽ استادن ۽ شاگردن وڏي انگ شرڪت ڪئي

 

جمرود: فورسز 6 شدت پسند ماري ڇڏيا

خيبر ايجنسي (م.ڊ) جمرود ۾ سيڪيورٽي چيڪ پوسٽ تي دهشتگردن جي حملي کان پوءِ فورسز جي جوابي ڪارروائي ۾ 6 شدت پسند مارجي ويا ميڊيا رپورٽ موجب خيبر ايجنسي جي تعلقي جمرود جي علائقي غنڊئي ۾ دهشتگردن هڪ چيڪ پوسٽ تي حملو ڪيو سيڪيورٽي فورسز جوابي ڪارروائي ڪري 6 دهشتگرد ماري ڇڏيا واقعي کان پوءِ علائقي ۾ دهشتگردن جي موجودگي سبب سرچ آپريشن شروع ڪيو ويو جڏهن ته فورسز پاران ڪائي گرفتاري ظاهر ناهي ڪئي ويئي.

 

آپريشن ضرب عذب: تازين ڪاررواين ۾ 15 دهشتگرد مارجي ويا

راولپنڊي/ شوال (م.ڊ) اتروزيرستان ۾ دهشتگردن خلاف آپريشن ضرب عضب ڪاميابي سان جاري، سيڪيورٽي فورسز جي شوال ۾ جيٽ جهازن سان بمباري جي نتيجي ۾ غير ملڪين سميت 15 دهشتگرد مارجي ويا جڏهن ته ۵ ٺڪاڻا تباهه ڪيا ويا. پاڪ فوجي سڌسماءَ جي شعبي آءِ ايس پي آر موجب اتر وزيرستان ۾ دهشتگردن خلاف آپريشن ضرب عضب پنهنجي پلان موجب جاري آهي. سيڪيورٽي فورسز اتر وزيرستان جي علائقي شوال ۾ دهشتگردن جي ۵ ٺڪاڻن تي گذريل رات جيٽ جهازن سان بمباري ڪئي جنهن جي نتيجي ۾ ۵ ٺڪاڻا مڪمل طور تي تباهه ۽ 15 دهشتگرد مارجي ويا جن ۾ پرڏيهي دهشتگرد به شامل آهن.

 

, اسٽيل ٽائون پوليس هٿان مارجي ويل جساف اڳواڻ حنيف سومرو ۽ جاني ڀٽي جي چاليهي جو جلسو گلشن حديد ۾ ٿي گذريو, اسٽيل ٽائون پوليس هٿان قتل ٿيل حنيف سومرو ۽ جاني ڀٽي سنڌ جا قومي هيروز آهن؛ ڊاڪٽر نياز ڪالاڻي

ملير(رپورٽ عرفان ميمڻ) گلشن حديد ۾ اسٽيل ٽائون پوليس هٿان پوليس جي مبينا مقابلي ۾ مارجي ويل جساف اڳواڻ حنيف سومرو ۽ جاني ڀٽي جي چاليهي جو جلسو گلشن حديد ۾ ٿيو، جلسي کي جسقم جي سينيئر وائس چيئرمين ڊاڪٽر نياز ڪالاڻي، ساگر حنيف بڙدي، صفدر تنيو، عبدالباقي بروهي، نويد مگسي، شفيق ٻگهيو، ڪاشف شر، مظهر بليدي، جي ايم سيال، ثاقب انصاري، عاشق لغاري ۽ ٻين اڳواڻن شرڪت ڪئي. جلسي کي خطاب ڪندي ڊاڪٽر نياز ڪالاڻي چيو ته اسٽيل ٽائون پوليس هٿان قتل ٿيل حنيف سومرو ۽ جاني ڀٽي سنڌ جا قومي هيروز آهن. پوليس رياست جي چوڻ تي اسان جي دوستن مٿان الزام هڻي انهن کي قتل ڪري ڪارڪنن کي ڊيڄارڻ چاهي ٿي. اسٽيل ٽائون پوليس کي شرم اچڻ گهرجي جن اسان جي قومي ڪارڪنن کي گلشن حديد مان گرفتار ڪري قتل ڪيو. الطاف حسين ڪالهه پاڻ کي سنڌ جو حلالي پٽ سڏرائي رهيو هو اوچتو پاڻ کي مهاجرن جو ليڊر ڪنهن جي چوڻ تي چيو آهي ۽ هن سنڌ جي ورهاڱي جي ڳالهه ڪنهن جي چوڻ تي ڪئي آهي. الطاف حسين ايم ڪيو ايم/ڏسو صفحو 3 بقايا نمبر 54

جي گرفتار ڪارڪنن تي رڙيون ڪري رهيو آهي، سڄي دنيا کي اها خبر آهي ته تحفظ پاڪستان بل ۾ رينجرز کي اختيار ڏيڻ واري بل تي الطاف حسين جي جماعت پڻ صحيحون ڪيون آهن. ڊاڪٽر نياز ڪالاڻي چيو ته سنڌ اسان جي ماءُ آهي، ڪو به حلالي پٽ سنڌ جي ورهاڱي واري گار برداشت نه ڪندو، جيڪڏهن سنڌي چاهن ته سڄي ڪراچي جا چوڌاري روڊ رستا بند ڪري ايم ڪيو ايم وارا ساهه به نه کڻي سگهندا. ڊاڪٽر نياز وڌيڪ خطاب ڪندي چيو ته سنڌ جا وڏيرا غدار آهن، اسيمبلي ۾ پيش ڪيل قرارداد ۾ چيو ويو آهي ته 2 ڀاڱي 3 جي اڪثريت سان سنڌ ورهائي سگهجي ٿي. ڊاڪٽر نياز چيو ته اسان اسيمبلي ميمبرن کي خبردار ڪرڻ چاهيون ٿا ته سڄي سنڌ اسيمبلي گڏ ٿي سنڌ جي ورهاڱي جي ڳالهه ڪندي ته به اسان کي سنڌ جو ورهاڱو ڪنهن به صورت ۾ قبول نه آهي. هن چيو ته سنڌ غلام آهي ۽ غلاميءَ جي ڪري سنڌين کي اهڙيون گاريون ڏنيون وڃن ٿيون. جلسي کي ساگر حنيف بڙدي، عبدالباقي بروهي، صفدر تنيو ۽ ٻين به خطاب ڪيو.

 

 

سنڌ کي ٻن حصن ۾ ورهائڻ واري بيان خلاف سنڌ جي ساڃاهه وندن جو احتجاج

ڪراچي ۾سنڌ ڌرتي جي جاگرافيائي ورهاڱي واري مطالبي خلاف سنڌ جي چونڊ دانشورن، اديبن، شاعرن، صحافين، عورتن مظاهرو ڪري سنڌ خلاف سازشن جي سختيءَ سان نندا ڪئي. ۽ چيو ته جي صوبن ۾ تبديليون ڪيون وينديون ته ان کان اڳ پاڪستان ٺاهڻ واري ٺهراءَ کي ختم ڪري مينار پاڪستان کي به ڊاهڻو پوندو، هنن گهُر ڪئي ته سنڌ سرڪار صوبائي اسيمبلي مان ورهاڱي جي ڳالهه ڪندڙن کي ”غدار“ ٺهرائڻ جي قانونسازي پڻ ڪري. هر مڪتب فڪر سان تعلق رکندڙ سنڌين جي وڏي تعداد  ڪراچي جي تين تلوار وٽ ٽي ڪلاڪ احتجاجي مظاهرو ڪيو. جنهن ۾ عورتن به وڏي انگ ۾ شرڪت ڪئي. مظاهرو ڪندڙن جي هٿن ۾ سنڌي اردو ۽ انگريزي ۾ پلي ڪارڊ هئا جن تي ”سنڌ جو ورهاڱو نا منظور، سنڌ خلاف سازشون بند ڪريو، مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون، سنڌ ۾ رهندڙ سڀ سنڌي آهن“ جا نعرا  لکيل هئا. مختلف سياسي ڪارڪن بئنر کڻي ڇتي نعريبازي ڪندا رهيا. ان موقعي تي مظاهري کي خطاب ڪندي بئرسٽر ضمير گهمري چيو ته اڄوڪي احتجاج سنڌ جي وحدت تي وار کي مڪمل طور رد ڪري ڇڏيو آهي. 56، 62 ۽ 73ع واري آئين ۾ ڪٿي به ناهي لکيل ته ڪو صوبو ٺاهي سگهجي  ٿو، رڳو صوبن جي حدن ۾ ترميم ٿي سگهي ٿي. . سينئر صحافي دستگير ڀٽي پنهنجي خطاب ۾ چيو ته سنڌ جي ورهاڱي جي مطالبي واري فلم جيڪا اسان جي ڳچي ۾ پئي آهي تنهن خلاف جي پ پ وارا سچا آهن ته سنڌ اسيمبلي مان اهڙو قانون پاس ڪرائين، جنهن تحت سنڌ جي ورهاڱي جو مطالبو ڪندڙن کي غدار ڪوٺي مٿن ڪيس داخل ڪيو وڃي. نامياري شاعر ڊاڪٽر آڪاش انصاري چيو ته اسان امام حسين رضه، لطيف، ڀڳت ڪنور رام، سچل ۽ ٻين جا پيروڪار آهيون. تنهن ڪري سنڌ امڙ کي ورهائڻ نه ڏينداسين. جيڪڏهن برطانيا سرڪار الطاف حسين ان خلاف ايڪشن نه کنيو ته پوءِ اتان جي حڪومت کي به سازش ۾ ملوث سمجهيو ويندو.مظاهري ۾ خطاب ڪندڙن کانسواءِ حاجي شفيع محمد ڄاموٽ، رسول بخش بلوچ، ڊاڪٽر ادل سومرو، امجد سراج، مدد علي سنڌي، ڊاڪٽر اسحاق انصاري، تاريخدان گل حسن ڪلمتي، شاهنواز راڄپر، جاويد قاضي، آغا سليم، ذوالفقار راڄپر، ذوالفقار واهوچو، اعجاز قريشي، اشتياق انصاري، مشتاق ميراڻي، منظور احمد سولنگي، مظهر علي راهوجو، اعجاز سامٽيو، الاهي بخش بڪڪ، ، ائڊوڪيٽ امان الله شيخ، مظفر چانڊيو، انعام شيخ، ڊاڪٽر ايوب شيخ ۽ قاسم علي راڄپر ۽ وحيد راڄپر سميت ٻين اديبن، شاعرن ۽ سول سوسائٽي جي ماڻهن شرڪت ڪئي

عطيه فيضي: هڪ ڪهاڻيءَ جي پُڄاڻي ؛ زاحده حنا

هڪ صدي پهريان اهي مصروفيتون، جن تي اڄ به تعليم يافته عورتون رشڪ ڪن ٿيون، پر اسان وٽ عطيه جهڙين گهڻ رُخي شخصيتن ۽ مسلمان عورتن جي حقن جي لاءِ اُنهن جي جدوجهد کي نظرانداز ڪيو ويو. صرف اُن لاءِ ته اسان جي رجعت پسند عنصرن کي، اُنهن جي روشن خيالي، مردن ۽ سو به غير مسلم مردن سان ملاقاتون، خط ۽ ڪتابت، رقص ۽ موسيقي سان اُنهن جي گهري وابستگي، مختلف مذهبن جي ماڻهن سان اُنهن جو ملڻ جلڻ، اُنهن جي مذهبي تقريبن ۾ شرڪت، برداشت نه هُئي. عطيه کي نظر انداز ڪري ۽ اُن جي باري ۾ نامناسب ۽ غلط ڳالهيون ڦهلائي، اُهي هندستان جي مسلم عورتن کي اُنهن خطرن کان محفوظ رکي سگهيا ٿي، جيڪي عورت کي جديد تعليم، اُنهن جي بي پرده هُجڻ، اُنهن جي آزادي ۽ حقن جي طلبگاري جي شڪل ۾ اڳيان نظر اچي رهيا هُئا. اُنهن ماڻهن کي ان ڳالهه جو اندازو نه هو ته عطيه فيضي ۽ اُن جهڙين ٻين عورتن، جنهن عورتن جي آزاديءَ جي تحريڪ جو آغاز ڪيو هو اُن جي مشعل بردار ڊاڪٽر رشيد جهان، عصمت چغتائي ۽ اُن کان پوءِ اچڻ واريون بڻجڻيون هيون.

هندستان واپس اچڻ کان پوءِ به هُن ۽ اقبال جو خط ڪتابت جاري رهيو. اقبال به هاڻ هندستان واپس اچي چُڪو آهي ۽ پنهنجي معاشي مسئلن سبب حيدرآباد دکن جي درٻار جي طرف ڏسي ٿو. هو عطيه سان حيدرآباد جي مالياتي واري وزير جي عهدي تي فائز مسٽر اڪبر حيدري ۽ هُن جي بيگم جي نالي تعارفي خط ڏيڻ جي فرمائش ڪن ٿا. حيدري جيڪو بعد ۾ سر اڪبر حيدري ٿيو، اُهو عطيه جو ڪزن هو. عطيه، اقبال جي اُن فرمائش کي نه ٽاريو ۽ هڪ تعارفي خط موڪلي ڏي ٿي. اُن سان گڏ ئي اقبال تي پنهنجي ڪتاب ۾ لکي ٿي ته ”مون کي ائين محسوس ٿئي ٿو ته اقبال حيدرآباد مان خوش آهي ۽ عين ممڪن آهي ته هو ان چمڪ ڌمڪ جو شڪار ٿي ويندو، جيڪا ٻاهر وارن جي لاءِ هندستاني رياستن ۾ موجود آهي. مون کي انديشو هو ته اُتي وڃي اقبال پنهنجي ذهانت کي ڪنهن وڏي مقصد تي صرف ڪرڻ بجاءِ ادنيٰ ڳالهين ۾ ضايع ڪري ڇڏيندو.“

اقبال جي باري ۾ هي ڪتاب عطيه جي خيالن ۽ اقبال جي خطن تي مشتمل آهي، جنهن جو اردو ترجمو عبدالعزيز خالد ڪيو، هي ڪتاب 1975ع ۾ لاهور مان شايع ٿيو.

عطيه لکي ٿي ته ”مون کي معلوم هو ته اُن کي مالي مسئلا درپيش آهن ۽ انهن مسئلن ۾ آيل انسان پنهنجي رستي ۾ آيل ڪنهن به ڪک جو سهارو وٺندو، ان ڪري مون ان کي سختيءَ سان ننديو. مقصد اهو هو ته هو رياستي وهنوار جو شڪار نه ٿئي.“

30 مارچ 1910ع جي تاريخ آهي، جڏهن اقبال لاهور مان عطيه کي جواب ڏنو هو:

مائي ڊيئر مس عطيه

توهان جي ملامت نامي جي لاءِ جنهن جو مون مزو ورتو، سراپا سرور آهيان، هڪ دوست جي ملامت کان وڌيڪ ٻيو ڪهڙو لطف هوندو؟“ هي هڪ ڊگهو خط آهي جنهن ۾ اقبال جي حيدرآباد ۾ قيام، اڪبر حيدري ۽ ان جي گهرواري جي خاطردارين جو شڪرگذاريءَ سان ذڪر ڪيو آهي. حيدرآباد دکن ۾ اقبال جي نوڪريءَ جي حوالي سان عطيه پاران جنهن ناراضگيءَ جو اظهار ڪيو ويو هو، اقبال ان کي ”لذيذ عذاب“ جو نالو ڏئي ٿو. هي هڪ ڊگهو خط آهي، جنهن مان بخوبي اندازو ٿئي ٿو ته اقبال کي عطيه سان ڪنهن حد انس هو ۽ هو ان جي راءِ کي ڪيتري اهميت ڏيندو هو.

7 اپريل 1910ع تي اقبال هڪ طويل خط ۾ عطيه کي لکيو هو:

”مون کي خوف آهي ته توهان منهنجي عمل ۽ عزائم جي باري ۾ سخت غلط فهميءَ جو شڪار آهيو ۽ توهان سان ملڻ کانسواءِ ان جو تدارڪ ممڪن ناهي. ان دوستيءَ جي خاطر جنهن جو مان اڄ به چاهيندڙ آهيان، اسان جو هڪ ٻئي سان ملڻ تمام ضروري ٿي پيو آهي. مان ان لاءِ وقت ڪڍندس. جيڪڏهن توهان سمجهو ٿيون ته زباني روڪ ٽوڪ جي ڪا به گنجائش نه ٿيندي، تنهن باوجود مون کي يقين آهي ته مان توهان کي پنهنجي سچائي ۽ خلوص جو يقين ڏياري سگهان.“

اڳتي هلي لکي ٿو ”منهنجي دل ۾ شاعري جي باري ۾ ڪو به جوش ۽ ولولو ناهي ۽ ان جي ذميداري توهان تي عائد ٿئي ٿي.“ انهيءَ خط ۾ اقبال پاڻ مٿان عطيه جي ’اختيار‘ جو ذڪر ڪندي لکي ٿو ته:

”ڇا مان اهو چئي سگهان ٿو ته توهان ان حيثيت کي قائم رکڻ پسند ناهي ڪيو، مان ان جو اقرار ڪيان ٿو ۽ ڪندو رهندس. ڪجهه ماڻهو اهو سمجهن ٿا ته مون کي به توهان تي اهڙو ئي اختيار حاصل آهي پر منهنجي مايوسي ڏسو جڏهن مون ٻين ماڻهن کان ٻڌو ته توهان جو لاهور جو ارادو هو، بلڪه اچي وئي هئينءَ پر توهان مون کي هڪ سٽ لکڻ جو ارادو نه ڪيو. هي محض اتفاق هو ته وڌيڪ ڪڙهڻ ۽ سڙڻ جي لذت وٺڻ نصيب ٿي. مون کي انديشو آهي، مان اهي ڳالهيون لکي رهيو آهيان جيڪي روبرو ٿيڻ گهرجن….. مان ان سلسلي ۾ وڌيڪ ڪجهه نه لکندس، ڇو ته منهنجي دل چاهي ٿي ته مان دل کي ڪڍي ڪاغذ تي رکي ڇڏيان ۽ ٻيون ڪيتريون ئي ڳالهيون ڪريان. توڻي جو اهي سڀ ضرور اهڙيون آهن جو اهي تحرير نه ٿيڻ گهرجن، انهن ڏينهن جي ياد ۾ جڏهن توهان کي مون تي اعتماد هو ۽ منهنجو قدر هو.“

اقبال جو اهو ڊگهو خط ان ڳالهه جو اشارو آهي ته هن کي عطيه سان گهري دلي وابستگي هئي، جڏهن ته عطيه ان کان ڪناره ڪش ٿي وئي هئي. انهيءَ خط ۾ هو هن کي گذريل ڏينهن جي ياد ڏياريندي لکي ٿو ته: ”انهن ڏينهن جي ياد ۾ جيڪي بظاهر مري چڪا آهن پر منهنجي دل ۾ زنده آهن.“ ۽ هو هڪ دفعو ٻيهر لکي ٿو ته ”منهنجي دل ۾ شاعري جي لاءِ ڪو به جوش ۽ ولولو ناهي. مون کي محسوس ٿئي ٿو ته ڪنهن منهنجي خوبصورت موڊ کي قتل ڪري ڇڏيو آهي ۽ منهنجي تخليق جو سرمايو مون کان ڦري ڇڏيو آهي.“ ان جملي ۾ جنهن شخصيت طرف اشارو آهي، ان کي سمجهڻ ڏکيو ناهي.

ڊسمبر 1911ع تائين اقبال هن کي پنهنجا ڪيترا نظم اماڻيندو هو ۽ 14 ڊسمبر 1911ع تي ان خواهش جو اظهار ڪري ٿو ته ”مون ان بحر ۾ اڳ ۾ ڪڏهن نه لکيو، هي نهايت مترنم آهي. منهنجي تمنا هئي ته مان اُتي هُجان ها ته توهان کي ۽ بيگم صاحبه (عطيه جي ڀيڻ هر هائينس نازلي آف جنجيره) کي جهونگاري ٻڌايان.“ هي سندس اهو نظم آهي، جنهن جو عنوان ”نواءِ غم“ آهي.

ان کانپوءِ ٻنهي وچ ۾ خط و ڪتاب شايد مڪمل طور تي بند ٿي وئي. ان جا ڪيترائي سبب آهن. عطيه سموئيل رحمين جي تمام ويجهو ٿي چڪي هئي. ايتري تائين جو 1912ع ۾ عطيه سموئيل جي شادي ٿي وئي. اقبال جي ٽين شادي ان جو ڪارڻ هوندي. ٻئي پنهنجي پنهنجي زندگين ۾ مصروف ٿي ويا. عطيه يورپ ۽ آمريڪا جي علمي ۽ ادبي محفلن، موسيقي جي ليڪچرن ۽ رحمين جي لکيل ڊرامن کي پيش ڪرڻ ۾ مصروف ٿي وئي ۽ اقبال جنهن جو چوڻ هو ته هو هاڻي شاعري نه ڪري سگهندو ”شاعرِ مشرق“ ٿي اڀريو.

1906ع ۾ عطيه هندستاني عورت جي لاءِ جديد تعليم ۽ آزادي جا خواب ڏسي رهي هئي، اُنهن کي اکين ۾ سانڍي هوءَ پاڪستان ان لاءِ آئي جو بالابار هلز تي رهڻ واري سندس پاڙيسري محمد علي جناح هُن کي ڪيترائي ڀيرا اها ڳالهه اصرار ڪندي چئي هُئي ته پاڪستان جُڙڻ وارو آهي، تنهن ڪري کيس اُتي اچي مسلمان عورتن جي ترقي ۽ فنون لطيفه جي فروغ لاءِ ڪم ڪرڻ گهرجي.

پاڪستان جي قيام جو جڏهن اعلان ٿيو ته اُن وقت عطيه قاهره ۾ هُئي. قاهره کان هوءَ واپس بمبئي وئي ۽ پوءِ پنهنجي ڀيڻ هر هائنس نازلي بيگم ۽ فيضي رحمين سان گڏ پاڪستان جو رُخ ڪيو. هر هائينس نازلي بيگم جي پاڪستان اچڻ جو سبب اهو هو ته پُٽ جي اولاد نه ٿيڻ سبب سندس مڙس سان تعلق ۾ وڇوٽي پيدا ٿي هُئي.

هتي اچڻ واري فيصلي جي جيتري ڳري قيمت عطيه، سندس مُڙس ۽ هُن جي ڀيڻ هر هائينس نازلي جنجيره ادا ڪئي، اُها سندن تصور ۾ به نه پئي اچي سگهي. هوءَ پاڪستان پهتي ته 70 سالن جي ٿي چُڪي هُئي، پر ذهني ۽ جسماني طور تي اڃا به پُختي هُئي. هتي اچڻ کان ترت ئي پوءِ هُن ”ٿري آرٽ سرڪل“ تحت ادبي ۽ موسيقي جون محفلون شروع ڪيون. 1951ع ۾ هُن برٽش ڪونسل جي تعاون سان ”اقبال ڊي“ جي موقعي تي هڪ وڏو جلسو منعقد ڪيو، پر ڪجهه بااثر ماڻهو هُن جي اُن خطا کي معاف ڪرڻ جي لاءِ تيار نه هئا، ته هُن اقبال جا اُهي خط ڇو شايع ڪيا، جنهن ۾ هو گوشت پوشت جو هڪ انسان نظر اچي ٿو. اقبال هاڻ هڪ نيم مذهبي هستي ٿي چُڪو هو ۽ مفڪر پاڪستان ڪوٺجي رهيو هو، اُن جو ڀلا عطيه سان ڪهڙو تعلق ٿي سگهيو ٿي، تنهن ڪري اهو چيو ويو ته عطيه اُن کي پنهنجي شهرت جي لاءِ استعمال ڪري رهي آهي.

عطيه جو خيال هو ته پاڪستان هڪ سيڪيولر رياست هوندي، پر فرقيواراڻي بنياد تي جُڙندڙ رياست سيڪيولر ڪيئن پئي ٿي سگهي؟ هُن کي برنس گارڊن جي پُٺيان، هاڻوڪي آرٽس ڪونسل وٽ ٿوري زمين ڏني وئي، جنهن تي هُن پنهنجي پئسن سان هڪ گهر جوڙايو ۽ اُن کي هُن دانشورن ۽ فنون لطيفه جي سرگرمين جي لاءِ استعمال ڪيو، پر اهو سلسلو آخرڪار ختم ٿيو. هُن کي، رحمين ۽ هر هائينس جنجيره کي سندن گهر مان اهو چئي ڪڍيو ويو ته هُنن اُن تي ناجائز قبضو ڪيو آهي. هي ماڻهو پهريان هڪ سُٺي هوٽل ۾ منتقل ٿيا، آمدنيءَ جو ڪو ذريعو نه رهيو هو، اُن لاءِ زيور ۽ لباس وڪڻڻ لڳا. فرنيچر وڪيو. غربت، اُنهن اميرن تي پنهنجا پر ڦهلايا، بيمارين گهر جي راهه ڏسي ورتي. 1964ع ۾ پهريان فيضي رحمين موڪلايو، اُن کان پوءِ نوبت اها اچي وئي جو مولانا طاهر القادري پنهنجي رسالي ”فاران“ ۾ لکيو ته، ”مون عطيه بيگم کي بمبئي جي هڪ پُراڻي دوست کان پنجاهه رپيا گُهرندي ڏٺو ته اُنهن اکين ۾ لُڙڪ هُئا. اُن صاحب هُن کي خاموشي سان سو رپيا ڏنا ۽ اُٿي هليو ويو.“

اُهي هٿ جن سيرت النبي جي اشاعت جي لاءِ 20ع جي ڏهاڪي ۾ علامه شبلي نعماني کي هزارين رپيا ڏياريا هُئا، اُهي هٿ 60ع جي ڏهاڪي ۾ پنجاهه رپين جي لاءِ ڪهڙي نموني پکڙيا هوندا، اُن جي باري ۾ ڪجهه به چوڻ بيڪار آهي. اُها عورت، جيڪا هندستان جي رياستن جي ماحول کان چڱيءَ ريت واقف هُئي، ۽ جنهن اقبال جي حيدرآباد دکن جي رياست ۾ ملازمت ڪرڻ جي شديد مخالفت ڪئي هُئي، ۽ اُن کي نظام جي درٻار سان وابسته نه ٿيڻ ڏنو هو، هاڻ اُن جي باري ۾ اهو چيو پيو وڃي ته هُن اقبال سان معاشقي جو ناٽڪ رچايو هو. اهو سڀ ڄاڻي عطيه جي دل تان ڇا گُذريو هوندو. اُن باري ۾ ذهن تي زور ڏيڻ جي ضرورت ناهي. حيرت آهي ته اقبال جيڪو ملت اسلاميه جو مفڪر سڏيو وڃي ٿو، اُن جي چاهيندڙن کي ڪڏهن اهو خيال نه آيو ته جيڪڏهن اقبال نظام دکن جو دٻاري هُجي ها ته اُن جي زندگي ۽ شاعري ڪهڙو رُخ اختيار ڪري ها؟ 80 کان 90 سالن جي عمر دوران عطيه، ماضيءَ جي يادن سان دل بهلائيندي ۽ حال جي ذلت سان وڙهندي رهي. 1964ع ۾ فيضي رحمين اکيون ٻوٽيون ۽ ائين اُهو آخري شخص به هُن جي زندگيءَ مان موڪلائي ويو، جيڪو اڌ صدي کان وڌيڪ هُن جي دُک درد جو ساٿي رهيو ۽ آخري ڏينهن ۾ هوءَ پنهنجي ڪاوڙ اُن تان ڪڍندي رهي. اڪيلائي ۽ تلخي جو زهر هُن جي جسم ۾ سرايت ڪري ويو. آخري ڏينهن ۾ هُن کي هڪ اهڙي هوٽل ۾ گذارڻو پيو، جتي ڪجهه ماڻهن جي چوڻ مطابق ڪال گرلز جو اچڻ وڃڻ رهندو هو. 90 ورهين جي عطيه 1967ع جي ڪراچي ۾ اکيون ٻوٽيون ۽ 2 ٻن سالن جي وٿيءَ بعد سندس ڀيڻ به موڪلاڻي ڪئي. فيضي خاندان جي اها ڪهاڻي ختم ٿي. اُها ڇوڪري جيڪا مسلم عورتن جي تحريڪ آزادي جو هڪ چمڪندڙ ستارو هُئي، سا وساري وئي. هُن پنهنجي هڪ غلط سياسي فيصلي جي ڀيانڪ قيمت ادا ڪئي. هوءَ جيڪڏهن هندستان ۾ هُجي ها ته ڪنهن به ڪلامندر يا ڪنهن به سنگيت اڪيڊميءَ جا دروازا هُن جي لاءِ کُليل هُجن ها. عطيه بيگم ۽ فيضي رحمين جي لاءِ ان کان سواءِ ٻيو ڇا ٿو چئي سگهجي ته،

’نه سُنو ميري داستان، نه سنو سرگزشتِ بلاڪشان نه سنو‘.

 

ڪشمير جو مسئلو ۽ پاڪستان جو جرئتمندانه موقف

وزيراعظم محمد نواز شريف عالمي برادري تي ڪشمير جو مسئلو حل ڪرڻ لاءِ  زور ڏيندي چيو آهي ته ڪشميري عوام هاڻي به پنهنجي حق خود اراديت جي واعدي جي تڪميل جو منتظر آهي. گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي کي خطاب ڪندي وزيراعظم چيو ته ڪشمير جو پراڻو تڪرار حل ڪرڻ  عالمي برادري  جي ذميواري آهي جيستائين عوام جي خواهشن مطابق اهو مسئلو حل نٿو ٿئي. پاڪستان مذاڪرات جي ذريعي ڪشمير جو مسئلو حل ڪرڻ جي لاءِ تيار آهي، وزيراعظم اهو به واضح ڪيو ته سلامتي ڪائونسل جي مستقل ميمبرن ۾ واڌارو نه ٿيڻ گهرجي.

وزيراعظم نواز شريف گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي کي خطاب دوران ڪشميرمسئلي جو جنهن جرئت ۽ بهادري سان ذڪر ڪيو آهي، ان تي سموري پاڪستاني قوم کي فخر آهي. ڀارت جو ڪشمير سميت ٻين مسئلن بابت ڳالهين کان انڪار ۽ پاڪستان دشمني هاڻي ڪو لڪل باب نه رهيو آهي، ان ڪري ٻنهي ملڪن وچ ۾ هاڻي سمورا تڪراري مسئلا اقوام متحده ذريعي عالمي برادري هٿان حل ٿيڻ گهرجن، جن ۾ ڪشمير مسئلو سرفهرست هئڻ گهرجي ۽ ان کانپوءِ پاڻي جي ورهاست سميت ٻين سمورن تڪراري مسئلن جو حل ٿيڻ گهرجي ته جيئن پاڪستان ۽ ڀارت وچ ۾ ڪو به اهڙو سنگين مسئلو باقي نه رهي جيڪو اڳتي هلي ڪنهن نئين جنگ جو سبب بڻجي، پاڪستان ۽ ڀارت جو وجود هڪ ملڪ هندستان جي ورهاڱي ذريعي عمل ۾ آيو ۽ ان وقت پاڪستان جي حصي ۾ هٿ ٺوڪيا مسئلا آيا، جن ۾ گڏيل هندستان جي خزاني مان پاڪستان کي پنهنجو حصو ۽ ٻيا اثاثا نه ملڻ، پاڪستان ۾ شامل ٿيندڙ رياستن حيدرآباد(دکن) ۽ جونا ڳڙهه کي طاقت جي زور تي ٻيهر ڀارت ۾ شامل ڪري پناهگيرن جو مسئلو پيدا ڪرڻ ۽ پنجاب جي غير منصفاڻه ورهاست سبب ڪشمير جو لنگهه پاڪستان بدران ڀارت کي ملڻ اهڙيون زيادتيون هيون، جن جو دنيا جي تاريخ ۾ ڪو مثال نٿو ملي.مقصد اهو هوته اسلام جي نالي ورتل مملڪت کي ايترن ته مسئلن ۾ وڪوڙيو وڃي جو مجبو رٿي ان کي ٻيهر ڀارت ۾ شامل ٿيڻو پوي، پر الحمدالله هيءُ ملڪ الله پاڪ جي تائيد سان 27 رمضان المبارڪ تي وجود ۾ آيو، ان ڪري قائم رهيو ۽ انشاءَالله هميشه قائم رهندو، البته ان جا ٻاهريان ۽ اندريان دشمن ختم ٿي ويندا. اهو مسئلن ۾ گهيريل پاڪستان وقت سان گڏ ترقي ڪندو رهيو ۽ اڄ دنيا جي واحد اسلامي ايٽمي طاقت جو درجو رکي ٿو. ان دوران ڪشمير تي ڀارتي قبضي جي ڪوشش 1948ع ۾ خود ڪشميري عوام ناڪام بڻائي جنهن بعد پاڪستاني حصي ۾ آزاد ڪشمير ۽ ڀارتي حصي ۾ والاريل ڪشمير جي نالي سان ٻه ٽڪرا آيا. 1948ع ۾ ڪشميري عوام جي شروع ڪيل مزاحمتي جنگ دوران اقوام متحده ثالثي جو ڪردار ادا ڪري ڪشمير جي عوام کي پنهنجي راءِ ذريعي پاڪستان يا ڀارت ۾ شامل ٿيڻ جوحق ڏنو هو ۽ گڏيل قومن جي اداري تي اعتبار ڪندي ڪشميري عوام اها جنگ بندي ڪئي هئي، ان ڪري اقوام متحده جي اها اخلاقي ۽ قانوني ذميواري بڻجي ٿي ته ڪشميري عوام سان ڪيل واعدو پورو ڪيو وڃِي ۽ کين پنهنجي مرضيءَ مطابق مستقبل جو فيصلو ڪرڻ ڏنو وڃي. برطانيه به ڪشميري عوام جو ڏوهاري آهي، جنهن پنجاب جو گرد اسپور ضلعو ڀارت جي حوالي ڪري هندستاني فوج کي ڪشمير ۾ جارحيت جو موقعو فراهم ڪيو ۽ ان هڪ غلطي  سبب لکين ڪشميرين جي ڀارتي فوج هٿان خون ناحق وهڻ لاءِ به برطانوي حڪمران ئي ذميوار آهن، جيڪي اڄ سوڌو ان اڻ نبريل مسئلي کي نبيرڻ لاءِ پنهنجو ڪردار ادا نه ڪري سگهيا آهن.

ڀارت جي موجوده قيادت مسلمان ۽ پاڪستان دشمني ۾ مشهور آهي، ان کي ڪشمير بابت پاڪستان جو تازه ترين موقف معلوم ٿي چڪو آهي، جيڪو انتهائي جرئتمندانه ۽ پاڪستاني قوم جي سوچ جو عڪاس آهي، گڏوگڏ وزيراعظم نواز شريف طرفان سلامتي ڪائونسل جي مستقل سيٽ نه وڌائڻ جو مطالبو به ڀارتي حڪمرانن جي خوابن کي چڪناچور ڪرڻ جي برابر آهي. جيڪي عالمي اداري ۾ ويٽو پاور بڻجڻ خواهشمند هئا، ان سان گڏ وزيراعظم محمد نواز شريف جي ملڪ سان محبت ۽ ڀارت خلاف اصولي موقف به قوم آڏو اچي ويو آهي، جيڪو هن کان اڳ هٿ وٺي شڪ شبهن جو شڪار بڻايو ويو هو.