تازيون خبرون

ويانه معاهدو ۽ ايران جو مستقبل…….!

ايران تي 2003ع کان آميريڪا عالمي اقتصادي پابنديون لڳايون ۽ مٿس الزام لڳايو هيون ته اهو ڏکڻ ايشيا ۾ ائٽمي ڦهلاءِ ڪري رهيو آهي. ان سلسلي ۾ هن جي لاءِ سمورا ملڪ بند ڪيا ويا، سندس سمورن ملڪن سان رستا ۽ واسطا محدود ڪيا ويا هئا. آسٽريا جي راڄڌاني ويانا ۾ 2006ع کان ٿيندڙ انهن ڳالهين ۾ دنيا جون ائٽمي طاقتون ۽ سلامتي ڪائونسل جا پنجئي مستقل ميمبر آميريڪا، روس، برطانيا، چين، فرانس، جرمني ۽ ايران وچ ۾ مسلسل موجود رهيا. ايران تي 2003ع کان انهن پابندين جي ڪري جيڪي سماجي ۽ معاشي طور اثر پيا ۽ ناڪاري نتيجا نڪتا، اهو هڪ الڳ باب ئي سهي پر هن معاهدي جي ڪري ايران پاڻ کي جڙتو پنجوڙ مان ڇڏائي ورتو آهي. دنيا ۾ قومن ۽ ملڪن جي لاءِ عيدن کان سواءِ به ڪي عيدون اينديون آهن، انهن جي لاءِ نه چنڊ گهُرجن، نه چنڊ ڏسڻيون ڪميٽيون، بس ڪي اهم ۽ وڏا واقعا گهرجن، ڪي قومن تي پيل زنجير ٽوڙڻ جون ڳالهيون هجن، ڪي پابنديون ختم ڪري آزاديون ملهائجن. انهن ئي واقعن ۾ هڪ وڏو واقعو اڄ آسٽريا جي شهر ويانا ۾ ٿيو آهي، جنهن ۾ دنيا جي ڇهن عالمي طاقتن ۽ ايران وچ ۾ ائٽمي پروگرام کي محدود ڪرڻ وارو عالمي معاهدو ٿيو آهي. 13 ورهين کان ايران تي لڳل پابنديون ختم ٿيڻ جا سنئوڻ پيدا ٿيا آهن ۽ 12 سالن تائين ايران کي پابند بڻايو ويو آهي ته اهي ملڪ اندر ۽ علائقي ۾ ائٽمي ڦهلاءَ جي باري ۾ دنيا سان گڏ رهندو. ايران جي پرڏيهي وزير جواد ظريف ۽ يورپي يونين جي پرڏيهي وزارت جي نمائيندي فريڊريڪا موگريني گڏيل پريس ڪانفرنس ۾ ان ٺاهه جي ٿيڻ جو اعلان ڪندي چيو آهي ته ان جي منظور ٿيڻ لاءِ ان جو مسودو گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل آڏو پيش ڪيو ويندو. گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل ”بان ڪي مون“ ان ٺاهه کي تاريخي سڏيندي آجيان ڪئي آهي. هن چيو آهي ته هن کي اميد آهي ته ان ٺاهه وسيلي وچ اوڀر ۾ سيڪيورٽي خطرن سميت گهڻ معاملن جي حوالي سان سهڪار وڌنڌو. گڏيل قومن جو ادارو سمورين ٺاهه ڪندڙ ڌرين سان سهڪار ڪرڻ لاءِ هروقت تيار آهي. آميريڪي صدر باراڪ اوباما ان ٺاهه تي تبصرو ڪندي چيو آهي ته هو گذريل ڇهن ورهين کان صدر آهي ان عرسي ۾ اهو سڀ کان ڏکيو فيصلو هيو. اسان ايراني ائٽمي مرڪز تباهه به ڪري پئي سگهياسي، پر ان سان وچ اوڀر ۾ هڪ ٻي جنگ شروع ٿي وڃي ها، پر اسان پرهيز ڪئي.  ان ٺاهه وسيلي ايران لاءِ ائٽمي هٿيار حاصل ڪرڻ جون سڀ راهون بند ڪيون ويون آهن. اهو ٺاهه ائٽمي هٿيارن جي ڦهلاءَ آڏو وڏي رڪاوٽ آهي. هن چيو ته جي هي ٺاهه نه ٿئي ها ته دنيا جا ٻيا ملڪ به ائٽمي هٿيارن جي ڊوڙ ۾ شامل ٿي وڃن ها ۽ دنيا ۽ ان جو امن ڀسم ڪري ڇڏين ها. هن چيو ته جي ڪانگريس ان ٺاهه کي منظور نه ڪيو ۽ رد ڪيو ته ”ان کي ويٽو ڪري ڇڏيندو“ ايران جي صدر حسن روحاني ان ٺاهه جي ساراهه ڪندي چيو آهي ته ”اڄ اسان هڪ اهم هنڌ تي پهتا آهيون، اهي ائٽمي ٺاهه دنيا جي واسطن جي نئين شروعات آهن، انهن ٺاهن ۾ ”کٽڻ ۽ هار“ جو مامرو ناهي. هن چيو ته هن ٺاهه منجهان رڳو اسرائيل ۽ صيهوني قوتون خوش نه هونديون ۽ انهن جي ابتڙ غزه، لبنان ۽ يروشلم ۽ اوڀر اردن جا عوام خوش ٿيا آهن. فرانسيسي صدر ”فرانسوا اولاند“ چيو آهي ته عالمي طاقتن کي ان ٺاهه کان پوءِ ايران تي پابنديون هٽڻ کان پوءِ، ان ڳالهه تي مسلسل چوڪسي ڪئي ويندي ته هاڻي ايران پنهنجي معاشيات کي ڪيئن ڪتب آڻي ٿو. هن ايرا کي گذارش ڪئي ته هو شام جي گهوٽالي کي حل ڪرڻ ۾ مدد ڪري ۽ ان لاءِ کيس سهڪار ڪرڻو پوندو. پاڪستان ايران ۽ الهندي ملڪن وچ ۾ ٿيندڙ عالمي ٺاهه جي آجيان ڪئي آهي. پرڏيهي وزارت پنهنجي بيان ۾ چيو آهي ته پاڪستان هميشه ايران جي ائٽمي مامرن جي تڪرار کي پرامن ڳالهي وسيلي حل ڪرڻ جي حمايت ۽ وڪالت ڪئي آهي. بيان ۾ اميد ظاهر ڪئي ويئي آهي ته پاڪستان کي اميد آهي ته ان ائٽمي ٺاهه تي سموريون ڌريون عمل ڪنديون. ايران سان ائٽمي مامرن تي، عالمي قوتن جي ٿيل ٺاهه جي ڪري سڀ کان اهم ۽ هاڪاري اثر ايران جي سمورن پاڙيسري ملڪن تي پوندا. ان سلسلي ۾ ايران جي سرحدن تي موجود ملڪ ترڪي، عراق، افغانستان، پاڪستان جي واسطي ايران جا مارڪيٽ ۽ واپاري منڊيون کلي وينديون. پاڪستان ۽ ايران وچ ۾ پاڪ-ايران گئس لائين واري منصوبي ٺهڻ جا امڪان وڌي ويندا ۽ ان وسيلي پاڪستان کي کربين رپين جو ساليانو فائدو پوندو. ان ٺاهه جي ڪري ايران عالمي ملڪن سان برابري ۽ بنياد جي ڪري جيڪي واسطا وڌائيندو ان سان ايران جي تاريخ ۽ ڪلچر جا تمام وڏا اثاثا دنيا جي ملڪن ۾ واقفيت لاءِ وڌنڌا. ان ٺاهه وسيلي عرب رياستن ۽ ايران وچ ۾ جيڪي مفاصلا وڌيا هيا، انهن جي گهٽجڻ جو پڻ امڪان پيدا ٿيندو. ايران لاءِ ان کان وڏي عيد ڪهڙي ٿي سگهي ٿي. !

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *