تازيون خبرون

Daily Archives: January 24, 2018

ھڪ قبائلي جي قتل تي گوڙ، سوين سنڌين جي قتل تي حڪومت خاموش آخر ڇو..؟؟!!: عاليه جوڻيجو/لاڙڪاڻو

سنڌ جي گاديء واري شھر ڪراچيء ۾ جڏھن بدامني عروج تي ھئي جڏھن وھشت عام ھئي ۽ جڏھن روز بيگناھ قتل ٿيندا رھيا ڪڏھن جعلي مقابلا ڪڏھن انڪائونٽر ڪڏھن کنڀي مارڻ ته ڪڏھن ٻوري بند لاش پر ايتري ڪنھن ب ڪيس ۾ اڳڀرائي ناھي ٿي نه ئي ڪئي وئي ۽ ڪنھن ب ڪيس کي سنجيدگي سان ورتو ويو ايئن لاش ڪرندا رھيا ڄڻ ڪوس خانو ھجي ۽ پوء ڪنھن کي به نوٽيس وٺڻ جي زحمت نه ٿي ، ڄڻ قتل ٿينڌڙَ انسان ئي نه ھيا يا وري ھنن کي انسان سمجھيو ئي نه ويو، جيتري قدر .ڪراچي ۾ پوليس مقابلي ۾ قتل ٿيل نقيب الله محسود جي قتل تي گوڙ ڪيو ويو ۽ ڪميشنون ڪميٽيون جوڙي انڪوائريون شروع ڪيون ويون ، سڄي سنڌ ۾ ڌاري آبادڪاري سڪون ۾ زندگي گذاري رھي آھي مٿس لڏپلاڻ يا وري ڪڍڻ جو ڌٻآء ڪونھي پوء به ڪالھ ڪراچيء ۾َ قبائلين سان زيادتين جي ڪي پي ڪي وزيراعلى پرويز خٽڪ دانھن ڪئي،  پر پرويز خٽڪ شايد اھو ن ٿو ڄاڻي ت قبائلي جيتري قدر ڪراچي ۾ خوش زندگي ۽ محفوظ زندگي گذاري رھيا آھن پنھنجي علائقي ۾ ب محفوظ ۽ خوش ناھن پوء ب ڪراچي ۾َ ھڪ قبائلي جي قتل تي گوڙ يا وري ڪراچيء ۾ قبائلين سان زيادتين جا تعنا انھن کي اھو ن ٿو جڳائي ت اسان جي ڪئي ڪمائي ت اوھان مھربانيون ڀلائي پاڻي فيري ڇڏيو، اڪثر ڪري ڏٺو ويو آھي ت سنڌ ۾ ڌارين جي لوڌ قبائلين کي افغانين کي جيترو وفاقي يا صوبائي تحفظ پروٽيڪشن پروٽوڪول حاصل آھي اوترو تحفظ سنڌ جي سنڌي ماڻھن کي ب حاصل ناھي جو ايترو ڪميشنون ايتريون انڪوائريون ايترا نوٽس يا وري ايترو شور شرابو ھيء ايترو جلدي نوٽيس ڪو وزيراعظم صدر وفاقي وزير يا وري ھيء ڪورٽ ۽ چيف جسٽس آف پاڪستان ڪنھن ھڪ سنڌي جي بيگناھ ماوراء عدالت قتل ڪيس يا ڪوڙن مقابلن ڌاڙيلن جي آڙ ۾ ڳوٺاڻن جو قتل يا وري مڌو ڳوٺ جيان ڪوڙن مقابلن جو ورتو ھجي ,,

يا وري پاڪستان تحريڪ انصاف جي اڳواڻ َاچي ڪنھن ھڪ سنڌيء جي بيگناھ قتل تي انھن جي وارثن سان ھمدردي طور اچي ,, جھڙي قدر ڏٺو ويو سھراب ڳوٺ ۾ جنگ جو ميدان بڻائڻ ۾ ڪردار اتي پھتل اڳواڻن جو ھيو جن کي سنڌ حڪومت سان ذاتي اختلاف ھيا يا وري ڪراچيء جي امن تباھ ڪرڻو ھيو جو ھنگامي کي ڪنھن جاني نقصان کان بچائڻ ۽  منتشر مظاھرين کي صبر تحمل کان ڪم وٺڻ ۽ وري مذاڪرات بجاء انھن جي غيرقانوني مداخلت توڙ ڦوڙ گاڏين تي پٿراء ۽ روڊ بند ڪري ھنگامي آرائي ڪرڻ تي نعرا لڳائي ڄڻ ت حوصلا افزائي ڪندا رھيا ھنن جو ان وقت تي اچڻ ۽ اھڙي ھنگاما آرائي واري مرحلي ۾ دبنگ انٽري ئي ان ڇڪتاڻ جي وجھ بڻيو-

نقيب الله محسود جيڪو ڪراچي ۾ مبينا مقابلي ۾ مارجي ويو ان جي تفصيل يا ان تي ايف آء آر ڪنھن ڪرمنل سرگرمي بابت ڪو رڪارڊ بظاھري ھٿ ن آيو آھي پر ملير ايس ايس پي رائو انوار طرفان ان کي پابندي مڙھيل تنظيم جو رڪن ڄاڻائي مٿس مقابلي ۾ ماريو ويو نقيب الله محسود جي قتل کانپوء ڪراچيء جي ستل سول سوسائٽي جيڪا ڪراچيء ۾ سنڌين اردو ڳالھائيندڙن ۽ بلوچن جي ماوراء عدالت قتل ڪيس ٽارگيٽ ڪلنگ يا وري ڪنھن مظلوم جي قتل تي خاموش تماشائي بڻيل رھي ۽ ستل رھي سا به قبائي ڪنھن ھڪ فرد جي قتل تي ٽپو ڏيئي اٿي پئي ان کي ان قتل ٿيل فرد سان محبت يا وري تڪڙي شھرت يا مٿس ٽئين چال چئجي….!!!

ڪراچيء ۾ عرصي کانپوء ان اھڙي قسم جي واقعي تي سياسي جماعتن کي موقعو پڻ فراھم ٿيو تنقيدي اشتعال انگيزي ۽ بجاء بھتري جي راء ڏيڻ وري الٽو ان معاملي کي ڪنھن رنگ ۾ ٻوڙڻ جي ڀرپور ڪوشش ڪئي وئي ,,

نقيب الله محسود جو قتل ھجي يا وري ڪراچيء ۾ ڪنھن ڪي پي ڪي يا پنجاب جي علائقي واسي جو مبينا قتل ھجي يا ڪو ڪرمنل سرگرمي ڪندي ماريو ويو ھجي را بيڏوھيء ، ان سڀني معاملي تي ھڪ طرف ڪي پي ڪي حڪومت اڇلندي اڏندي ۽ سرحد پار رڪاوٽ جيڪا سنڌ ۽ ڪي پي ڪي ۾ اچي ٿي ان کي ڀڀڪيون ڏيندي ڪراس ڪندي آئي ۽ وري پنجاب حڪومت پڻ ان معاملي ۾ ڀرپور ڪردار ادا ڪيو ۽ جيڪو شخص ڄمڻ کان وٺي اڻ واقف ۽ ڪراچيء ۾ ڄايو ھجي ان کي ب پنجاب ۽ ڪي پي ڪي جو رھائشي ڄاڻائي ان جي قتل تي سياست ڪندي نظر آئي پر اھو انھن ٻنھي ن پر سڀني جو وڙ رھندو آيو آھي ڪنھن جي قتل تي بجاء ان جي وارثن سان ھمدردي طور پيش اچڻ يا وري ان قتل مان سبق سکڻ جي ان قتل تي شھرت حاصل ڪئي وئي ۽ قتل کانپوء ان جي وجوھات ان جي ڪرمنل سرگرمي ۽ دھشتگردي ۾ ملوث ھجڻ جي جاچ پڙتال ڪرڻ بجاء ان کي عالمي معصوم بڻايو ويو ۽ ان جي ڪردار کي ڪيلن چٽ ڏني وئي !!!

مان ڪنھن جي ڪردار تي آنڱر نه ٿي کڻان نه ئي وري ھر ڪنھن قبائلي افغاني ۽ پنجاب واسيء کي ڪراچيء ۾ بگڙيل صورتحال يا ڪنھن ٻي ڪرمنل سرگرمي ۾ ملوث جي ڳالھ ٿي ڪريان پر انھن مان ڪي اھڙا به آھن جيڪي انھن سرگرمين ۾ ملوث رھيا آھن جن خلاف آپريشن ڪرڻ تي حڪومت کي ان علائقي ۾ ان ھڪ جي سھولتڪارن خلاف پڻ ڪريڪ ڊائون ڪرڻو پيو آھي ۽ ان پورو علائقي جو سرچ آپريشن ڪري انھن مان شڪي ماڻھن کي گرفتار ڪيو ويو آھي جن تي مختلف قسمن جا ننڍا وڏا ڪيس پڻ نڪتا برحال مان ڳالھ ڪئي ته پنجاب مان ڪمائڻ لاء آيلن ڪنھن ڪراچيء ۾ ويھي پنھنجو حلال جو روزگار ڪمائي پنھنجو ۽ پنھنجي گھر وارن جو پيٽ گذر ڪيو ..۽ سنڌ ۽ ان جي عوام جي پڻ ڀاء واري رشتي ادب لحاظ طور پيش آيو ويو پر انھن مان ڪي اھڙا به آيا جن لوٽ مار ڪئي جيڪي ڪراچيء ۾ ڦرلٽ جي ڪيسن ۾ پڪتا ويا ان ڪري بي اعتمادي جو دائري ۾ وڌي ويو ۽ ھر ٻي صوبي مان آيل شخص کي گھڻي تباھي کانپوء ان شڪي نگاھ سان ڏٺو ويو,,

ضرب عضب آپريشن کانپوء وزيرستان ۽ قبائلي ماڻھن جڏھن لڏپلاڻ شروع ڪئي ته انھن کي پوري پاڪستان ۾ دارلا امان سنڌي ئي نظر آيو عالمي يتيم خانو سنڌ ئي نظر آيو جو باقي صوبا ڇڏي ھتي اچي خيما اڏيا باوجود سموري قومپرست جماعمتن جي اعتراضن کانپوء انھن قبائلي ماڻھن کي پنھنجي ثقافتي ادب لحاظ سان ڀليڪار ڪري سنڌ حڪومت انھن کي ڪراچيء ۾ مھمان نوازي طور رھايو ويو ۽ ان معاھدي تحت رھايو ويو ت قبائليء علائقن ۾ آپريشن ختم ٿيڻ کانپوء ھنن جي واپسي يقيني بڻائي ويندي ۽ پوء انھم سڀني لڏپلاڻ ڪنڌڙن کي پورو پاڪستان ۾ صرف ڪراچيء جي راڄڌاڻيء واري شھر ۽ عالمي روزگار خانو سمجھي وينڌڙ شھر ۾ ترسايو ويو ۽ اسين انھن کي ڀائري واري رشتي سان قبوليو پر انھن قبائلين گھڻن ئي سنڌ کي ماء سمجھيو ۽ سنڌين جو شڪر ادا ڪيو ۽ سنڌ ۾ پنھنجو حلال واري روزگار کولي مزدوري ڪري پيٽ گذرڻ ڪرڻ لڳا گھڻا وري ڪيترن ئي دھشتگردي واري ڪيسن ۾ پڪڙيا ويا ۽ ڏٺو ويو ت ڪراچيء ۾ دھشتگردي وڌڻ جو سبب ئي ڌاري آباڪاري رھي، ۽ گذريل پندرھن سالن ۾ جيتري قدر ڌاري آبادڪاري وڌندي وئي اھڙي گذريل عرصي ۾ ن وڌي اھو ئي سبب آھي جنھن وجھ سان سنڌ حڪومت کي ڌاري آباڪاري کي ڳڻڻ ۽ ان جو تعداد جو ڪاٿو لڳائڻ ۾ مشڪلاٿ ٿي ۽ اڄ ڏينھن تائين لکين ڌارين کي صرف چند ڪري ظاھر ڪيو ويو آهي

ڪراچيء ۾ نقيب الله جو قتل ھڪ قبائلي شخص جو قتل اھو ٿي سگھي ٿو يا ت ھو واقعي ڪنھن ڪرمنل سرگرمي ۾ ملوث رھيو ھجي يا وري انھن جي دوستي اٿي ويٺي اھڙن سان ھجي جيڪي ڪراچيء جي بدامني ۾ ملوث ھجن پر اھو تعصب ڏيڻ غلط آھي ت ڪراچيء ۾ رڳو قبائلي قتل ٿين ٿا اھڙو تعصب ڏيڻ وارن بيشرمن کي بيضميرن کي سنڌ ۾ اردو ڳالھائينڌڙن سرائيڪين ۽ باقي ٻين قومن جي ماڻھن جي ٽارگيٽ ڪلنگ ماوراء عدالت قتل ڪيس ۽ مبينا مقابلن تي ب اک پٽڻ گھرجي ڇا اھي واقعا ان وقت اوھان کي نظر ڪو ن آيا جڏھن ڪراچيء کي عالمي ڪوس خانو عالمي قتل گاھ عالمي مقتل گاھ بڻايو ويو ۽ روزاني جي بنياد تي سنڌين بلوچن سرائيڪن اردو ڳالھائينڌڙن جو قتل عام ڪيو ويو ۽ سوين تعداد ۾ سنڌين جا قتل ڪيا ويا بلديا ٽائون ۾ 300 مزدور ساڙيا ويا ۽ بيگناھ ڪٺا ويا ڪڏھن ٻوري بند لاش ڏنا ويا ڪڏھن ھڪ گھر جا سڀ ڀاتي ڪٺا ويا ڪڏھن عالمي وھشت خانو بڻايو ويو ت ظا انڌن بيضميرن بيغيرتن کي ان وقت انسانيت جو قتل نظر ن آيو ڇا سنڌي بلوچ اردو سرائيڪي انسان ن ھيا ڇا اھي ڪنھن ماء جا پٽ ن ھيا ڇا ان وقت ملڪ جو عدالتون بند ھيون يا وري وزيرن مشيرن جا منھن بند ھيا ڇا ان وقت ان حليم عادل شيخ جو وات بند ھيو يا وري ان ڪوس خاني ۾ خوش ھيو ڇا ان وقت وزير مشيرن کي قياس ڪو ن آيو يا وري سڀ بت بڻيا ھيا ڇا ان وقت نوٽس وٺڻ وارا سڀ مري ويا ھيا يا وري نوٽيس وٽڻ جي اجازت ڪنھن ٻئي ھندان پئي ملي ڇا انصاف جي ديوين کي روڊن تي دولت جي بازار ۾ وڪاميو ويو يا بي حيائي واري بازار ۾ انھن جو بيرحماڻو قتل ڪيو ويو ڇا ڏاڍن جي ڏوھ ۾ ايترو ڌم ھيو يا انصاف جا تقاضا ڪو ن پورا ٿيڻ جوڳا ھيا,,,

جيڪڏھن ھن وقت ھڪ قبائلي جي قتل تي ايترو شور شرابو مچايو ويو آھي ته روزاني ڪراچيء ۾ قتل ٿيندڙ ڇا انسان ناھن يا وري ڄاڻي واڻي ڪراچيء ۾ ڌاري آبادڪاري کي ھٿي وٺرائڻ ۽ باقي قومن کي اتان تڙي ڪڍي انھن کي آباد ڪرڻ جو پلان ھيو ڌرتي ڌڻين لاء تنگ ڪئي وئي ۽ ڌارين لاء سڪون خانو بڻائي وئي ,,

ايترو گوڙ ڪرڻو ھيو جيڪڏھن واقعي ايس ايس پي رائو انوار ڪوڙا مقابلا ڪري بقول ڪي پي ڪي حڪومت ۽ اپوزيشن جي ماڻھو ماريا ته پھريان اھڙن ڪيترن ڪيسن جون ڪميشنون جوڙي انڪوائريون ڪيون ويون ڪيتريون جانيون ويون ڪيترا انصاف جا تقاضا پورا ڪيا ويا پھريان ڪير پڪڙيو ويو ڪير معطل ڪيو ويو ۽ ھاڻ ان معاملي ۾ ڪير ملوث نڪتو ڪنھن کي فاھي چاڙھيو ويو ت جئين اڳتي اھڙا واقعا رونما ن ٿين,,

نقيب الله محسود جي قتل تي اھي سوال ٿو پيدا ٿئي جيڪڏھن اھڙو قتل واقعي ماوراء عدالت قتل آھي پوء ٻڌايو وڃي مڌو ڳوٺ جي جعلي مقابلي جي ذميوارن کي فاھيء ڇو ن چاڙھيو ويو ۽ ان وقت اڄ جي نوٽيس وٺنڌڙ عدالتن کي اھو قتل ماوراء عدالت قتل ڇو ن نظر آيو ۽ سنڌ حڪومت جون اقتدار جي انڌي نشي ۾ ٻوٽيل اکيون ڇو ن پٽيون ۽ حليم عادل شيخ جيڪو ڀڀڪيون ڏيندي ڪالھ ڪراچيء ۾ سھراب ڳوٺ واري احتجاج ۾ نظر آيو ان کي اھو واقعي ڇو ن نظر آيو ۽ وزيراعظمن جيڪي ڪالھ سنڌ حڪومت کي مٿان تان کڻي زمين تي اڇلايو ان وقت ڪنھن کي روڪيو ويو اھڙي واقعي تي اکيون ڇو ن کوليون ويون ۽ پوء سنڌي ميڊيا جيڪا اڄ نقيب الله جو خبرون ۽ اردو ميڊيا جيڪا نقيب الله ڪيس کي بار بار ورجائي آسمان تائين پھچايو ۽ قتل جي حقيقت خبر ن ھجڻ باوجود ب ان کي بيگناھ ۽ معصوم قرار ڏنو ويو ت ان وقت جڏھن سنڌي ميڊيا وارن ۽ اردو ميڊيا وارن بار بار ان چئن مڌو ڳوٺ ۾ قتل ٿيل سنڌين کان  طالبان ڇو ڄاڻايو اھا ڪھڙي وجھ ھئي جو ھفتي کانپوء وڃي حقيقت ظاھر ڪئي وئي ۽ انھن کي جعلي مقابلو پوء ٻڌايو ويو ان وقت ڪو ڌٻاء ھيو يا پنھنجي بي حيائي ,,, ۽ ان جعلي مقابلي کانپوء جيئن اڄ سڀ رقيب الله قتل ڪيس تي جاڳيا آھن ڇا ان وقت اھي سڀ ستا پيا ھيا ?? ۽ اھي ھڪ واقعو ن آھي اھڙا ڪيترائي سنڌ ۾ واقعا پيش آيا آھن جن ۾ بيگناھ سنڌين سرائيڪن بلوچن کي ٽارگٽ ڪيو ويو آھي پوء ان وقت اسانيت ڪاڏي وئي ھئي ان وقت نوٽيس ڇو ن ورتا ويا يا وري ان جعلي مقابلي خلاف جيڪڏھن ڪنھن پرامن احتجاج ب ڪيو ت ڇا پرامن پوليس رھي يا وري انھن مٿان ب تشدد وارو رستو اختيار ڪيو ويو…

ڪراچيء واري واقعي تي اھي ڪھڙيون سازشون ھيون جن سھراب ڳوٺ ۾ مشتعل ماڻھن جي ڀرپور سپورٽ ڪئي ۽ انھن کي ڪجھ ب ن چيو ويو ۽ انھن جي حوصلا افزائي ڪجھ سياسي ماڻھن نعري ذريعي ڪئي ,,,

نقيب  الله جو قتل بيگناھ يا ڪنھن جرم ۾ ٿيو اھا ڳالھ اڃا پڌري ناھي ٿي پر سوال ان کانپوء پيدا ٿينڌڙ صورتحال جو آھي ت ڪٿي ائين ت ن ھيو ان واقعي کي ھٿ سان ڪرايو ويو ۽ وري ڪراچيء جو امن ھٿ سان بگاڙڻ جي ڪوشش ڪئي وئي ,, ڪٿي ائين ت ن ھيو ان قتل کانپوء ڪراچيء ۾ سموري قبائلي ماڻھن کي مضبوط ڪرڻ جي ڪوشش يا پلاننگ ڪئي وئي ,,, ڪٿي ائين ت ناھي ان وقعي جي آڙ ۾ دھشتگرد تنظمين جا ڪجھ اثر رسوخ ھيا ,,, ڪٿي ائين ت ن ھيو ان احتجاج کي رنگ ڏنو ويو ۽ ڪجھ طاقتن طرفان انھن جي طاقت انھن جو ھوڏ برقرار رکڻ لاء انھن کي روڊن تي گذرنڌڙ گاڏين مٿان پٿراء تشدد واري رستي , ھنگاما آرائي ۽ امن بگاڙڻ جي کلي ڇوٽ ڏني وئي . جتي سنڌ جي باقي ٻين علائقن ۾ قانون نافذ ڪرڻ وارن جا جٿا باھ ٻاري ڏيندا آھن جتي ڪراچيء ۾ استادن ۽ ڪمند جي آبادگارن مٿان پوليس باھ ٻاري ڏني ۽ انھن جي واجب ۽ پرامن احتجاج مٿان تشدد وارو رستو اختيار ڪيو ويو اتي ھن واقعي جي ڇا اھميت ھئي جو ان مظاھرو ڪرڻ وارن ھنگامو ڪرڻ وارن ۽ گاڏين مٿان پٿراء ڪرڻ وارن کي کلي ڇوٽ ڏني وئي جيڪا بعد ۾ سنگين صورتحال ادا ڪري وئي ۽ بعد ۾ حڪومت جاڳي ان واقعي تي ڪنٽرول ڪيو,,,

سنڌ ۾ نقيب  الله جي قتل کي جيترو رنگ ڏنو ويو ان جي وجوھات يا ت قبائلين جي ھمدردي وڌائڻ ھوندي يا وري ان قبائلين کي مضبوط ڪرڻ جي سازش ھوندي يا ت ان واقعي جي احتجاج کي ميڊيا تي وڏو اشو بڻائڻ ڪو ٻيو واقعو ڪرڻ جي چال ٿي سگھي ٿي برحال جيڪڏھن ڪراچيء ۾ قتل ٿينڌڙ جعلي مقابلن وارن سان ھمدردي يا ان سان يڪجھتي ڪرڻي آھي ت پوء ھر قتل ٿيندڙ تي نوٽيس ورتو وڃي ۽ قاتلن کي انجام تائين پھچايو وڃي ۽ اسين سنڌي ھر قتل ٿينڌڙ بيگناھ قتل ۽ جعلي پوليس مقابلي ۾ مارجي ويلن سان ھر ڏک جي گھڙي ۾ گڏ آھيون پر ڪنھن ھڪ جي قتل تي سڀني قبائلين سان سنڌ ۾ زيادتي جي ڳالھ ڪري اسان جي قربانين تي پاڻي ن فيريو وڃي پختون سنڌي بلوچ سرائيڪي اسين سڀ پاڻ ۾ ڀائرن وانگي آھيون پر زيادتين واري ڳالھ ڪري ڏکايو ن وڃي

 

زهريلو پاڻي واپرائيندڙ عوام زندگي جو سوال ..!: غلام مصطفيٰ جمالي

شايد هي لفظ اوهان لاءِ نئون هجي جنهن جي باري گهٽ ماڻهن کي خبر هجي اهو لفظ هي(سنکيو)جيڪو هڪ زهر آهي هي اهو زهر آهي جنهن جا ماڻهو هڪ وقت ۾ ناهي مرندو پر انهي سنکيو زهر واپرائڻ سان انسان جي زندگي آهستي آهستي مرجهائڻ لڳندي آهي،۽ ماڻهو آخرڪار اهو (سنکيو)انسان جي موت جو ڪارڻ بڻجي ويندو آهي،ان وقت پاڪستان اندر به اداري سوئس فيڊرل انسٽيٽوٽ آف ايڪواٽڪ سائنس اينڊ ٽيڪنالجي اهڙي رپورٽ پڌري ڪئي آهي جنهن اندر پاڪستان جي 6 ڪروڙ عوام جي زندگين جو سوال آهي جيڪي زندگيون پاڻي تي صورت ۾ اهو سنکيو زهر استعمال ڪري رهيو آهن جيڪو اڳيان هلي ڪري انهن جي موت جو سبب بڻبو.صحت جي عالمي اداري انڪشاف ڪيو آهي ته پاڪستان ۾ 6 ڪروڙ کان وڌيڪ آبادي اهو سنکيو مليل زهريلو ڪيميائي عنصر سينکيو پاڻي پيئڻ تي مجبور آهي.

حيدرآباد ۽ سکر سميت اهم شهرن جي آبادي به سينکيو مليل پاڻي پيئڻ تي مجبور آهن. سوئزرلينڊ جي اداري سوئس فيڊرل انسٽيٽيوٽ آف ايڪواٽڪ سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي هڪ تحقيق ڪئي آهي ته پاڪستان ۾ 8 ڪروڙ 80 ماڻهو  انساني زندگيون سينکيو مليل پاڻي وارن علائقن ۾ رهن ٿيون،جڏهن ته انهي ادراري 1200 کان مٿي علائقن ۾ جر جا نمونا چڪاس پڻ ڪيا ويا آهن،جنهن اندر اهو ٻڌايو ويو آهي ته اهو زهريلو پاڻي واپرائڻ سبب 6 ڪروڙ ماڻهو سخت متاثر ٿي سگهن ٿا. لاهور، حيدرآباد، سکر، گهوٽڪي، جيڪب آباد، شڪارپور، خيرپور، لاڙڪاڻي، دادو، ڄام شوري، ٺٽي، بدين ۽ سجاول سميت اهم شهر سينکيو مليل خطرناڪ حد تائين  علائقن ۾ شامل ٿي چڪو آهي.ان جو وڏي کان وڏو سبب اهو آهي ته  سنڌو درياهه سان لاڳاپيل علائقن ۾ سخت قدم کڻڻ ۽ پاڻي چڪاسڻ جي ضرورت آهي، انهن علائقن ۾ سينکيو جو 10 کان 50 مائڪرو گرام تائين مقدار پاڻي ۾ شامل آهي. ان سلسلي ۾ هائڊرو لاجسٽ پيٽر روبن اسڪرافٽ موجب اختيارين کي خاص ڌيان ڏيڻ جي ضرورت آهي.

سينکيو جي استعمال سان انساني خليا ختم ٿين ٿا، جنهن سان چمڙي، دل ۽ ٻين بيمارين سميت ڪينسر جو مرض به لاڳو ٿي سگهي ٿو. سوئزرلينڊ جي اداري ايواگ جي ماهر جرير پوڊ گورسڪي جو چوڻ آهي ته فوري طور سنڌو رياهه سان لاڳاپيل علائقن ۾ کوهن جي پاڻي جي جاچ جي ضرورت آهي.سنڌ اندر گندي پاڻيءَ جي نيڪال توڙي پيئڻ جي پاڻيءَ جي فراهميءَ واري نظام جو جائزو وٺندڙ ڪميشن اڳيان سرڪاري عملدارن اعتراف ڪيو هوُ  ته گٽرن جو گندو پاڻي توڙي صنعتن جو ڪيميڪل وارو پاڻي سنڌو درياهه، ڍنڍن ڍورن سميت پاڻيءَ جي انهن ذريعن ۽ وسيلن ۾ ڇوڙ ٿي رهيو آهي جيڪي ذريعا پيئڻ لاءِ انسان به استعمال ڪن ٿا ۽ انهن ذريعن وسيلي سنڌ جي زمين به آباد ٿئي ٿي. صنعتڪارن ۽ واپاري ڌرين ڪميشن کي ٻڌايو ويو هو ته ڪراچيءَ اندر لڳ ڀڳ 7 سئو صنعتن جو پاڻي ملير نديءَ ۾ ڇوڙ ٿي رهيو آهي جڏهن ته اهو انڪشاف به ٿيو ته سنڌو درياهه جي ٻنهي پاسي نڪرندڙ شاخن، واهن ۽ ڪئنالن توڙي ڪوٽڙي ۽ سکر بئراج جي ٻنهي پاسي نڪرندڙ ڪئنالن ۾ پڻ شهري آباديءَ جي نيڪال واري نظام جو گندو پاڻي توڙي صنعتي پاڻي به پاڻيءَ جي انهن صاف سٿرن وسيلن ۾ڇوڙ ڪري انهن کي به گدلو ۽ انساني صحت لاءِ هاڃيڪار بڻايو ويو آهي. ڪميشن جي سربراهه ڪجهه وقت اڳ ڪراچيءَ کان ڪشمور تائين سنڌ ۾ ماڻهن کي پيئڻ لاءِ فراهم ٿيندڙ پاڻي توڙي مختلف شهرن جي گندي پاڻيءَ جي نيڪال واري نظام جو به سرزمين تي وڃي جائزو ورتو هوُ.

ماحولياتي ماهرن ڪميشن کي آگاهي ڏني ته ٽيڪسٽائيل ملن جو جيڪو خطرناڪ ڪيميڪل مليل پاڻي صاف پاڻيءَ جي وسيلن ۾ ڇوڙ ٿئي ٿو سو انهن فيڪٽرين ۾ ڪم ڪندڙ ملازمن جي صحت لاءِ هاڃيڪار ته آهي ئي آهي پر اهو پاڻي، پاڻيءَ جي جنهن صاف ذريعن ۾ ڇوڙ ٿئي ٿو تن کي به گدلو بڻائي، انهن ذريعن مان پيئڻ لاءِ واپرائيندڙ آبادي به شديد بيمارين ۾ مبتلا ٿئي ٿي. ڪميشن جي سربراهه حڪم ڏيندي چيو هو ته سنڌ جي رٿابندي ۽ ترقيءَ واري کاتي جي چيف سيڪريٽريءَ کي حڪم ڏنو آهي ته حيدرآباد ۽ سکر بئراجن ۾ گندي پاڻيءَ جو ڇوڙ روڪڻ لاءِ چئن ڏينهن ۾ رپورٽ پيش ڪئي وڃي. ڏٺو وڃي ته پاڻي حيات جو، جياپي جو اهم ذريعو آهي. انسان هجن يا جانور يعني ڪوبه ساهدار پاڻيءَ کان سواءِ پل به ڄڻ ته جي نٿو سگهي.

دنيا ۾ خاص ڪري سڌريل دنيا ۾ آباديءَ کي پيئڻ جي صاف پاڻيءَ جي فراهمي حڪومتن جي ذميواري هجي ٿي جيڪي اڪثر ملڪن ۾ پنهنجون اهي ذميواريون ايمانداريءَ سان نڀائن به ٿيون پر اسان جهڙا ٽين دنيا جا ملڪ پيئڻ جي صاف پاڻي، غذائيت جي کوٽ، تعليم ۽ صحت جي سهولتن جي اڻاٺ جهڙن مسئلن ۾ اڄ جي دور ۾ به ايئن ئي وڪوڙيل آهن جيئن پراڻي دور ۾ وچڙيل هيا.دنيا پنهنجي آباديءَ جي صحت کي يقيني بڻائڻ لاءِ جتي صاف پاڻيءَ جي فراهمي يقيني بڻائي ٿي اتي انساني آباديءَ جي نيڪال جي نظام کي به توانائيءَ جي متبادل ذريعي طور استعمال ۾ آڻي ان کي به ملڪ جي ۽ ملڪ جي عوام جي ڀلائيءَ لاءِ قطب آندو وڃي ٿو. گهڻن ملڪن ۾ ته گندي پاڻيءَ جي نيڪال مان بجلي پيدا ڪئي وڃي ٿي جيڪا چيو وڃي ٿو ته صاف پاڻيءَ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ بهتر هجي ٿي. ٻئي پاسي اسان آهيون جتي انساني آباديءَ کي پيئڻ جو صاف پاڻي جيڪو فراهم ڪيو سو ته ٺهيو ويتر صاف پاڻيءَ جا جيڪي ذريعا آهن، درياهه هجي يا ڪئنال، ڍنڍون هجن يا ڍورا هجن يا واهه اهي سڀ محفوظ ڪرڻ بدران انساني آبادين جي گندي پاڻيءَ جو انهن ۾ ڇوڙ ڪري ويتر انهن کي به گندو ۽ گدلو ڪري رهيا آهن. جن ملڪن ۽ سماجن ۾ ڪرپشن گهر ڪري ويندي آهي، مستقبل جي رٿابندي نه هوندي آهي انهن سماجن سان ايئن ئي ٿيندو آهي جيئن اسان جي سماج سان ٿي رهيو آهي.

سنڌ جا ماڻهو ترقيءَ لاءِ واجهائي رهيا آهن. ننڍي کنڊ جي ورهاڱي وقت هن ملڪ ۾ شامل ٿيل صوبن ۾ سنڌ واحد صوبو هو جنهن جي بجيٽ سر پلس ۾ هئي. يعني خوشحال صوبو هوندي 70 سالن ۾ سنڌ ترقيءَ جي جنهن منزل تي پهچڻ گهرجي ها تنهن تي پهچڻ بدران ان جا حال ويتر هيڻا ٿي ويا آهن. سنڌ ۾ نه ته پيئڻ جي پاڻيءَ جو ڪو جوڳو نظام آهي نه ئي وري گندي پاڻيءَ جي نيڪال جو ڪو اثرائتو مڪينزم. نه ته تعليم جو شعبو سنئين لڱين آهي نه ئي وري صحت جي شعبي ڪا ترقي ڪئي آهي. ڪراچيءَ کان ڪشمور تائين سڄي سنڌ ان جا سڀ شهر ۽ ان ۾ رهندڙ ماڻهو ترقيءَ لاءِ واجهائي رهيا آهن. هاڻي جڏهن عدالتي ڪميشن سنڌ جي ماڻهن کي ملندڙ پيئڻ جي پاڻي توڙي گندي پاڻيءَ جي نيڪال واري نظام جو جائزو وٺڻ شروع ڪيو آهي ته اهي راز به پڌرا ٿيڻ شروع ٿيا آهن ته سنڌ جا ماڻهو ڪاري ڪامڻ ۽ سائيءَ کان ويندي، ايڇ آءِ وي ايڊز جهڙي خطرناڪ ۽ موذي مرض جهڙين بيمارين ۾ ڇو وڪوڙيل آهن. ڪو چيڪ ۽ بيلنس نه هجڻ ڪري سنڌ جو سماج ڏينهون ڏينهن تباهه ٿي رهيو آهي.

سنڌ جي ماڻهن جي صحت سخت خطري هيٺ آهي ۽ سڄو سماج ڄڻ ته بيمارين جي ور چڙهيل آهي. سنڌ سرڪار کي هن ڪميشن جي اڳيان ٿيل انڪشافن ۽ اعترافن جي روشنيءَ ۾ هنگامي بنيادن تي سنڌ جي ماڻهن کي شهرن توڙي ڳوٺن ۾ پيئڻ جي صاف پاڻيءَ جي فراهميءَ لاءِ هنگامي بنيادن تي ڪو منصوبو شروع ڪرڻ گهرجي، ڇو جو ايئن ڪرڻ سان هڪ ته پاڻيءَ جي ڪري جيڪي بيماريون پيدا ٿين ٿيون تن تي ضابطو اچي سگهندو ۽ ٻيو ته ان پلان سان جيڪو صحت مند سماج جنم وٺندو سو لازمي آهي پنهنجي ڌرتي ۽ ان جي واسين جي ڀلائيءَ لاءِ ڪجهه نه ڪجهه ڪري سگهڻ جي پوزيشن رکندو..

غلام مصطفيٰ

 

قاتل گرفتار، زينب جي خون سان انصاف ٿيندو…ٰ؟

پنجاب ۾ هاءِ پروفائل ڪيس بڻيل قصور جي نياڻي زينب کي ڏاڍائي بعد قتل ڪندڙ وحشي قاتل سندس پاڙيسري نڪتو، ڊي اين اي جزا ملڻ بعد باضابطا گرفتار ٿي ويو. جوابدار ٻين 7 خونن جو به اعتراف ڪري ورتو. زينب جي پيءُ سان گڏ پريس ڪانفرنس ڪندي پنجاب جي وڏي وزير شهباز شريف  تاڙين جي گونج ۾ قاتل جي گرفتاري جو اعلان ڪندي وراڻيو ته زينب جو قاتل پڪڙيو ويو آهي، جنهن جو نالو عمران ۽ سندس عمر 24 سال آهي،  اهو سيريل ڪلر آهي، جنهن جو ڪيس اي ٽي سي موڪليو ويندو، قاتل جي گرفتاري محنت ۽ اجتماعي ڪوششن جو نتيجو آهي,  قوم جي ڌيءُ جي قتل تي هر اک آلي آهي، قاتل جي گرفتاري لاءِ گڏيل جاچ ٽيم (جي آءِ ٽي) قصور ۾ ڏينهن رات ڪم ڪيو، جڏهن ته پنجاب فارنزڪ ليب به جاچ ۾ مدد ڪئي. سول ۽ ملٽري ايجنسين هڪ ٽيم بڻجي محنت ڪئي، سول انتظاميا، سياسي ليڊر شپ ۽ ميڊيا به رات ڏينهن محنت ڪئي، جنهن جي نتيجي ۾ زينب جي قاتل کي گرفتار ڪيو ويو آهي. دل جي گهراين سان ڪابينا ڪميٽي جا ٿورا مڃان ٿو، 1150 ڊي اين اي جي پروفائنلگ کانپوءِ اهو حيوان سامهون آيو، ڊي اين اي جي سئو سيڪڙو ميچنگ کانپوءِ ڏوهاري کي سوگهو ڪيو ويو، جوابدار جي پولي گرام ٽيسٽ به ڪئي وئي، جنهن ۾ هن سڀني ڏوهن جو اعتراف ڪيو. جوابدار جي گرفتاريءَ جو پهريون مرحلو مڪمل ٿي ويو، هاڻ ان کي انجام تائين پهچائڻ جو وارو آهي، قتل جو ڪيس دهشتگردي ٽوڙ عدالت ۾ ويندو، لاهور هاءِ ڪورٽ جي چيف جسٽس کي درخواست آهي ته ڪيس ڏينهن رات هلڻ گهرجي، منهنجو وَس هلي ته ان وحشي کي چوڪ تي لڙڪائي ڦاهي ڏيان پر اسان جا هٿ قانون ۽ آئين سان ٻڌل آهن، جيڪڏهن عدالت حڪم ڏنو ته عمران کي چوڪ تي سرعام ڦاهي ڏني ويندي. ڪيس ۾ پوليس جي آءِ ٽي سول، ملٽري انٽيليجنس، فرانزڪ ليب ۽ ٻين جي اڻٿڪ محنت شامل آهي. هن واقعن تي سياست نه ٿا چاهيون. مردان ۾ به هڪ نياڻي عاصمه سان واقعو ٿيو آهي ان لاءِ پختونخوا سرڪار سان ڊي اين اي پروفائلنگ ۾ مدد لاءِ تيار آهيان. اسان جي قانون جي سست رفتاري سبب ڪيترائي ڏوهاري قانون جي گرفت مان نڪري ويندا آهن، هن ڀيري جيڪڏهن سرڪار سڳوري پنهنجي سست روي واري روايت برقرار رکي ته شايد زينب جي رت سان انصاف نه ٿي سگهي، ان ڪري حۡڪومت کي نه عدالت سڳوري اڳيان عرض آهي ته هن ڪيس کي پنهنجي منتقي انجام تائين پهچائي جنهن جو هي ڪيس حقدار آهي ته پوءِ شايد ڪي ٻيون زينب ڪنهن وحشي جو شڪار ٿيڻ کان بچي وڃن.