تازيون خبرون

Daily Archives: May 3, 2016

ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ ۽ اتي ڪاميابي حاصل ڪرڻ هن لاءِ اعزاز جي ڳالهه آهي: ماروا حسين

لاهور(شوبز نيوز) مشهور اداڪارا ماورا حسين چيو آهي ته کيس ڀارت مان ڪيترين ئي فلمن جي آڇ ٿي رهي آهي. هڪ انٽرويو دوران ماورا حسين چيو ته ڀارت ۾ ڪم ڪرڻ ۽ اتي ڪاميابي حاصل ڪرڻ هن لاءِ اعزاز جي ڳالهه آهي. هن چيو ته ڀارت جي ٽاپ ٽين اداڪارن ڀرسان ڳڻجڻ ڪنهن پاڪستاني اداڪارا لاءِ فخر جهڙي ڳالهه آهي. هڪ سوال جي جواب ۾ ماورا حسين چيو ته ڀارت ۾ فنڪارن کي ڪنهن به دٻاءُ کي منهن نٿو ڏيڻو پوي.اا

 

پنهنجي محنت ۽ صلاحيتن سان نت نوان ڪردار ڪرڻ چاهيان ٿي: انوشڪا شرما

ممبئي(شوبز نيوز)  انوشڪا شرما چيو آهي ته پنهنجي محنت ۽ صلاحيتن سان نت نوان ڪردار ڪرڻ چاهيان ٿي،  بالي ووڊ جي خوبصورت اداڪارا ۽ پروڊيوسر انوشڪا شرما پهرين مئي تي پنهنجي 28 هين سالگرهه ملهائي. پهرين مئي 1988ع تي ڀارتي رياسٽ اتر پرديش جي شهر ايوڌيا ۾ جنم وٺندڙ انوشڪا شرما پنهنجي شوبز جو آغاز ماڊلنگ سان ڪيو، جڏهن ته 2008ع ۾ هن بالي ووڊ فلم نگري ۾ اديته چوپڙا جي فلم ”رب ني بنا دي جوڙي“ سان قدم رکيو، جنهن ۾ هن بالي ووڊ ڪنگ شاهه رخ خان سان گڏ مرڪزي ڪردار ادا ڪيو هو. فلم ”رب ني بنا دي جوڙي“ کانپوءِ انوشڪا يش راج بينر جي ٻي فلم ”بدماش ڪمپني“ ۾ ڪم ڪيو ۽ اهي ٻئي فلمون باڪس آفس تي ڪا سٺي ڪاميابي حاصل نه ڪري سگهيو، جڏهن ته فلم جي شوقينن طرفان انوشڪا جي اداڪاري کي سٺن لفظن سان ساراهيو ويو. فلمي دنيا ۾ انوشڪا جي پهرين ڪامياب فلم”بينڊ باجا بارات“ ثابت ٿي، جنهن ۾ هن سان گڏ نئون هيرو رنوير سنگهه پنهنجا جوهر ڏيکاريا، جنهن کانپوءِ هنن ”پٽيالا هائوس، ليڊيز ورسز رڪي بهل، جب تڪ هي جان، پي ڪي، دل ڌڙڪني دو، اين ايڇ 10 ۽ مترو ڪي بجلي ڪا منڊالا“ جهڙيون مختلف موضوعن تي ٺهيل فلمن ۾ ڪم ڪيو ۽ ڪيترائي ايوارڊ پڻ پنهنجي نالي ڪيا. انوشڪا شرما هلندڙ سال رليز ٿيندڙ فلم سلطان ۾ سلمان خان جي هيروئن طور پنهنجا جوهر ڏيکاريندي.

 

انگلش ڪوچ ناٽنگهم شائر جي ڪنسلٽ پيٽر مورس پاڪستاني ٽيم جي ڪوچن واري ڊوڙ تان هٿ کڻي ويو

لاهور (اسپورٽس نيوز) اڳوڻي انگلش ڪوچ ۽ ناٽنگهم شائر جي ڪنسلٽ پيٽر مورس پاڪستاني ٽيم جي ڪوچنگ واري ڊوڙ تان هٿ کڻي ويو آهي. پرڏيهي خابري اداري موجب پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ طرفان وقار يونس جي متبادل پنجن غير ملڪي ڪوچز ۾ هڪ اميدوار اڳوڻو انگلش ڪوچ پيٽر مورس به شامل هو پر ان گرين شرٽس کي ڪوچنگ واري ڊور ۾ شامل ٿيڻ تان هٿ کڻڻ جو اعلان ڪيو آهي هڪ انٽرويو ۾ پيٽر مورس جو چوڻ هو ته جڏهن مون سان پاڪستان ٽيم جي ڪوچنگ لاءِ رابطو ڪيو ويو ته هو ڏاڍو خوش هو ته مون کي هڪ دلچسپ ٽيم جي لاءِ انتهائي اهم رول ادا ڪرڻ جو موقعو ملي رهيو آهي پر وڏي سوچ ويچار کان پوءِ ان نتيجي تي پهتس ته ان ذميواري لاءِ هي موذون وقت نه آهي. هن چيو ته منهنجو ناٽنگهم شائر سان معاهدو آهي ۽ مان پنهنجن ٻارڙن سميت ان معاهدي تي خوش آهيان.

 

انگلينڊ جو دورو: تربيتي ڪئمپ لاءِ 36 رانديگرن جو اعلان

لاهور (اسپورٽس نيوز) پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ جي چيف سليڪٽر انضمام الحق انگلينڊ جي دوري جي لاءِ پاڪستان ٽيم ۽ اي ٽيم جي نالن جو اعلان ڪري ڇڏيو آهي. انگلينڊ جي دوري لاءِ محمد حفيظ جي شرڪت سندس فٽنس سان مشروط ڪئي وئي آهي. شاهد آفريدي، احمد شهزاد ۽ عمر اڪمل جا نالا دوري جي امڪاني رانديگرن ۾ شامل ناهن. تربيتي ڪئمپ جي لاءِ چونڊي رانديگرن ۾ محمد حفيظ، سميع اسلم، حارث سهيل، راحت علي، عماد وسيم، افتخار احمد، اظهر علي، شرجيل خال، خرم منظور، شان مسعود، اسد شفيق، مصباح الحق، يونس خان، اڪبر الرحمان، خالد لطيف، سرفراز احمد، عدنان اڪمل، آصف ذاڪر، انور علي، بلاول ڀٽي، سهيل خان، عمران خان، وهاب رياض، محمد عامر، شعيب ملڪ، بابر اعظم، فواد عالم، رضوان احمد ۽ ٻيا شامل آهن.

 

3 مئي : صحافت جو عالمي ڏينهن….. صحافت جي آزادي ۽ سنڌ جو غيرمحفوظ بڻيل صحافي!!: تحرير : اسد ڏاهري

اڄ صحافت جو عالمي ڏينهن آهي ، 3مئي تي پاڪستان سميت پوري دنيا جا صحافي صحافت جي آزادي (فريڊم آف پريس) جو عالمي ڏهاڙو ملهائي رهيا آهن۽ اڄوڪي ڏينهن تي صحافي پنهنجيون ذميواريون ادا ڪرڻ لاءِ ان تي وڌيڪ مظبوط ڪرڻ تي زور ڏنو ويندو آهي . رياست ۾ صحافت کي چوٿون  ٿنڀو قرار ڏنو ويو آهي. اهڙي ريت حڪومت ۽ پريس جو پاڻ ۾ لازم ۽ ملزوم وارو تعلق آهي . اهو گهرو تعلق  اڄ جو نه پر صديون پراڻو آهي، جمهوري دور هجي يا آمرانه طرز حڪومت هجي  ڪنهن به  صورت ۾ آزاد صحافت جي ضمانت ڏنل آهي ، ان سان گڏوگڏ هر ملڪ  ۾ پنهنجي ضرورت  ۽ نظرئي  مطابق آزادي کي محدود به ڪيو ويو آهي،  ڪٿي صحافت   کي قوم جو آواز ايوانن تائين پهچائڻ جو ذريعو سمجهيو وڃي ٿو ، جمهوري ملڪن جي حڪومتن ۾ آزاد صحافت جو مقصد هوندو آهي ته اخبارون حڪومت نه ڇپائي بلڪه ان کي نجي مالڪ پنهنجي اثر هيٺ ڇپائي عوام جي ترجماني ڪن ، ان ۾ ئي آزاد صحافت آهي ، آزاد صحافت جي باري ۾ مشهور انگريز ماهر محقق پروفيسر فرنينڊ ٽيرو جو قول آهي ته دنيا جو ڪونه ملڪ اخبارن جي ڇپائي جي سلسلي ۾ قطعي آزاد نه هوندو آهي ڇو ته سچ تمام گهڻو قيمتي هوندو آهي، حڪمران پنهنجي پنهنجي دور جي ميڊيا کي استعمال ڪري خوب فائدا حاصل ڪندا آهن ڇو ته اڄ ڪلهه سچ کي ڪوڙ ۽ ڪوڙ کي سچ ثابت ڪرڻ آسان آهي.

اڄ جو دور ميڊيا جي انٽرنيٽ ۽ ٽيڪنالاجي جو دور آهي، جنهن پوري دنيا کي  هڪ ننڍڙو ڳوٺ بڻائي ڇڏيو آهي، عوام جي مسئلن کي حل ڪرڻ  حڪمرانن  جي حقيقتن کي وائکو   ڪرڻ صحافت جو اهم ڪردار آهي، هڪڙا  صحافي پنهنجي پيشي سان سچائي ڪندا آهن ، سندن رپورٽون ۽ ڪالم عوام جي ترجماني ڪندا آهن، هڪڙا وري اهڙيون خبرون ڏيندا آهن جن ۾ حقيقتن کان ڪجهه ٻيو هوندو آهي ليڪن صحافت کي صحافت جي اصولن موجب هلائڻ وارا پنهنجي سجاڳ ضمير سان عوام جي خدمت ڪندا آهن ، ڇاڪاڻ ته صحافي  معاشري جا حقيقي ترجمان هوندا آهن ، عوام جي حقن لاءِ جيترو آواز سندن ووٽ حاصل  ڪندڙ سياستدانن نه اٿاريو آهي جيترو آواز صحافين اٿاريو آهي پر ان جي موٽ ۾ صحافين کي ڇا مليو؟ اهو هرڪو ڄاڻي ٿو.

اڄ پرنٽ ميڊيا ۽ اليڪٽرانڪ ميڊيا جي ڊوڙ ۾ هرهڪ صحافي پنهنجي پنهنجي محاذ تي وڙهي رهيو آهي،  ۽ هو گهڻين مشڪلاتن ۾ ڦاٿل آهي اهو سبب آهي جو اڄ صحافين مٿان حملا ، ادارن مٿان حملا، بمن جا ڌماڪا ۽ صحافين جو قتل ٿي رهيو آهي، حڪومت ۾ مقبول اخبارن ۽ چئنلز بهترين نموني رهيا آهن ، ليڪن عوام ۾ مقبول اخبارن  جا اشتهار بند ۽ چئنلز جي نشريات بند رهي ٿي هڪڙا صحافي ويج بورڊ  تحت سهولتون حاصل ڪن ٿا ۽ هڪڙا صحافي ڏتڙيل  رهن ٿا، اهڙي طرح صحافت جي دنيا ۾ هڪڙا امير صحافت ۽ ٻيا ثريب صحافت جي جڙ ۾ قابو  ٿي ويندا آهن ۽ پوءِ هڪڙن کي سياسي پارٽيون پنهنجن مقصدن لاءِ استعمال ڪنديون آهن ، ته هڪڙا وري عوامي حقن جي ترجمان  خاطر جنگ جاري رکندا آهن، اڄ جي دور ۾ صحافت گلن جي سيج نه آهي پر هو ڪنڊن جي سيج ٿي چڪي آهي، ڇاڪاڻ ته ٻهراڙي ۾ وڏيري ۽ شهر ۾ ليڊر خلاف نٿو لکي سگهجي، سياسي ڪلچر ۽ ڪاموري ڪلچر جيڪري هتي بليڪ ميلر صحافي ، ذاتي ڪاروبا ڪندڙ صحافي ، سرڪاري ملازمت ڪندڙ صحافي صحافت جهڙي عظيم پيشي کي عوام ۽ حڪمرانن آڏو لڄايو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن صحافتي فرض کان پاسيرو ٿي ڪري ٻيائي وارو عمل شروع ڪري ڏنو آهي نتيجي ۾ عامل صحافي ۽ ادارن کي وڏو نقصان پهچي رهيو آهي ، ڇاڪاڻ ته سچا ايماندار ، فرض شناس عملي صحافي ٻين جي نظرن ۾ مشڪوڪ ٿي ويا آهن، نتيجي ۾ اڄ صحافت پنهنجي تقدس ۽ سونهن وڃائي ويهي رهي آهي، صحافي پنهنجي قلم ذريعي  عوام جو آواز اعليٰ ايوانن تائين پهچائي ٿو  ۽ ان کي سچ لکڻ جي عيوض اڻ ڳڻيون سزائون ۽ ڌمڪيون ملن ٿيون، اخبارون توڙي ٽي وي چئنل اڄ به آزاديءِ سان ڪوريج ڪرڻ لاءِ رڪاوٽون محسووس ڪري رهيا آهن سنڌ ۾ اڄ به انتها پسند گروپ صحافين ۽ ميڊيا جي ادارن کي نشانو بڻائي رهيا آهن ٻئي پاسي وري رياستي ادارا مسلسل پنهنجو ذاتي اثر استعمال ڪري فلاڻي خبر هلائڻي ٿا فلاڻي خبر نه هلائڻي آهي؟ يا وري با اثر کان ڊڪٽيشن وٺڻ جو سلسلو جاري آهي شهرن ۾ مختلف مافيائن جي ڪري صحافين جي زندگي داءُ تي لڳل آهي ٻهراڙين ۾ رياستي وڏيرن ۽ ڪامريڊن جا پريشر هوندا آهن جن جي ڪري سچي ۽ کري صحافين کي رستي تي تشدد جو نشانو بنايو ويندو آهي يا گهر تي فائرنگ ڪرائي ويندي آهي هاڻي ته صحافين جا پريس ڪلب پڻ غير محفوظ بڻجي ويا آهن صحافي پنهنجي تحفظ لاءِ احتجاج ڪري رهيا آهن. پاڪستان اندر هڪ سال دوران خودڪش حملن ، انتها پسندن ۽ سيڪيورٽي فورسز جي هٿان تقريبن 15 صحافي  صحافت جهڙي مقدس پيشي کي نڀائڻ ڪري قتل ٿي ويا. ان کانسواءِ  11 وڏن واقعن ۾ نامعلوم ماڻهن جي هٿان تقريبن 35 صحافي گرفتار ڪيا ويا ، ننڍن  جهڙن ۾ 10 صحافي پڻ گرفتار ڪيا ويا، ان کانسواءِ ڪيترائي صحافي پگهار نه ملڻ ڪري فاقه ڪشي جو شڪار ٿي ويا آهن جڏهن ته ڪيترائي صحافي بيماري جي حالت ۾ تڙپي تڙپي دم ڌڻي حوالي ڪن ٿا. هن وقت به ڪيترائي بيمار بيوس صحافي آهن جن لاءِ سياستدانن ايوانن ۾ علاج لاءِ آواز نه اٿاريو آهي ۽ نه ئي حڪومت علاج لاءِ ڪي ڪوششون ورتيون آهن، ڇا سچ ۽ ڪوڙ کي سامهون آڻيندڙ صحافي هڪ عوامي اسڪرين جي ڪري هميشه ڀوڳي رهيو آهي هر هنڌ صحافين کي سچ جون سزائون ملي رهيون آهن ۽ هر حڪومت جا صحافين سان انصاف ٿيڻ وارا اعلان به ڪوڙا ۽ اڌورا رهجي ويندا آهن ، اڄ به صحافين سان زيادتيون، تشدد، ڪوڙا ڪيس داخل ٿي ٿي رهيا آهن ته صحافت جي آزادي تان پردو کڻي صحافت جي آزادي کي عملي جامو پهرائڻ گهرجي.

پاڪستان اندر صحافي دوست لابي سسٽم حڪومتي چالن ۽ ذاتي رنجشن جي ڪري پوئتي ڌڪجي رهيا آهن، اڪثر شهرن جي صحافين ۽ پريس ڪلبن جا مطالبا جيڪي اڄ تائين حل نه ٿي سگهيا آهن نتيجي ۾ صحافي اڄ به پنهنجي  حقن، مطالبن ۽ سهولتن لاءِ احتجاج ، ريليون ۽ سيمينار ڪري رهيا آهن ته حڪومت صحافين جي داد رسي ڪري ۽ صحافين جي مطالبن کي مڃتا ڏئي ڇاڪاڻ ته اڄ عوامي دور آهي، تنهن ڪري صحافين جي جمهوري آواز کي جمهوري حڪومت ۾ اهڙو عمل تيار ڪرڻ گهرجي ، جنهن سان صحافين جو وقار بلند ٿي،پاڪستان سميت سنڌ جي صحافين ۾ ڌڙا بندي ڪا نئي ڳالهه نه آهي شروع کان وٺي اڄ ڏينهن تائين سياسي پارٽي وارا پسند جا صحافتي ڌڙا گڏ ڪندا آهن سنڌ اندر جيڪو گروپ اليڪشن هارائي ٿو سو الگ پريس ڪلب ٺاهي ٿو نتيجي ۾ صحافي تنظيمن کي گروپ بندي کي هٿي ملي رهي آهي سنڌ جي صحافين کي گڏ ڪرڻ وارو ڪير ڪونهي اها بي داغ قيادت ناهي جيڪا ورهايل گروپن کي هڪ ڪري ڇاڪان ته صحافي صحافي هوندو آهي ڇو نه سندس ٻولي سنڌي اردو انگريزي، پنجابي هجي زبانجي ڪري هڪ کان وڌيڪ ليڊرشپ ٿي ويون آهن ان ڪري ويچارو عام صحافي مجبور آهي ٻئي پاسي جيڪڏهن گروپ بندي جي ڪري سنڌ اندر ڪو صحافي قتل يا اغوا ٿي وڃي ٿو ته ٻئي گروپ وارا چون ٿا ان صحافي جو قتل يا اغوا صحافت ڪري نه پر ذاتي دشمني ڪري ٿيو آهي ان کانسواءِ جيڪڏهن ڪنهن صحافي جي گهر يا ڪنهن اداري تي غير قانوني قبضو يا غيرقانوني حملو ٿي ٿو ته ان کي به ذاتي دشمني يا تحسب جي ور چاڙهيو ڇڏين اهڙي صورتحال ۾ سنڌ جي غير محفوظ بڻيل صحافي کي انصاف ملڻ مشڪل نظر اچي رهيو آهي.  پاڪستان اندر ميڊيا ڪنهن حد تائين آزاد ۽  سگهاري آهي پاڪستان جي صحافت ۾ سنڌ جي صحافت نه صرف تيز پر بهتر پڻ آهي، اڄ جتي ميڊيا جي سگهه ۽ اهميت کي مڃتا ملي رهي آهي اتي کيس وڏن چئلينجن کي منهن ڏيڻو پيو آهي، قلم ۾ ڪيتري طاقت آهي ، آواز ڪيترو بلند آهي ۽ ڪاغذ جو ڪيترو تقدس آهي؟ انج بهترين جواب عوام وٽ ضرور هوندو ڇاڪاڻ ته عوام جي مسئلن کي حل ڪرائڻ ۾ ميڊيا جو وڏو ڪردار آهي ، جڏهن ته سياستدانن جو ميڊيا لاءِ ڪو به ڪردار نه آهي هو صرف غلط ئي استعمال ڪري سگهي ٿو ڇاڪاڻ ته سياستدانن ڪڏهن به صحافين ۽ ادارن کي خاطر خواهه اهميت نه ڏني آهي، جيڪا کين ڏيڻ کپي، مارشل لا جو دور هجي، جمهوريت جو دور هجي يا غير جمهوري دور هجي ، جيڪو آواز عوام جو هوندو اهو آواز ميڊيا جو هوندو، حڪومت جي اڇن ۽ ڪارن ڪارنامن کان عوام کي آگاهه ڪرڻ ميڊيا جو فرض ۾ شمار آهي ۽ اهو فرض هر صورت ۾ ادا ڪندا رهندا،

اڄ صحافت جي عالمي ڏينهن تي اهو عهد ڪرڻ گهرجي ته صحافين جي وقار کي پائمال ڪندڙن سياستدانن جو احتساب ڪري صحافت ۽ صحافي جو وقار بلند ڪرڻ گهرجي ، حڪومت کي به گهرجي ته هو صحافين جي مسئلن کي حل ڪري آزاد صحافت کي رياست ۾ وڌيڪ مظبوط ڪري ته جيئن عوام جي بنيادي مسئلن کي حل ڪري ملڪ ۾ جمهوريت واراي نظام کي وڌيڪ مظبوط  ۽ سگهارو بنائي سگهجي.

Asaddahri92@yahoo.com

 

ماضيء جو آئينو……. ” لکنو، دهلي ۽ طوائف.“  : شفيق شاڪر

مشهور ليکڪ آغا شورس ڪاشميري پنهن جي ڪتاب ” اس بازار مين“ لکيو آهي ته هندستان جي مسلمان بادشاهن مان سڀ کان پهريون طوائفن جو اڏو محمد تغلق پنهن جي راڄڌاني ”دولت آباد“ جي ويجھو ”طرب آباد” نالي قائم ڪيوروزانو شام جي وقت ان اڏي جو چـڱو مڙس مرڪزي برج ۾ اچي ويهندو هو،سموريون ناچڻيون ۽ گويا واري واري سان مجرا مچائيندا هئا پوء جڏهن سج لهندو هو ته بازار سينگارجڻ شروع ٿي ويندي هئي،خريداراچڻ لڳندا هئا ۽ انهن ئي رنگينين ۽ مستين ۾ صبح ٿي ويندي هئي. امير شمس الدين تبريزي انهن ڏينهن ۾ وقت جو وڏي ۾ وڏو گويو هو جنهن جي ماتحت ڪيتريون ئي ناچڻيون ۽ گويا پنهن جي فن جو مظاهرو ڪندا هئا.ان دور جي اهڙن اڏن جي تاريخ مان معلوم ٿئي ٿو ته انهن اڏن ۽ بادشاهي عمارتن جي وچان پنڌ تمام معمولي هوندو هو.اهي اڏا يا ڪوٺا اهڙين جڳهين تي قائم ڪيا ويندا هئا جتي شاهي قلعا يا سلطنت جي اميرن ۽وزيرن جا محل هوندا هئا.

مثال؛ شهنشاه اڪبرآگري ۾ ” فتح پور“ جي هنڌ اهڙين عورتن لاء ” شيطان پوره“ آباد ڪيو هو.دهليء ۾ ” چاندني چوڪ“ ۽ قلعه معلي‘ سان گڏ ئي ” چاوڙه بازار“ هئي.لکنوء جو اڏو ” اوڌ“ جي حڪمران واجدعلي شاه جي محل جي ويجھو هو.خود لاهور کي ڏسو ته ان قسم جي اڏي ۽ شاهي قلعي جي وچان ڪو خاص مفاصلو ناهي.لاهور ۾ اڄ به هڪڙي چوڪ کي ”…….چوڪ “ چيو وڃي ٿوانهيء چوڪ کان“ لاهوري دروازي“ طرف نڪري اچبو ته اتي لاهور جي مشهور ”انارڪلي بازار“ آهي، انهيء بازار تي اهو نالو ئي ان ڪري پيو جو ان بازار جي هڪ طوائفه جنهن جو فرضي نالو         ” انارڪلي“ هو،مشهور آهي ته شهنشاه جهانگير ان جي عشق ۽ محبت ۾ بريء طرح گرفتار ٿي پيو هو جنهن جي نالي جي نسبت سان ئي ان بازار تي “انارڪلي“ جو نالو رکيو ويو.اڄ کان اٽڪل سٺ سال پهريان تائين به ان بازار ۾ طوائفون ويٺل هيون جن کي بعد ۾ لاهور جي ميونسپل انتظاميه اتان بي دخل ڪري کين ” هيرامنڊي“ وارو علائقو مخصوص ڪري ڏنو هو.

ان دور ۾ جڏهن ”اوڌ“ تي واجدعلي شاه ۽ سراج الدولا جو جھنڊو ڦڙڪندو هو ۽ دهلي تي محمد شاه رنگيلي جي بادشاهي هئي ان وقت به انهن جا امير ۽ وزير ڏينهن رات خوبصورت طوائفن سان دل وندرائيندا هئا.اهو زمانو مسلمان سلطنت جي عظيم زوال ۽ سياسي ويرانين جو زمانو هو.صرف ظاهري رسمن ۽ معنوي رواجن تي ٻڌل بادشاهي رهجي وئي هئي،باقي حڪمرانن جو سياسي ۽ حڪومتي معاملن ۾ نه ته ڪو عمل دخل رهيو هو ۽ نه ئي ڪو اختيار! جيتري سندن ٻانهن جي قوت گھٽجي چڪي هئي اوتروئي سندن زبان،ڪنن ۽ اکين جي نزاڪت جي صلاحيت وڌي ويئي هئي.

جن عورتن جو پيشو نچڻ ۽ ڳائڻ هوانهن کي ”طوائف“ ۽ جن جو ڪاروبار جسم وڪڻڻ هو انهن کي ” ڪسبي“ يا ” ڪنچن“ سڏيو ويو.شجاع الدولا ۽ واجدعلي شاه واري لکنو طوائف جي مختلف شاخن کي خوب ترقي وٺرائي ۽ بادشاهن،اميرن ۽ وزيرن جي عيش طلبين انهن اڏن کي باقائدي هڪ تهذيب ۽ ثقافت جي دائري ۾ آڻي ڇڏيو ۽ ڏسندي ئي ڏسندي هڪ اهڙو معاشرو وجود ۾ اچي ويو جو مسلمان بادشاهن جي پوري تاريخ ۾ ”طوائف“ جي ايڏي عروج جو ٻيو ڪو مثال نظر نٿو اچي.

سراج الدولا نواب صفدر جنگ جو فرزند هو.جڏهن هن جو انگريزن سان ٺاه ٿي ويو ته هن فيض آباد جو سفر اختيار ڪيو.احمد خان بنگش هن کي سفر تي روانو ٿيڻ کان پهرين ٽي نصيحتون ڪيون. پهرين اها ته مغلن تي اصل اعتبار متان ڪرين،ٻي اها ته فيض آباد کي پنهن جي تخت گاه بنائجانء ۽ ٽين نصيحت اها ته سلطنت جا سمورا وڏا ڪم خواجا سرائن (ٽين جنس) جي حوالي ڪجانء.سراج الدولا انهن ٽنهي ڳالهين تي جيئن جو تيئن ڳنڍ ٻڌي بيهي رهيو. پهريون ڪم اهو ڪيائين جو فوج جي ڪل ڪمان خواجاسرائن جي حوالي ڪري ڇڏيائين. سڀ کان وڏي فوجي ڊويزن ۾ چوڏنهن هزار سپاهي هئا جن جي ورديء جو رنگ ڳاڙهو هو،هڪ خواجاسرا بسنت علي خان کي ان جو ڪمانڊر مقرر ڪيائين.ساڳئي نالي سان هڪ ٻئي خواجا سرا جي حوالي هڪ هزار ڪاريء وردي وارن گھوڙي سوارن جو لشڪر هوخواجاسرا امبرعلي خان جي زيرقيادت پنج سو گھوڙيسوارن جو دستو ۽ خواجاسرا محبوب علي خان جي ڪنٽرول ۾ به پنج سو جو لشڪر جڏهن ته هڪ ٻئي خواجاسرا لطافت علي خان جي حوالي به اٽڪل ايترن ئي سپاهين جو لشڪر هو.ان کان علاوه نواب سراج الدولا جي درٻار ۾ ڪيترائي زنانا ۽ مرداڻا خواجاسرا اهم عهدن ۽ ٻين گھريلو ذميدارين تي مقرر ٿيل هئا. عبدالحليم شرر لکيو آهي ته سراج الدولا جي دل هروقت خوبصورت عورتن ۽ من موهيندڙ ناچڻين جي محبت ۽ شوق جو شڪار رهندي هئي.سمورا چوڪ،شهر ۽ بازارون طوائفن سان ڀريل هيون. سوين اهڙيون خدمتگار عورتون مقرر هيون جن جو ڪم ان کان سواء ٻيو نه هو ته جڏهن به نواب شڪار يا تفريح وغيره بهاني محل کان ٻاهر نڪرندو هو ته اهي خدمتگار عورتون خيما کڻي ساڻس گڏ هلنديون هيون ۽ جتي به اشارو ٿيو اتي بنان دير جي خيما بيهي ويندا هئا.بس پوء ته جنگل ۾ منگل مچي ويندو هو.شام ٿيندي ئي راڳ،رقص ۽ سرور جون محفلون ڄمنديون هيون جيڪي صبح تائين جاري رهنديون هيون.

واجدعلي شاه جي دور ۾ سراج الدولا جو لڳايل اهو ٻوٽو وڌي وڻ ٿي پيو.ايستائين جو واجدعلي شاه جي سڃاڻپ ئي راڳ رنگ ۽ ناچ گاني جي حوالي سان ٿيڻ لڳي.واجد علي شاه جا پرڪار ننڍپڻ کان ئي ڪي ٺيڪ نه هئا،هو جيئن ئي تخت تي ويٺوته اهڙين عورتن سان سان سندس رغبت ۽ شوق جو اهو عالم هو جو هن فوج جي مختلف يونٽس جي نالن ڦيرائڻ جي اهڙي ته راند ڪئي جو فوج جو پورو نقشو ئي بدلائي ڇڏيو.مثال؛ فوجي رسالن جا نالا ” بانڪا“ ،”ترڇا“ ۽ ”گھنگھور” رکيا، ٻن پلٽنن جا نالا ٻن مشهور طوائفن جي نالن سان ” اختري“ ۽ ” نادري“ رکيا.هر اها عورت جيڪا هن جي هوس جو شڪار بڻبي هئي انهيء کي هو ”ممتوعه “ جي لقب سان سڏيندو هو.هڪ دفعي ڪنهن ڀنگياڻيء تي سندس روح ريلو کاڌو ته کيس ” نواب مصفه بيگم“ جي شاندار خطاب سان نوازيائين. اهڙيء طرح ڪنهن بهشتڻ تي من مست ٿيو ته ان کي ”نواب آب رسان بيگم“ جو لقب عنايت ڪيائين، مطلب ته انهن تماشن ۽ رنگيلي بازين ۾ هن جو ڪو ثاني نه هو.هو پهريون مسلمان حڪمران هو جنهن خوبصورت عورتن جي هڪ ننڍڙي فوج ٺاهي.

وري واجدعلي شاه جو وزير علي نقي خان بادشاه کان به ان معاملي ۾ چار رتيون ڪثر هو،سندس ڌيء نواب اختر شاه جي ملڪه هئي.اهو ته هو لکنوء جو منظر پر محمد شاه رنگيلي جي دهليء جا منظر به ان کان ڪي مختلف نه هئا.نواب درگاه قلي خان انهن منظرن جو جيڪو ذڪر ڪيوتنهن کي خواجه حسن نطاميء اردوء جي هنن لفظن ۾ ترجمو ڪيو آهي.” جيڏانهن نظر کڻي نهاريو،دهليء جا سکيا ستابا ماڻهو زندگيء جون بهارون لٽڻ ۾ مصروف نظر اچن ٿا.هر ڳوٺ ۽ بازار ۾ حسن ۽ عشق جا قصا  آهن.هر وڻ جي ڇانو ۾ عاشق ۽ معشوق دل وندرائيندي نظر اچن ٿا،هر ميدان ۾ محبن ۽ محبوبن جون ٽوليون نظر اچن ٿيون.“  اها ڳالهه هاڻي تحقيق بعد ثابت ٿي چڪي آهي ته طوائف جو ادارو حڪمرانن ۽ جاگيردارن ذريعي ئي پروان چڙهيو.وڏين وڏين رياستن ۾ ”ڪسبڻيون“ پلجنديون ۽ ننڍين ننڍين رياستن ۾ وڪبيون رهيون آهن.انهن رياستن جي گندي نظام جي ڪري جسم فروشيء جو ڪاروبار عروج تي پهتو.هڪ انگريز آفيسر جيڪو هندستان ۾ مقرر هو تنهن پنهن جي برطانوي حڪومت کي هڪ خط لکيو جنهن ۾ هن اهي لفظ استعمال ڪيا هئا ته ” رياستي عملدارن جو صرف هڪڙو ئي ڪم رهجي ويو آهي سو اهو ته اهي حڪمرانن لاء عورتون اغوا ڪن ٿا“                                                    ( سلسلو هلندڙ)

 

 

سنڌ جي نظر نه ايندڙ ترقي

 

سنڌ جي وڏي وزير سيد قائم علي شاهه چيو آهي ته دهشتگردي، بدامني، بيروزگاري ۽ ٻين مسئلن جي مقابلي لاءِ تعليم ئي بهترين هٿيار آهي، سنڌ حڪومت خيرپور جي تعليم جي حوالي سان تاريخي حيثيت بحال ڪندي خيرپور کي تعليم جو شهر بڻائي ڇڏيو آهي، تعليمي ترقي ڏسي مخالف به تعريف ڪري رهيا آهن.خيرپور جي سچل آڊيٽوريم ۾ ضلعي اندر نياڻين کي تعليم ڏيڻ لاءِ ڪم ڪندڙ اداري نووا پرڀات جي ڪارڪردگي پروگرام کي خطاب ڪندي ۽ ميڊيا سان ڳالهائيندي ڪيو. وزيراعليٰ سنڌ چيو ته تعليم کي هٿي وٺرائڻ لاءِ سنڌ حڪومت رڪارڊ ڪم ڪيا آهن ۽ ٻهراڙيءَ سان واڳيل علائقن ۾ وڏا وڏا تعليمي ادارا قائم ڪري ثابت ڪري ڏيکاريو آهي ته سرڪار شهيد ذوالفقار علي ڀٽو ۽ شهيد راڻي بينظيرڀٽو جي ويزن تي مڪمل عملدرآمد ڪندي صوبي جي ماڻهن کي جهالت مان ڪڍيو آهي. هن چيو ته سنڌ جا ماڻهو تعليم دوست ۽ صوبو قدرتي وسيلن سان مالا مال آهي، شاهه محمود قريشيءَ سنڌ جي دوري دوران صوبي جي ماڻهن جي ساراهه ڪئي آهي جيڪو اسانجي ڪاميابي جو ثبوت آهي. پ پ چيئرمين بلاول ڀٽو ۽ ڪو چيئرمين آصف علي زرداري جو پاڪستان جي مضبوطي لاءِ انسانيت جي خدمت واري جذبي جو پروگرام شهيد ذوالفقار علي ڀٽو ۽ شهيد راڻي بينظيرڀٽو جو ئي پروگرام آهي، جنهن تي عملدرآمد ڪندي سنڌ سرڪار تعليم جي ترقي لاءِ سنجيده قدم کڻي رهي آهي جنهن جو ثمر سنڌ جا نوجوان ۽ ٻار حاصل ڪري رهيا آهن.

سائين سڳوري کي عرض آهي ته ڪڏهن ڪڏهن انهن اعلائقن جا به دوري ڪريو جيڪي به توهان جي حڪراني جي دنگ ۾ لڳن ٿا، ٻيو ته ٺهيو سنڌ سرڪار جي ترقي ڪراچي جي ايئرپورٽ کان اڳتي ئي کڻي ڏسو، جتان گذرندڙن جون اکيون ۽ ڦڦڙ ته خراب ضرور ٿين ٿا ڇو جو قائد اعظم انٽرنيشنل ائيرپورٽ کان اڳتي روڊ رستا ائين لڳندا آهن ڄڻ ڪا تازي موٽر گاڏين جي ريس ٿي هجي، روڊ ٽٽل هوندا، دوڙ هوا سان ڳالهيون ڪندي ملندي،  اڪثر ڪري ملير ڪالا بورڊ تي گندو پاڻي بيٺل نظ ايندو، ويندي ويندي ڪراچي شهر کان ٻاهر تائين ڪو اهڙو روڊ شل هجي جهن ۾ جهاڪا نه هجن، جيڪڏهن ڪنهن ويم واري عورت کي گاڏي ۾ کڻي ان روڊ تان گهمائجي ته پڪ سان بغير آپريشن ۽  ويم گهر جي عورت ٻار کي رستي ۾ ئي جنم ڏيندي، ان کان علاوه شاهراهه فيصل کي ئي ڏسو هنڌان هنڌان چتيون لڳل روڊ ٽريف رواني ۾ رنڊڪ بڻيل آهي، شل ڪا گاڏي کڏي جي ڪري سلو ٿئي پٺيان لائين لڳيو وڃي گاڏين جي.

اهڙي طرف ڪراچي کان علاوه سنڌ جي بين شهرن جو حال پڻ اهڙو آهي، سنڌ سرڪار جي ٺهيل روڊ تان جيڪڏهن ڪا سائيڪل به گذري وڃي ته پٺيان روڊ اکڙيو وڃي، اڪثر روڊن تان گاڏيون گذرڻ بدران روڊ جي پاسي کان گاڏيون گذرڻ کي اهميت ڏني پئي وڃي، ٺهيل روڊ هڪ سال اندر ئي پنهنجو وجود وڃائي ويهن ٿان ان کان علاوه ٻين سهولتن جي پڻ اٺاڻ پنهنجو مٽ پاڻ آهي، ڪهڙي کي کڻي کاتي کي ڏسيو مسئلن جا انبار لڳن اهن، ڪامورا رڳو مال ميڙڻ ۾ پورا ۽ اسان جا سائين سڳوري سميت وزير پنهنجي واتان پنهنجي تعريف ڪري ٿڪجن ئي نه ٿا، سائين سڳوري کي عرض آهي ته گهڻو نه پر ٿورو ئي عوام جو به خيال ڪريو ۽ خدا واسطي انسانن کي جانور سمجهي ئي سهولتون معيا ڪريو.