تازيون خبرون

Daily Archives: October 9, 2015

تازي آءِ سي سي ون ڊي پليئرز رينڪنگ، پاڪستاني بالرز جي ترقي

دبئي(شوبز نيوز) انٽرنيشنل ڪرڪيٽ ڪائونسل (آءِ سي سي) جي تازي ون ڊي پليئرز رينڪنگ ۾ پاڪستاني بالرز جي ترقي ۽ بيٽسمين جي رينڪنگ ۾ گهٽتائي آئي آهي. وهاب رياض پهريون ڀيرو ٽاپ ففٽي ۽ ياسر شاهه ٽاپ 100 ۾ شامل ٿي ويو. بيٽسمين ۾ ڊي وليئرز بالرز ۾ عمران طاهر ۽ آل رائونڊرز ۾ شڪيب الحسن جي پهرين پوزيشن تي قبضو برقرار آهي. انٽرنيشنل ڪرڪيٽ ڪائونسل طرفان جاري تازي ون ڊي پليئرز رينڪنگ مطابق بيٽسمين جي پهرين 25 پوزيشنز ۾ ڪابه تبديلي نه ٿي آهي. ڊي وليئرز پهرين، آمله ٻئي، ڪوهلي ٽئين، وليمسن چوٿين، دلشان پنجين، داون ڇهين، ٽيلر ستين، ڌوني اٺين، ميڪوسيل نائين ۽ فنچ ڏهين نمبر تي برقرار آهن. محمد حفيظ ۽ احمد شهزاد 26 ۽ 28 نمبر تي اچي ويا آهن. اظهر علي 39 نمبر تي آهي. بالرز ۾ عمران طاهر پهرين، مچل اسٽارڪ ٻئي، سينل نارائڻ ٽين، ٽرينٽ بولٽ چوٿين ۽ ٽيل اسٽين پنجين نمبر تي موجود آهي. سعيد اجمل جو 8 نمبر آهي، حفيظ ۽ عمران گڏيل طور تي 16 نمبر تي آهن. وهاب رياض چار درجا بهتريءَ کان پوءِ پهريون ڀيرو ٽاپ ففٽي ۾ شامل ٿي ويو آهي.

 

افغانستان جي صورتحال ۽ پاڪستان جي پاليسي: زاهد حسين

قندوز تي قبضي کانپوءِ طالبان ويڙهاڪن جي اتر وارن ٻين پاڙيسري صوبن ڏانهن چَڙهَتِ جو خطرو نظر اچي رهيو آهي، ان ڏس ۾ ايندڙ وارو باغلان صوبي جو به ٿي سگهي ٿو. بدخشان ۽ فرياب ۾ به ڇتي ويڙهه جا اطلاع آهن، جتي افغان فوج انتهائي سنگين امتحان جي ور چڙهيل آهي.جيڪي آمريڪي فوجي افغانستان ۾ وڃي بچيا آهن، سي مشڪل سان طالبان ويڙهاڪن جي پنهنجي اوڀر واري، روايتي ڳڙهه ۽ ڏکڻ افغانستان ڏانهن پيش قدميءَ کي روڪي سگهن. آمريڪي فوجي جهازن جي قندوز ۾ اسپتال تي بمباري جنهن ۾ ڪيئي ماڻهو اجل جو شڪار بڻيا ۽ ا ڻ ڳڻيا زخمي ٿيا، تنهن سان مقامي ماڻهن اندر نفرت ۾ اضافو ٿيو آهي.

افغانستان لاءِ هيءَ جيڪا جنگ وڙهي پئي وڃي تنهن جي خاتمي جو جيتوڻيڪ في الحال ڪو آثار نظر نه ٿو اچي، پر تازي جيڪا اڳڀرائي ٿي آهي، جيڪي واقعا پيش آيا سي ان صورتحال جو چٽو ڏَسُ ڏين ٿا، جنهن جو ڳچ عرصي کان خدشو ظاهر ٿي ڪيو ويو. سوال اهو ٿو پيدا ٿئي ته عضوا ڀڳل افعان انتظاميه ويڙهاڪن جي هلان کي منهن ڏئي سگهندي؟ (جتي جنگ سٽيل هن ڏيهه ۾ هاڻي اولهه جا مفاد پورا ٿي رهيا آهن) جنهن جا ڪي امڪان نظر نه ٿا اچن.

افغانستان جي سيڪورٽي فورسز سان اصل مسئلو اعتماد جي کوٽ جو آهي، جيڪو قندوز واري تازي مصرڪي ۾ چٽو ٿي سامهون آيو، جو 7 هزار فوجي چند ويڙهاڪن کان شهر بچائڻ يا شهر جو دفاع ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيا. جڏهن باغلان توڙي اترين ضلعن مان به ڪي چڱا اطلاع ناهن. طالبان جي حملن جي شدت ۾ اضافي سان صورتحال ويتر ڳنڀير ٿيندي پئي وڃي.

قندوز جا ڪجهه حصا ته هڪ سال کان به وڌيڪ عرصي کان وٺي گهيري ۾ آيل هئا. پر ٻين اترين صوبن ڏانهن طالبان جي اڳڀرائي ڇرڪائيندڙ آهي، جنهن سان ڏکڻ ۾ ويڙهاڪن جو جنگي ٿاڪُ تبديل ٿي  رهيو آهي.تازي حملي جي سڀ کان اهم ڳالهه مختلف ويڙهاڪ گروهن جو هڪٻئي سان گڏجي وڃڻ آهي. جن ۾ پاڪستان جي اتر وزيرستان واري علائقي ۾ فوجي آپريشن سبب ڀڄي ويل ويڙهاڪ به شامل آهن. تاجڪ سرحد ويجھو ٿيندڙ هن ويڙهه ڪيترن ئي وچ ايشيائي ملڪن جا ڪَنَ کڙا ڪري ڇڏيا آهن، جيڪي اڳ ئي پنهنجي پنهنجي سرزمين تي ساڳئي قسم جي صورتحال کي منهن ڏئي رهيا آهن.

طالبان جي هيءَ چڙهائي ڏسُ ڏئي ٿي ته نئون طالبان سربراهه ملا منصور هِنَ گروهه تي پنهنجي گرفت مضبوط ڪري رهيو آهي. سندس قيادت  لاءِ رَهي کُهي چيلينج به ملا عمر جي پٽ ۽ ڀاءُ طرفان سندس اڳواڻي قبولڻ کانپوءِ ختم ٿي وئي آهي. نه رڳو اهو پر ا ُهو تاثر به غلط ثابت ٿيو آهي ته باغين جو هيءُ گروپ پنهنجي سپريم ڪورٽ ”ملا عمر“ جي موت کان پوءِ ٽُٽي ورهائجي ۽ ڌڙابنديءَ جو شڪار ٿي ويندو.

قندوز تي قبضي و اري ڪاميابي کان علاوه اتر و ارن ڪجهه علائقن تي قبضي باوجود نه ٿو لڳي ته ڪو طالبان هيءَ جنگ کٽندا. پر هن لاڳيتي گهرو ويڙهه جا افغانستان  اندر توڙي ٻاهر انتهائي سنگين نتيجا ظاهر ٿيندا. افغانستان اندر طالبان جو وڌندڙ اثر رسوخ سموري خطي خاص ڪري پاڪستان لاءِ انتهائي سنجيده ڳڻتيءَ جو باعث آهي. جيڪو پنهنجي سرزمين تي ويڙهاڪن سان نبري رهيو آهي.

افغان صدر اشرف غنيءَ سان مختصر عرصي وارا پرجوش لاڳاپا ٽٽڻ يا خراب ٿيڻ کانپوءِ پاڪستان لاءِ مشڪل ۾ اضافو ٿيو آهي، طالبان جي وڌندڙ حملن سبب هنن ٻنهي جي دشمنيءَ ۾ به اضافو ٿيو آهي، جنهن سان افغان سرڪار توڙي افغان طالبان ۾ ڳالهين جا امڪان به ختم ٿي ويا آهن. مريءَ ۾ ٿيل ڳالهين کانپوءِ جيڪي اميدون پيدا ٿيون هيون تن تي پاڻي ڦيرجي ويو آهي. موجوده صورتحال ۾ نه ته افغان سرڪار ۽ نه ئي طالبان اڳتي وڌڻ لاءِ تيار آهن، جنهن ڪري پاڪستان اچي سوڙهو ٿيو آهي.

طالبان جا حملا روڪڻ بابت صدر اشرف غنيءَ جي ڪاوڙ ۽ غصي ۾ وڌا ءُ ٿي سگهي ٿو، پر هاڻ اُها مڪمل طور بي بنياد به ناهي. هن طالبان کي ڳالهين جي ميز تي آڻڻ ۽ کين حملا روڪڻ تي مجبور ڪرڻ بابت پاڪستان تي اعتماد ڪري پنهنجي سرڪار کي ئي داءُ تي لڳائي ڇڏيو هو.

جيتوڻيڪ پاڪستان، طالبان کي ڳالهين جي ميز تي آڻڻ ۾ ته ڪامياب ٿيو پر طالبان جا حملا رد ڪرائي نه سگهيو. پاڪستاني عملدارن جو خيال آهي ته ڳالهين جي ڪجهه  دورن کانپوءِ جنگبندي ممڪن ٿي سگهي ها، پر ائين ٿي نه سگهيو. هاڻي افغان صدر چاهي ٿو ته پاڪستان پنهنجي سرزمين تي طالبان ويڙهاڪن ۽ سندن آماجگاهن خلاف ڪارروائي ڪري.

ان جو مطلب هي ٿيو ته پاڪستان انقلاب طالبان جي اڳواڻن ۽ ويڙهاڪن خلاف وڏي پيماني تي جنگ مڙهي جيڪي سرحدي علائقي ۾ گهڙي پنهنجا ڳڙهه ٺاهي چُڪا آهن. ماضيءَ جي افغان طالبان کي محفوظ پناهه گاهون توڙي ڀرتين جي اجازت ڏيڻ واري اسان جي پاليسي طالبان جي ويڙهاڪن کي منظم  ٿيڻ  ۽ لاجسڪ سپورٽ ۽ سپلاءِ لائين پيدا ڪرڻ ۾ مددگار ثابت ٿي.

ان سان طالبان کي پاڪستان ۾ اسٽريتيجڪ ڊيپٿ قائم ڪرڻ ۾ به مدد ملي جو هاڻي اسان لاءِ انهن خلاف ڪارروائي ڪرڻ به ڏکيو ٿي پيو آهي. پاڪستاني عملدارن جو خيال آهي ته هڪ پاسي ته مطالبو ڪيو ٿو وڃي ته طالبان کي ڳالهين جي ميز تي آڻيو، ٻئي پاسي وري چيو ٿو وڃي ته پنهنجي سرزمين تان انهن جو خاتمو ڪيو سو هي مناسب رويو ناهي.

قندوز واري تازي مصرڪي کانپوءِ حقاني نيٽ ورڪ خلاف ڪارروائيءَ لاءِ پاڪستان تي عالمي دٻاءُوڌيو آهي،ڇو جو ان کي پاڪستاني اسٽيبلشمينٽ جي ويجھو سمجھيو وڃي ٿو. اتر وزيرستان ۾ فوجي آپريشن جي قطعي نظر، پاڪستان جي انهيءَ خاطريءَ تي ڪيترائي شڪ شبا موجود آهن ته اهو حقاني نيٽو رڪ کي هي علائقو پنهنجي ڳڙهه طور استعمال ڪرڻ جي اجازت نه ڏيندو.

انهن اطلاعن ته ملا منصور ڪوئيٽا ۽ ڀرپاسي سرعام گهمي ۽ ميڙاڪن ۾ ويڙهاڪن کي منظم ڪري رهيو آهي، ويتر اشرف غنيءَ کي ڪاوڙائي وڌو آهي. افغانستان ۾ ويڙهاڪن جي ڪاررواين توڙي موجوده سياسي عدم استحڪام جو سمورو الزام پاڪستان تي مڙهڻ مناسب ناهي. جنگ سٽيل هن ديسَ ۾ اڄ جيڪا صورتحال وهي ۽ واپري رهي آهي.

تنهن جا سڌا سڌا ذميوار هڪ ته آمريڪا جي ناڪام فوجي پاليسي ۽ٻيو افغانستان جي معزز اقتداري اشرافيه آهن. پر ان کان به انڪار نه ٿو ڪري سگهجي ته اڪثر طالبان اڳواڻ، پاڪستان ۾ پنهنجي ٿا ڪن مان ويهي ئي ڪارروايون ڪن ٿا ۽ پنهنجون ڪارروايون جاري رکڻ لاءِ لاجسٽڪ سپورٽ به اتان ئي حاصل ڪن ٿا. ان ڳالهه ۾ به صداقت  ٿي سگهي ٿي ته دهشت گردي خود پاڪستان لاءِ ئي وڏو خطرو آهي،

پر اها به حقيقت آهي ته ان صورتحال مان پار پوڻ لاءِ اسان وٽ اڃا ڪا واضح پاليسي ناهي.  طالبان جي تازي هلان ۽ قندوز تي قبضي پاڪستان جي اندروني سلامتيءَ واري صورتحال کي ويتر منجھائي ڇڏيو آهي. اهو سچ آهي ته افغان انتظاميه  جو دشمناڻو رد عمل مددگار ثابت نه ٿيو آهي، پر اسان کي طئي ڪرڻو آهي ته اسانجي پنهنجي مفاد ۽ علائقائي سلامتيءَ لاءِ اسان کي طالبان سان ڪهڙي قسم جا لاڳاپا رکڻا آهن. طالبان اڳواڻ جڏهن جنگبنديءَ کان انڪار ڪري رهيا آهن ته کين اسانجي همدردي ۽ مهمان نوازي هرگز حاصل نه هئڻ گهرجي.

 

منيٰ سانحي ۾ ايران جا پاسداران انقلاب ملوث آهن: سيف الله خالد

منيٰ وارو حادثو حاجين جي بدنظمي جي ڪري پيش نه آيو هو پر اها ڀاڄ ايران جي سپاهه پاسدران انقلاب جو پلان ”بي“ هو. ڄاڻو ذريعن موجب سعودي عملدارن وٽ ان حوالي سان آڊيو ۽ وڊيو ثبوت به موجود آهن انهن ذريعن جو اهو چوڻ آهي ته پاسدران انقلاب جو اصل منصوبو ڪعبي جي طواف دوران وڏي پئماني تي هنگامو ڪرڻ هو ان کانپوءِ تهران پاران حرمين شريفين جا انتظام سعودي حڪومت کان وٺڻ جو مطالبو ڪيو وڃي ها بهرحال منصوبي جي کڙڪ پوڻ تي سعودي سيڪيورٽي فورسز بروقت قدم کڻندي سازش ناڪام بڻائي ڇڏي. ذريعن موجب ايران ان منصوبي تي عملدآمد خاطر وڏي تعداد ۾ پاسداران انقلاب جي ڪمانڊرن کي ڪوڙن دستاويزن ذريعي حجاز مقدس اماڻيو هو. هاڻي ايران پاران چيو پيو وڃي ته ان جي اهم ذميوارن مان ڪجهه سانحي ۾ مارجي چڪا آهن ۽ ڪجهه زخمي آهن. جڏهن ته وڏي تعداد ۾ ماڻهن جي گم ٿيڻ جا يا گرفتار ٿيڻ جو به خدشو ظاهر ڪيو پيو وڃي.

بهرحال اڃا تائين رڳو چئن ماڻهن جي گرفتار هجڻ جي تصديق ٿي سگهي آهي. ٻئي طرف سعودي عملدارن جي دعويٰ آهي ته انهن ڪنهن ايراني کي گرفتار ناهي ڪيو، جن گم ٿيل ماڻهن جي ڳولا لاءِ ايراني حڪومت چئي رهي آهي انهن جو نالو حج واري فهرست ۾ ئي نه آهي. ميڊيا کي هڪ سعودي ذميوار ٻڌايو ته ان وٽ ان حوالي سان آڊيو وڊيو ثبوت موجود آهن جن مان ظاهر ٿئي ٿو ته منيٰ سانحي جي ذميواري ايران تي لاڳو ٿئي ٿي. ذريعن موجب ثبوت موجود هجڻ باوجود سعودي حڪومت ان سانحي کي سياسي مقصدن لاءِ استعمال  پئي ڪري حرمين شريفين جو تقدس مجروح نه ڪندي پر پهرين ترجيح طور اهڙن قدمن تي زور ڏنو پيو وڃي ته آئنده اهڙي سازش ڪامياب نه ٿي سگهي. هڪ  ٻئي ذريعي ٻڌايو ته ثبوت مڪمل آهن پر سعودي حڪومت الزام لڳائڻ واري راند ۾ حصيدار بڻجي حرمين جي دشمنن جي راند ۾ شريڪ نه ٿيندي ان معاملي ۾ خاموشي ان لاءِ اختيار ڪئي وئي آهي ته جلدي ئي  سانحي ۾ ملوث ڪردار پاڻ ئي ذميواري قبول ڪندا نظر ايندا.

ٻئي طرف سعودي پرڏيهي وزارت جي هڪ ذريعي دعويٰ ڪئي آهي ته جيڪڏهن منيٰ حادثي جي ذميوارن ملڪ دشمن سازشون بند نه ڪيون ته سعودي حڪومت سڀئي آڊيو وڊيو ثبوت منظر عام تي آڻڻ جو فيصلو به ڪري سگهي ٿي. حيرت جوڳي ڳالهه اها آهي ته حادثي جي فورن بعد سعودي حڪومت تي الزام هڻندڙ ايراني حڪومت جي صحت جو وزير حسن هاشمي 30 سيپٽمبر تي جده پهتو جنهن نه رڳو سعودي حڪومت جي انتظامن جي تعريف ڪئي پر ان حادثي کي انساني غلطي قرار ڏئي سعودي حڪومت جي انتظامن کي مثالي قرار ڏنو. هن پنهنجن گم ٿيل  ماڻهن جو معاملو پهريون ڀيرو ميڊيا جي سامهون کنيو تنهن هوندي به هن سڀني گم ٿيل  ماڻهن لاءِ اڳوڻا سفارتڪار جو لفظ استعمال ڪيو پر انهن جي هاڻوڪين ذميوارين بابت ٻڌائڻ کان انڪار ڪيو ۽ جن گم ٿيل ماڻهن بابت هن اعتراف ڪيو  ته انهن جو تعلق پاسداران انقلاب سان آهي انهن جا نالا گول ڪري ويو. ان حوالي سان ايراني ميڊيا به دٻيل  لفظن ۾ اصل داستان بيان ڪندي نظر اچي رهي آهي خود ايراني نيوز ايجنسيون جن ۾ پارس ۽ تسنيم سر فهرست آهن انهن  انقلابين کي خراج تحسين پيش ڪري رهيون آهن جن عظيم ايراني منصوبي کي عملي  جامو پهرائڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. مليل معلومات ۾ ڄاڻايو ويو ته ايراني حڪومت منصوبي تحت طواف دوران هنگامو ڪرائي اهو مطالبو رکڻ چاهيندي هئي ته حرمين شريفين کي سعودي حڪومت جي ڪنٽرول کان وٺي ان کي اوپن سٽي قرار ڏنو وڃي پر انهن جو منصوبو ذوالحج کان اڳي  ئي بينقاب ٿي ويو جنهن ڪري انهن پلان ”بي“  تي عمل ڪيو واقف ذريعن جي دعويٰ آهي ته پلان بي جو مقصد به عالمي سطح تي سعودي حڪومت کي حج انتظامن لاءِ نااهل قرار ڏيندي حرمين کي اوپن سٽي قرار ڏيڻ جو مطالبو ڪرڻ هو. پر جيئن ئي کين معلوم ٿيو ته انهن جا ماڻهو گم يا گرفتار ٿي چڪا آهن تڏهن انهن پنهنجو رويو تبديل ڪيو ۽ کين گم ٿيل ماڻهن جي بازيابي جو فڪر ٿي پيو. جن کي عالمي ميڊيا تي آڻي سعودي حڪومت ايران جو منصوبو انهن تي الٽو ڪري سگهي ٿي. ڄاڻو ذريعن موجب اصل  منصوبو جنهن  ۾ طواف دوران هنگامو ڪرڻو هو لبنان ۾ حزب الله جي زير نگراني ٺاهيو ويو هو پر جڏهن اهو منصوبو سعودي حڪومت جي ڄاڻ ۾ اچي ويو تڏهن ان جو متبادل پلان بي ايراني اڳواڻ آيت الله خامنائي جي آفيس ۾ اعليٰ قيادت جي نگراني هيٺ تيار ٿيو ان جي ذميواري خامنائي جي آفيس جي ڊائريڪٽر پروٽوڪول ۽ ڊگهي عرصي تائين لبنان ۾ ايراني سفير جي حيثيت سان حزب الله جي سرپرستي ڪندڙ غضنفر کي سونپي وئي جيڪو صحت جي ايراني وزير هاشمي جي بقول منيٰ حادثي کانپوءِ گم آهي جڏهن ته ايراني نيوز ايجنسي موجب اهو حراست ۾ به ٿي سگهي ٿو. هن سان گڏ هڪ  صاحب جنهن جو  ايراني وزير صحت اڳوڻو سفارتڪار چئي تعرف ڪرائي رهيو آهي اهو پاسداران انقلاب ايران جي ڊائريڪٽر اسٽريٽجڪ اسٽڊي علي اصغر فولادگر آهي جيڪو ان منصوبي ۾ غضنفر جي نائب جي حيثيت سان ڪم  ڪري رهيو هو. هن جي ٻين ساٿين ۾ پاسداران انقلاب جا اعليٰ عهديدار حسن دانش، فواد مفلي، عمار مير انصاري ۽ حسين حسني به شامل آهن. ٻئي طرف پاسداران انقلاب جي ويجهو رهندڙ ايراني نيوز ايجنسي تسنيم اها ڳالهه قبولي آهي ته اهي تبديل ٿيل جعلي شناخت تي حج ۾ شريڪ  هئا ۽ انهن ماڻهن جي گرفتار هجڻ جو به خدشو ڏيکاريو پيو وڃي. غضنفر لاءِ چيو وڃي ٿو ته اهو حزب الله کي نه رڳو ايراني هٿيارن جي فراهمي جو ذميوار هو پر ايرانين ميزائلن جي پروگرام کان به  لاڳاپيل رهيو آهي غضنفر 9 ذوالحج تي به هڪ شرارت ڪئي ۽ ايراني حاجين جي ڪئمپ ۾ آيت الله خامنائي پاران مشرڪين سان اعلان برات جي نالي سان خطبو پڙهي ٻڌايو ذريعن جي دعويٰ آهي ته اهو خطبو ئي اصل ۾ ايندڙ ڏينهن حادثي لاءِ تيارين جو پهريون مرحلو قرار ڏنو پيو وڃي. ايران قبول ڪيو آهي ته ان حادثي ۾ ان جا چار سفارتڪار به مارجي ويا آهن پر ان جي موجوده ذميوارن تي پردو وجهڻ جي ڪوشش ڪئي وئي آهي. انهن ۾ وزارت خارجه جو ڊپٽي ڊائريڪٽر پروٽوڪول احمد فهميا ڊائريڪٽر انسپيڪشن اينڊ سريولينس اڳوڻو سفارتڪار ٻڌايو پيو وڃي.

 

دور انديشيءَ جو فقدان

انتهاپسنديءَ جنهن سڄي دنيا کي نڪ ۾ دَمُ ڪري رکيو آهي، سا ڪنهن دؤر ۾ اسان لاءِ سڀ کان وڌيڪ محبوب مشغلو بڻيل هئي. سوويت يونين کي ٽوٽا چٻرائڻ جي نيت سان جنهن وقت انتهاپسنديءَ جون نرسريون جوڙيون پئي ويون، تنهن وقت ڪنهن هڪ جي ذهن ۾ به اِهو سوال نه اُٿيو هو ته، جن جي هٿن ۾ هٿيار ڏسي اسين سرهائي محسوس ڪري رهيا آهيون، اُهي سڀاڻي اسان جي به آڏو اچي سگهن ٿا ۽ اسان کي پڻ نقصان رسائي سگهن ٿا!؟ پر جيئن ته دور انديشيءَ جو پري پري تائين اسان سان ڪو واسطو ناهي رهيو، تنهن ڪري بس جيڏانهن هوا جو رُخ هو، تيڏانهن حڪومتي سِڙهَه سماج کي ڌڪيندا ويا. نتيجي ۾ حالتن اسان کي انتهاپسندي ۽ دهشتگرديءَ جي اهڙي رڻ ۾ ڇڏيو، جنهن جي چوڌاري مختلف ڌٻڻ ٺهيل آهن، جيڪي ڏينهون ڏينهن وڃن ٿيون وسيع ٿينديون. هڪ طرف ڪرپشن جي ڌٻڻ آهي، جنهن ۾ مجموعي طور پورو سماج لهندو ٿو وڃي، ايستائين جو انهيءَ ڌٻڻ جا سڀ کان وڌيڪ ڇنڊا ملڪ جي انتهائي ذميوار فردن تي پوندي ڏسجن ٿا، جنهن ۾ سول توڙي ٻين سڀني ادارن جا ماڻهو اچي وڃن ٿا، جن جا پانڌ ڪنهن نه ڪنهن ريت انهيءَ ڪيچڙ ۾ پسيل نظر اچن ٿا. ٻئي طرف غربت جي ڌٻڻ آهي، جيڪا لکين ڪروڙين ماڻهن کي پاڻ ڏانهن ڇڪيندي رهي ٿي. هتي خلق جو جهجهو انگ مانيءَ ڳڀي جي تلاش ۾ زندگي گذاريو ڇڏي، اُن کي آخري گهڙيءَ تائين اِهو پتو ناهي هوندو ته اُن جا بنيادي حق ڪهڙا هئا، رياست ڪهڙن معاملن ۾ هُن ڏانهن ذميوار هئي ۽ هُو جن ماڻهن کي چونڊي ايوانن تائين رسائيندو رهيو، اُنهن مٿي سندس ڪهڙا حق هئا؟ بس لکئي جا ليک واري ٿيوريءَ جي جڪڙ ۾ هُو ڏک ۽ تڪليف کي مقدر سمجهيو، وڃي سدا جي ننڊ سُمهن ٿا. سندن پٺيان ڏکن ۽ تڪليفن جون ڀريون وري اُنهن جا ايندڙ نسل ڍوئيندا رهن ٿا. ائين هيءُ نظام پنهنجي سرڪل ۾ ڦرندو رهي ٿو. اُن جي تبديلي يا سڌاري جا امڪان وڃن ٿا اوڻٽيهين اونداهيءَ جهڙا ٿيندا. دعويٰ جي حد تائين ته اسين سڌريل سماجن سان ڪُلهو هڻون ٿا، پر زميني حقيقتون انتهائي ڀيانڪ پڻي جون چغليون هڻنديون رهن ٿيون. صحت، تعليم، ترقي ۽ امن کي جڏهن سماجي آئيني ۾ ڏسجي ٿو ته اُهي سڀ شعبا نااهليءَ جو اهڙو عڪس آڇين ٿا، جنهن سان مستقبل انتهائي ڌنڌلو ڏسڻ ۾ اچي ٿو. رياستي وهنوار کي جنهن بردباري، تدبر ۽ معامله فهميءَ سان هلايو ويندو آهي، تنهن جي اسان وٽ شديد اڻاٺ رهي ٿي. قومي ايئرلائين واري مامري کي ئي ڏسجي. گذريل ڪيترن ئي ڏينهن کان پائلٽن جي احتجاج وارو معاملو اُلجهيل آهي، حڪومت پائليٽن کي راضي ڪرڻ ۾ بنهه ناڪام ڏسڻ ۾ اچي ٿي، جنهن سبب ڪروڙين رپين جو نقصان هڪ پاسي ته خلق جي پريشاني ٻئي پاسي. جيڪڏهن معاملا حل ڪرڻ جو آرٽ حڪمرانن وٽ هجي ها ته اِهو اشو ڪجهه ڪلاڪن ۾ حَلُ ٿيڻ جهڙو هو. جيڪڏهن پائليٽ غير ضروري مطالبا ڪري رهيا آهن، تڏهن به انهن کي سمجهائڻ انتظاميه توڙي حڪومت جو ڪم هو، پر جي اُنهن جون ڳالهيون مڃڻ جوڳيون آهن ته پوءِ جَڳُ کلائڻ جي ضرورت آخر ڪهڙي آهي؟ ڇا هُو معاملي کي اينگهائي اِهو ثابت ڪرڻ چاهين ٿا ته منجهن مسئلا حل ڪرڻ جي صلاحيت ناهي يا اڃا ئي ڪي ٻيا مقصد آهن؟ ڪجهه به هجي، قومي نوعيت جي مسئلن تي ڍر ڏيڻ سان دنيا ۾ رسوائي کڻڻي پوي ٿي، جيڪا ڪنهن به ريت هڪ اهڙي ملڪ لاءِ سٺو سنئوڻ نه چئبي، جيڪو اڳ ئي انتهاپسندي ۽ دهشتگرديءَ سبب سڄي دنيا ۾ بحث هيٺ آيل آهي. اسين حڪمرانن کي اِها ئي صلاح ڏينداسين ته معاملا فهميءَ جي فقدان کي دور ڪندي وسيع نظريءَ جو مظاهرو ڪرڻ سان گڏوگڏ معاملن کي ترت حل ڪرڻ جون ڪوششون ورتيون وڃن ته جيئن بحراني ڪيفيت مان قوم ۽ ملڪ کي ٻاهر ڪڍي سگهجي ۽ اِهو سڀ تڏهن ئي ممڪن آهي، جڏهن حڪمران انائن کي پاسيرو رکي تحمل ۽ تدبر سان مامرن کي جاچڻ شروع ڪندا. اسين اُميد ٿا ڪريون ته حڪمران اسان جي اُن صلاح تي ٿڌيءَ دل سان ضرور ويچاريندا ۽ سڀني مامرن کي فهم جي فرهيءَ ذريعي حل ڪرڻ واري واٽ اختيار ڪندا ته جيئن بحران پٺيان بحرانن وارين ڪيفيتن کان هميشه جند ڇڏائي سگهجي.