تازيون خبرون

Daily Archives: October 7, 2015

ڪالاباغ ڊيم جو رينگٽ، نفرتن جي باهه کي هوا نه ڏيو: عبدالرزاق عمراڻي

اتهاس جي پنن کي جڏهن به گهري نظر سان پڙهجي ٿو ته دنيا ۾ کوڙ سارين ندين جو ذڪر اچي ٿو، پر ڪي ڪي نديون ديومالائي داستانن جو محبوب ڪردار رهيون آهن، جيئن دجله، فرات، گنگا جمنا، ڊان، نيل ۽ سنڌو. انساني تاريخ ۽ ترقي جي شروعات به انهن ئي ندين جي ڪنارن تي آباد ٿيڻ کانپوءِ اڳتي وڌي آهي. ڇو جو انسان جو جياپو پاڻي کانسواءِ ٿي نٿو سگهي. گڏوگڏ انسان جپسين واري زندگي به تڏهن ختم ڪئي، جڏهن ان ندين جي پوتر پاڻيءَ سان زرعي انقلاب برپا ڪيو.

سنڌوءَ جي ڪناري تي وسندڙ آرين ويد تخليق ڪيا، ڌرتيءَ تي تهذيب جا نوان بڻ بنياد رکيا ۽ سندس قديم ڪتابن ۾ سنڌ کي ”سپت سنڌو“ يعني ستن درياهن جو ديس سڏيو ويو آهي. رگويد جي ڏهين منڊل ۾ سنڌو درياهه لاءِ هي لفظ چٽيل آهن ته جيئن امڙيون ننڍڙن لخت جگرن جو روئڻ ٻڌي ڊوڙي اينديون آهن پوءِ انهن کي پنهنجي آغوش ۾ ليٽائي کين ٿڃ پيارينديون آهن ۽ کير ڏيندڙ سئا ڳئون جهنگ مان چري اچڻ کانپوءِ پنهنجي وڇڙن کي ياد ڪري رنڀنديون ۽ ٿڻن مان کير وهائينديون وٿاڻن تي پهچنديون آهن، تيئن اي ماتا سنڌو تون به وڏا ڪشالا ۽ پنڌ ڪري ائين ئي اسان وٽ رنڀندي اچين ٿين، سنڌوءَ جا تيز وهڪرا ڪُنن جا ڪڙڪاٽ ۽ شينهن جيان صدين کان گوڙ جاري هو. اتهاس جا سمورا ڪتاب سنڌوءَ جي رواني ۽ تيزي جا شاهد آهن. سنڌو جيڪا هندومت مطابق شنڪر ڀڳوان جي لاڏلي ڌيءَ آهي، سا گوتم جي ديس هماليا جي پهاڙن تان ڪيلاش ۽ مانسرور مان نڪري ڪشمير ۽ گلگت مان ٿيندي پنجند وٽ پهچي ٿي ته راوي، جهلم، چناب، ستلج ۽ بياس ان ۾ اچي پنهنجو پاڻ فنا ڪن ٿيون.

سنڌو شينهن درياهه ٻين جي نظر ۾ ڀلي کڻي ديومالائي ڪردار جو درجو نه رکندو هجي پر اهو سنڌ ۽ سنڌ واسين لاءِ جياپي جو ذريعو آهي. جهڙيءَ طرح دنيا جو 40 سيڪڙو حصو خشڪي ۽ 60 سيڪڙو پاڻي تي مشتمل آهي، ائين ئي انساني جسم ۾ 60 سيڪڙو کان مٿي پاڻي آهي. هاڻ پاڻي جي روڪ رڳن ۾ رت جي رڪاوٽ آهي ۽ جسم مان روح جي اڏام آهي. جڏهن منگلا ڊيم، تربيلا ڊيم جوڙيا ويا ته انهن جي متاثرن ۽ اسلام آباد جي متاثرين سميت اڄ ڏينهن تائين ڊفينس فورسز، فوجي فائونڊيشن کي انعام ۽ نيلام جي نالي تي سنڌ جون زمينون ڏنيون ويون. ايوبي دور کان وٺي اڄ ڏينهن تائين غير سنڌي ماڻهن ۽ رٽائرڊ فوجين کي سنڌ ۾ زرخيز زمينون ڏنيون پيون وڃن. ايوب جي زرعي سڌارن کان وٺي اڄ ڏينهن تائين سنڌوءَ جي سينڌ سڪائڻ لاءِ سندس پاڻي تي سدائين راتاها ۽ ڌاڙا لڳندا رهيا آهن ۽ پهريون ڌاڙو 1960ع ۾ هندستان کي پاڻي جي فراهمي لاءِ سنڌطاس معاهدي تحت لڳو، ٻيو ڌاڙو ڀٽي جي دور ۾ ٺاهيل چشما جهلم لنڪ ڪئنال جي نالي ۾ لڳو ۽ ان کانپوءِ ٿل ڪئنال رهيل سنڌوءَ کي وڌيڪ ڪمزور ڪرڻ لاءِ پنهنجا پر سويا.

سنڌوءَ جي ويرين جو ڀڀ ايڏن وڏن ڌاڙن کانپوءِ به نه ڀريو آهي سي وقفي وقفي سان ڪالاباغ عرف ڪاري نانگ جي ذريعي سنڌ جي زراعت جو بچيل جسم ڏنگڻ لاءِ اوچتو ئي اوچتو ڪر کڻن ٿا ۽ ڪارو نانگ پنهنجي ٻر مان نڪري وٽ سٽ کائي ڦڻ کڻي حملي لاءِ ڦوڪون ڏئي ٿو.

اڄ سنڌ جي 82 لک ايڪڙ زمين جو جياپو پاڻي تي آهي، جنهن مان 24 لک ايڪڙ کن بئراجن تي آهي باقي زمين آسمان مان ايندڙ ابر آسري آهي. اڄ جڏهن سڄي سنڌ تي نظر ڦيرجي ٿي ۽ ڏسجي ٿو ته 24 لک ايڪڙ زمين جو ڪيترو حصو آباد آهي ته هانءَ مان ٿڌا شوڪارا نڪرن ٿا. سنڌوءَ جون پراڻيون جولانيون، ڪُنن جا ڪڙڪاٽ ۽ وهڪري جي تيزي پڙهي ۽ پوءِ اڄ جي سنڌوءَ کي ڏسي روح ماتم ڪرڻ تي مجبور ٿيو پوي. زرخيز زمينون اڄ ديويون پيون ڄڻين ۽ ڪوٽڙي کان هيٺ درياهه جو پيٽ واري پيو اڏائي. سنڌو شينهن درياهه جيڪو ڪالهه تائين سمنڊ کي ڌڪيندو کانئس زمينون وانديون ڪرائي بدين ۽ ٺٽي جي ماڻهن لاءِ رزق ۽ روزي ۾ واڌ جو ذريعو هو سو اڄ پاڻ ڇاڙن ۽ ڪريڪس جي ذريعي سمنڊ مان آيل کاري پاڻي کي روڪڻ جي سگهه وڃائي ويٺو آهي. بدقسمتي سان پاڪستان جي جڙڻ کان وٺي هڪ مخصوص ٽولي پهرين بنگالين جي سڻيءَ تي ڌاڙا هنيا ۽ سندن مال مان اسلام آباد ۽ ٻيا شهر وسايا. بنگالي مال جي ڌاڙي تي ته خاموش رهيا پر مٿانئن زوري اردو ٻولي مڙهي وئي ته پوءِ انهن بغاوت ڪئي، آخرڪار انهن قربانيون ڏئي آزادي حاصل ڪئي. ان زماني ۾ ان سڄي قهر ۽ ڪوس ۾ سول ۽ ملٽري بيورو ڪريسي، عدليا ۽ پنجاب اشرافيا جو وڏو ڪردار هو. ايڏي وڏي سانحي کانپوءِ به اڄ تائين سدائين ننڍن صوبن جي حقن سان هٿ چراند واري حرڪت جاري آهي پوءِ اهو زمانو چاهي ضياءَ الحق جو هجي يا نوازشريف جو هجي يا پرويز مشرف جو هجي.

يا هاڻ وري پاڻي۽ بجلي واري وفاقي وزير خواجه آصف جو اهو انڪشافي بيان ته حڪومت ڪالاباغ ڊيم جي تعمير لاءِ نئين سر رٿابندي ڪري رهي آهي، جنهن لاءِ هنن ڊيم جي ڊزائين تبديل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو آهي. اهڙي ڊزائين تيار ڪرائي پئي وڃي جيڪا صوبن لاءِ قبولڻ جوڳي هوندي، حڪمرانن جي اهڙي لولي پاپ بعد اڳوڻي آمر مشرف به هنڀوڇيون هڻندي چئي ڏنو ته جيڪڏهن نائن اليون وارو واقعو پيش نه اچي ها ته مان ڪالاباغ ڊيم ٺهرائي چڪو هجان ها! هاڻ هڪ اهڙو منصوبو جيڪو باقي ٽنهي صوبن لاءِ زهر قاتل آهي تنهن لاءِ هڪ دفعو ٻيهر وري ساڳئي ئي راڳ جو آلاپ ڇا ٻرنديءَ تي تيل هارڻ جو جوکي وارو ڪم ثابت نه ٿيندو!؟

ويجهي ماضيءَ ۾ لاهور هاءِ ڪورٽ طرفان ڏنل فيصلو، عمران خان جو مطالبو ۽ سينيٽ جي اجلاس ۾ نواز ليگ جي ميمبرن پاران ڪيل تقريرون ڇا ملڪي وحدت تي وار ناهن؟ جنهن صوبي ۾ اهو ڊيم ٺهڻو آهي، تنهن صوبي جي چونڊيل اسيمبلي اهڙي منصوبي کي رد ڪري چڪي آهي ۽ جنهن صوبي جي درياهه جي پاڻي تي اهو ڊيم ٺهڻو آهي سا اسيمبلي به يڪراءِ قراردادن ذريعي ان منصوبي کي رد ڪري چڪي آهي، جڏهن ته ٽئين صوبي بلوچستان پڻ ان ڪاري منصوبي کي رد ڪيو آهي پر پوءِ به پنجاب جو اهو فيصلو، عمران خان جو مطالبو ۽ نواز ليگ ميمبرن جون تقريرون ڇا تاريخ جو ورجاءُ ناهن جنهن ۾ سدائين ان صوبي سڄي ملڪ جو ساهه مٺ ۾ ڪري رکيو آهي. هنن ويجهي ماضيءَ جي فيصلن ۽ مطالبن سان هڪ دفعو وري اها ڳالهه واضح ٿي وئي آهي ته اڄ به لاهور ۽ لاڙڪاڻي وارو فرق پنهنجي پوري سگهه سان موجود آهي.

سنڌ جيڪا اڳ ئي ڌارين ۽ غير سنڌين جي يلغار جو شڪار آهي، جنهن ۾ اصلي ڌرتي ڌڻي هاڻ خوف پيا کائين ته ڪٿي کين سڀاڻي اقليت نه بڻجڻو پوي، جن جي وسيلن تي مرڪز جي نالي تي ڌاڙا هنيا ويا آهن، جن جو تيل، گئس، معدنيات، بندر ڪارپوريشنن جي ور چاڙهي سندن مال تي ڪمال هوشياري سان هٿ صاف ٿيندا رهيا آهن، باقي سندن جياپي وارو سنڌو تنهن کي سدائين سڪائڻ ۽ قيد ڪرڻ لاءِ هر وقت حاڪم منصوبا جوڙيندا رهن ٿا. اڄ سڄي سنڌ پاڻي جي کوٽ جو شڪار آهي. ڪوٽڙي کان اڳيان اڏامندڙ واري ڏسي لڳي ائين ٿو ته لطيف سرڪار جو پاراتو سچ ثابت ٿيو آهي.

واهڙ وهين نه شال، سڪي ٻيلاٽيون ٿئين،

پسان تنهنجي پيٽ ۾ لاڻا لوت ليار،

جيئن تو سڀ ڄمار آسائتيون ٻوڙيون.

هڪڙي سهڻيءَ کي جڏهن سنڌوءَ ٻوڙيو هو ته لطيف درد ۾ دانهيندي اهو بيت چيو هو. اڄ سوين سسئيون ۽ نوريون لُڪُن ۾ لوساٽيل آهن، ڇو جو اڄ سنڌو سڪو پيو آهي. خالق ڪائنات جڏهن هن ڌرتيءَ تي سونهن ۽ سوڀيان جا رنگ ڀريا پئي تڏهن ان مڙني تهذيبن ۾ هڪ سٻاجهي ماءُ جهڙي ٻاجهاري سنڌ جوڙي هئي جنهن جي ڪک مان لازوال ۽ عاليشان ورثي جنم ورتو جنهن جي عظمت جا گيت آدم جو اولاد ابد تائين ڳائيندو. سنڌو جيڪو سنڌين جو ساهه ۽ ماءُ آهي، سو دنيا جي مڙني تهذيبن جي ماءُ پڻ آهي، بابلي، سميري، ميسوپوٽيمي تهذيبون سندس ڪک مان نڪتيون آهن ۽ هن ئي سڀني تهذيبن کي بانبڙا پائڻ سيکاريا آهن. سنڌ واسين کي امام سوطيءَ جي ان روايت تي فخر آهي ته جنت مان چار درياهه نيل، فرات، گيحون ۽ سيحون نڪرن ٿا جن مان سيحون سنڌو آهي. سنڌ واسي دلائي لاما جي ديس جي ماڻهن جي ان عقيدي تي به اعتبار ڪن ٿا ته تون شينهن جي منهن مان نڪتي آهين، تڏهن ته توکي لداخ جي لاله زارن جا ماڻهو سنگهي کبب (شينهن جو منهن) چون ٿا. اي شينهڻ ماءُ صدين کان تنهنجي گجگوڙ ان ڳالهه جي گواهه هئي ته تون عظيم ۽ پوتر آهين، تون ڪيلاش پربت جي سنگيڪا چشمي مان نڪري سنڌ امڙ کي سيراب ڪرڻ اچين ٿي، تون اسان جي ويدن ۽ آرين جي ماءُ آهين، تون ڪولن سنٿالن ۽ ڌراوڙن جي ماءُ آهين. تون آرين جي هپت هندو ۽ يونانين جي انڊو هئين ته تون عربن جي مهراڻ ۽ چينين جي پسين هئين ۽ اسان سنڌين جي سنڌو آهين، تنهنجي سينڌ سڪائڻ لاءِ کوڙ راڪاس راتاها هڻڻ لاءِ ڪيئي سالن کان لامارا ڏين پيا پر اي سنڌو ماءُ سنڌ جا سڀ حلالي پٽ ۽ ڌيئرون توکي وڌيڪ برباد ٿيڻ نه ڏيندا.

وقت جا ويري، ڪوڙن قانونن ۽ فيصلن سان اسان کي اسان جي ماءُ سنڌوءَ کي وڌيڪ اجاڙڻ وارا ڀاشڻ نه ٻڌائين، سنڌ واسي اڳ ئي پنهنجي سٻاجهي ماءُ جي اجڙڻ جو درد محسوس ڪن ٿا ۽ کين اڄ به اهو گناهه اندر ئي اندر ۾ کائي رهيو آهي، ڇو جو هو سمجهن ٿا ته دشمنن وٽ سنڌو قيد آهي، هو امڙ سنڌوءَ جي بدن کي زنجيرن سان جڪڙيو ويٺا آهن ۽ وري ڪارو ڪوٽ اڏڻ چاهين ٿا. هو توکي ايم اي ايف ۽ ڪيوسڪن ۾ تورين ٿا، سي تنهنجي عظمت جا انڪاري سموري انساني ورثي ۽ تهذيب جو انڪار ڪري رهيا آهن. انهن کي اها خبر ناهي ته تون سنڌواسين جي لاءِ صرف پاڻي جو ڍڪ ناهين پر تون اسان لاءِ موت ۽ حيات جو ليڪو آهين. اسان جو ماضي، حال ۽ مستقبل توسان لاڳاپيل آهي ۽ اڄ جا اڻڄاڻ ماڻهو اهو ياد رکن ته سنڌي ان عظيم روايت جا امين آهن، جنهن روايت ۾ سڪندراعظم جو جسم به سيوهڻ ڀرسان لڳل ڪنهن تير جي زخم ۾ ڳاڙهو آهي، اهي به ڪن کولي ٻڌن جن کي اسان متعلق ڄاڻ ناهي ته اسين مخدوم بلاول، دودي سومري، شاهه عنايت شهيد، هوشو، هيمون ۽ سورهيه بادشاهه جي هڪل ۽ للڪار ۾ جيئون ٿا.

 

 

 

مڪاني چونڊن ۾ به وري سنڌ سردارن حوالي: اقبال ملاح

ڪجهه ڪچهريون دوستن جون امانتون هونديون آهن، تنهن ڪري ڪنهن جو نالو کڻڻ کان سواءِ هيءَ ڳالهه پڙهندڙن آڏو ان ڪري رکي رهيو آهيان ته اسان فقط تبديلي جي ڳالهه ڪريون ٿا، پر ذهني طور تبديل ٿيڻ لاءِ تيار ناهيون، ٿيو ڪجهه هن ريت هيو ته اسين بين الاقوامي سياسي صورتحال تي ڳالهائيندي چين-پاڪستان راهداري ۽ افغانستان جي صورتحال تي دليلن سان بحث ڪري رهيا هئاسين، ان دوران اسان جي هڪ سينيئر صحافيءَ کي هڪ معتبر قومپرست سياسي گهراڻي سان واسطو رکندڙ سياسي اڳواڻ جو فون آيو، فون تي صحافي ۽ ان قومپرست اڳواڻ وچ ۾ مختصر ڳالهه ٻولهه ٿي، ان فون کان پوءِ اسان جو موضوع بين الاقوامي سياسي صورتحال بجاءِ مڪاني چونڊون بڻجي ويو. ان صحافي دوست ٻڌايو پئي ته جيئن ته مڪاني چونڊن راڄن جي اليڪشن هوندي آهي، تنهن ڪري هو هن اليڪشن ۾ ان قومپرست گهراڻي سان چاهيندي به ان ڪري گڏ بيهي نه سگهندو، ڇاڪاڻ ته برادري ۽ راڄ هن مڪاني چونڊن ۾ هڪ سردار جي پاسي ٿي بيٺا آهن، هن فون تي ته ان قومپرست اڳواڻ کي اها مٿين ڳالهه نه چئي هئي، پر هو هن مڪاني چونڊن ۾ پنهنجي راڄ سميت ان سان گڏ بيٺي نظر نه پئي آيو، جڏهن مون ان صحافي جو مڪاني چونڊن بابت اهڙو تبصرو ٻڌو ته اسان جي دانشورن ۽ تبديلي پسندن جو سمورو فڪري پورهيو ڄڻ اجايو پئي لڳو، نج جاگيرداراڻي نفسيات رکندڙ سنڌ جي چند خاندانن ۽ جمهوري وڏيرن سنڌ ۾ ان قسم جي سياسي ڪوڙڪي هنئين آهي، جنهن ۾ نه چاهيندي به ماڻهو ڦاسي ٿا پون ۽ سماجي ۽ سياسي شعور جي ارتقا وارو سفر صفا جهڪو ۽ تيز وهڪري جي ابتڙ، نه هجڻ برابر ٿيو پوي.

پنجاب ۽ خيبرپختونخواهه ۾ پي ٽي آءِ جي شڪل ۾ ماڻهن کي هڪ نئون متبادل مليو آهي، عمران خان جي سياست سان سهمت نه هوندي به اها ڳالهه واضح طور سامهون آئي آهي ته لاهور ۾ جڏهن عمران خان جلسن ذريعي ماڻهن سان مخاطب ٿئي ٿو ته هزارين ماڻهو انهن جلسن ۾ شريڪ ٿين ٿا. مسلم ليگ (ن) کي پنجاب ۾ پي ٽي آءِ سخت پريشان ڪري وڌو آهي، پر سنڌ جي اها بدقسمتي آهي ته سنڌ ۾ پيپلز پارٽي جي مقابلي ۾ ڪا ترقي پسند، پيپلز پارٽي کان وڌيڪ جمهوريت پسند پارٽي يا ڌر سگهاري شڪل ۾ موجود ناهي. پ پ کان پوءِ سنڌ جي هر ضلعي ۾ ٻئي نمبر تي اهڙا سياسي بت بيٺل آهن، جن سنڌ کي پيپلز پارٽي کان وڌيڪ نقصان پهچايو آهي، تبديلي جي هلڪي چڻنگ ضرور ٻرندڙ آهي، پر ان چڻنگ کي باهه جي مچ ۾ تبديل ڪرڻ واري سياسي پارٽي يا قيادت نه هجڻ ڪري سنڌ ۾ آڱرين تي ڳڻڻ جيترن خاندانن مٿي کان هيٺين سطح تائين اقتدار تي قبضو ڪري ورتو آهي، اوهان ۽ اسان جڏهن ميڊيا تي سنڌ جو سياسي منظرنامو ڏسون ٿا ته سکر کان ميرپورخاص تائين مڪاني چونڊن ذريعي سڄيءَ سنڌ ۾ انهن ئي آڱرين تي ڳڻڻ جيترن خاندانن کي ضلعا حوالي ڪرڻ جي تياري ڪئي پئي وڃي، جن خاندانن کي قومي ۽ صوبائي اسيمبلي ۾ نمائندگي ڏني وئي آهي ۽ سنڌ حڪومت به انهن ئي آڱرين تي ڳڻڻ جيترن خاندان جي حوالي ٿيل آهي.

هتي تڪليف ڏيندڙ ڳالهه هيءَ آهي ته سنڌ ۾ بلدياتي ادارا به مستقبل ۾ ائين ئي هلڻا آهن، جيئن اڄ جي سنڌ حڪومت هلي رهي آهي، اهڙن چيئرمينن جي چونڊجي اچڻ بعد هيٺين سطح تي حڪمرانيءَ جو حال به اهڙو ئي ٿيندي نظر اچي ٿو، جهڙو اڄ جي سنڌ حڪومت جو آهي، اسان کي اها ڳالهه نه وسارڻ گهرجي ته فيصلي ڪرڻ وقت جيڪڏهن سنڌ جو اجتماعي شعور ننڊ ۾ ستل هوندو ته نئين ۽ خوشحال سنڌ وارو خواب ساڀيان نه ٿي سگهندو ۽ خوشحال ۽ نئين سنڌ واري سوال کي اسان کي قومي خوشحالي واري اک سان ڏسڻ گهرجي.

مون کي هڪ سوال انهن قومپرست جماعتن کان به ڪرڻو آهي، جيڪي سنڌ ۾ پارلياماني سياست ڪرڻ جي حق ۾ آهن ۽ هو سمجهن ٿا ته اسيمبلين ۾ پهچي هو سنڌ جو آواز بڻجي سگهن ٿا، قومي ۽ صوبائي اسيمبلي جا تڪ ته ڊگها هجن ٿا، اها اليڪشن وڌيڪ محنت گهري ٿي ۽ ان لاءِ تمام گهڻي پيسي جي ضرورت پوي ٿي، ان جي ڀيٽ ۾ مڪاني چونڊن ۾ گهٽ وسيلا گهربل هجن ٿا، جيتوڻيڪ ڪجهه قومپرست جماعتن مڪاني چونڊن جي ڪنهن حد تائين تياري ضرور ڪئي آهي، پر جاگيردارن ۽ جمهوري وڏيرن جي اتحادن ۽ سگهه اڳيان انهن قومپرست جماعتن جو پورهيو اهڙو ناهي ٿيل جنهن جي اڄ جي حالتن ۾ ضرورت آهي، ٻيو وڏو مسئلو هي آهي ته ماضيءَ ۾ قومپرست جماعتن جي اتحادن جي ٺهڻ ۽ جلدي ٽٽي وڃڻ ڪري هاڻ قومپرست جماعتون ڪنهن اتحاد جي شڪل ۾ گڏجي ويهڻ ۽ بلدياتي اليڪشن ۾ هڪ پليٽ فارم تان حصو وٺڻ واري گهرج به پوري ڪرڻ جي قابل ناهن، هر قومپرست جماعت پاڻمرادو پنهنجا اميدوار بيهاري رهي آهي، جنهن جي نتيجي ۾ سنڌ ۾ ٿيندڙ بلدياتي اليڪشن ۾ قومپرست ڌرين جي هڪ مضبوط ڌر طور سامهون اچڻ وارا امڪان گهڻي حد تائين گهٽجي چڪا آهن، جنهن جي نتيجي ۾ مڊل ڪلاس ۽ هيٺين طبقي سان واسطو رکندڙ سياسي ڪارڪن ڀوتارڪي سگهاري سياست سامهون بيهڻ جي قابل ناهن رهيا، قومپرست ڌرين جو نه گڏجڻ نه رڳو سنڌ جي مڊل ڪلاس واري سياست کي ڇيهو رسايو آهي، پر ان قسم جي متبادل نه هجڻ ڪري جاگيردارانه ۽ جمهوري وڏيرڪي سياست کي سگهه ملي آهي، هي ڳالهه جيڪڏهن ڪنهن دوست کي تڪليف پهچائي ته ان کان اڳواٽ معذرت ڪندي هيءُ عرض رکبو ته اليڪشن ۾ سوڀ ۽ عوامي مقبوليت رڳو اخباري خبرن ذريعي حاصل نٿي ڪري سگهجي، روايتي جاگيردارانه سياست کي شڪست ڏيڻ لاءِ نج عوامي سياست، پورهيي، گڏيل اتحاد ۽ وسيلن جي ضرورت هجي ٿي.

سياسي ارتقا جو سفر ماٺو ضرور ٿيندو آهي، ڪڏهن ڪڏهن ان ارتقا ۽ تبديليءَ کي هٿ سان رنڊڪون وجهي روڪيو به ويندو آهي، پر اوس سماج کي اڳتي ئي وڌڻو آهي، سنڌ جي ڀوتارڪي سياسي ڪلچر ذريعي ڀلي سنڌ جو بلدياتي نظام ڀوتارن ۽ سردارن حوالي ٿيڻ جون تياريون ٿينديون هجن، پر سنڌ جي جاڳندڙ ضمير کي فقط هڪڙي ننڍڙي گذارش هيءَ ڪجي ٿي ته جنهن به شهر ۾ جتي به ڪو صاف سٿرو ماڻهو مڪاني چونڊن ۾ بيٺل هجي، ڀوتارڪي ڪلچر جي ڪک ۾ ضمير جي ٺوٺ هڻي پنهنجو ووٽ ان فرد کي ڏيڻ گهرجي، جيڪو حقيقي معنيٰ ۾ سنڌ کي تبديل ڪرڻ گهري ٿو.

 

وفاق جي سنڌ سان ٻه اکيائي…..!

سنڌ سڀني کان وڌيڪ ٽيڪس روينيو ڏئي ٿي ۽ اوڳاڙين جا هدف به مڪمل حاصل ڪندي رهي آهي، 18هين آئيني ترميم کانپوءِ ته صوبن کي اختيار ملي چڪا آهن، تڏهن به سنڌ جي تيل ۽ گئس تي وفاق پنهنجي مالڪي ڏيکاري ٿو ۽ صوبائي معاملن ۾ وفاقي مداخلت سان ناانصافين جو رڪارڊ قائم ڪيو پيو وڃي، ان حقيقت کان ڪير به انڪار نٿو ڪري سگهي ته آئين  جي آرٽيڪل 158 تحت گئس تي سڀ کان پهرين ان صوبي جو حق آهي، جتان ان جي پيداوار ٿئي ٿي، پنجاب کي گئس جي فراهمي روڪڻ جي ڳالهه به آئين تحت ئي آهي، جڏهن کان مڪاني چونڊن جو شيڊول پڌرو ٿيو آهي ۽ ان حوالي سان سرگرميون عروج تي آهن ته نوازليگ سرڪار رڳو سنڌ جي انهن شهرن ۽ علائقن کي ٽارگيٽ بڻائي بجلي جا ڪنيڪشن ڪٽرائي رهي آهي، جتي پ پ جا اڪثريتي ووٽر آهن، اهو تاثر پيدا ٿي رهيو آهي ته نوازليگ جي مرڪزي حڪومت پاڻي ۽ بجلي واري وزارت کي سياسي انتقام جو وسيلو بئائيندي واپڊا کي ان ڪري استعمال پئي ڪري ته جيئن مڪاني چونڊن ۾ نتيجو سندن حق ۾ اچي يا وري سندن مخالفن کي شڪست جو منهن ڏسڻو پوي. ڪجهه ڏينهن اڳ نيپرا جي رپورٽ به آئي هئي، جنهن ۾ پاڻي ۽ بجلي جي وفاقي وزارت جي ڪارڪردگي کي ناڪام قرار ڏيندي ٻڌايو ويو هو ته ملڪ ۾ بجلي جي صارفين کي 70 سيڪڙو وڌيڪ بل موڪليا ويا آهن، وفاقي وزير خواجه آصف به اهو اعتراف ڪري چڪو آهي ته صارفين کي غلط بل موڪليا پيا وڃن، اهڙيون حقيقتون سامهون اچڻ جي باوجود به وفاقي حڪومت معاملي کان ڪن لاٽار ڪري ته ڇا اهي قدم ناانصافين ۽ زيادتين جي زمري ۾ نٿا اچن؟ جڏهن به نواز سرڪار مرڪز ۾ اقتدار سنڀاليو آهي ته سنڌ سان سدائين ٻه اکيائي ۽ تعصباڻو رويو اختيار ڪيو ويو آهي، پوءِ اهو معاملو صوبائي خودمختياري جو هجي يا ٽئڪس اوڳاڙين جو، پاڻي، بجلي، گئس ۽ تيل سميت معدني وسيلن جي ڳالهه هجي يا ترقياتي منصوبا هجن، سمورن معاملن تي سنڌ وفاق جون زيادتيون ۽ هوڏ برداشت ڪيا آهن. اسين سمجهون ٿا ته مرڪز يا صوبن ۾ ڪنهن به سياسي جماعت جي حڪمراني ڇونه هجي، پر وفاق ۽ صوبن ۾ اهڙو تعلق قائم هجڻ گهرجي، جنهن سان ناانصافين ۽ زيادتين جو سلسلو بند ٿي سگهي ۽ معاملن کي الجهائڻ بجاءِ سلجهائڻ جو رستو ملي سگهي. 18هين آئيني ترميم کانپوءِ ڪيترائي اهڙا معاملا آهن، جن تي صوبن جو آئيني ۽ قانوني طور حق ڄاڻائڻ جو جواز بڻجي ٿو، جيڪڏهن انهن حقن کي تعصب ۽ انا جي ور چاڙهيو ويو ته نه رڳو وفاق ڪمزور ٿيندو، پر ملڪ ۾ وڏي پئماني تي انتشار به پکڙجي سگهي ٿو. سنڌ سرڪار جي ان خدشي تي اليڪشن ڪميشن کي نوٽيس وٺڻ گهرجي ته ڇا واقعي واپڊا کي ان ڪري استعمال ڪيو پيو وڃي ته جيئن وفاقي حڪومت مڪاني چونڊن تي اثرانداز ٿي سگهي، جيڪڏهن ائين آهي ته ان جو نتيجو به قومي مفادن خلاف نڪرندو.

 

سياسي مقصدن ۽ علائقائي تعصب کان مٿانهون ٿي هارين جو تحفظ ڪنداسين: نواز شريف

اسلام آباد (بيورو) وفاقي حڪومت، ڪسان پئڪيج تي عملدرآمد روڪڻ بابت اليڪشن ڪميشن جو حڪم سپريم ڪورٽ ۾ چيلينج ڪرڻ جو فيصلو ڪري ورتو آهي، وزيراعظم نواز شريف اٽارني جنرل کي ان سلسلي ۾ اپيل داخل ڪرائڻ جي هدايت ڪندي چيو آهي ته حڪومت سياسي مقصدن ۽ علائقائي تعصب کان مٿانهون ٿي هارين جو تحفظ ڪندي. اسلام آباد ۾ وزيراعظم نواز شريف جي صدارت هيٺ زرعي سڌارن بابت اجلاس ٿيو، جنهن ۾ خوراڪ ۽ زراعت واري وفاقي وزير سڪندر بوسڻ، اٽارني جنرل سلمان اسلم بٽ ۽ ٻين شرڪت ڪئي. اجلاس ۾ اٽارني جنرل سلمان اسلم بٽ، وزيراعظم کي بريفنگ ڏني ته اليڪشن ڪميشن، حڪومت پاران اعلانيل ڪسان پئڪيج جي ڪجهه حصن تي عملدرآمد روڪي ڇڏيو آهي ۽ ان کي مڪاني چونڊن لاءِ جاري ڪيل ضابطه اخلاق جي ڀڃڪڙي قرار ڏنو آهي. وزيراعظم نواز شريف، اٽارني جنرل کي هدايت ڪئي ته اليڪشن ڪميشن جي فيصلي خلاف سپريم ڪورٽ ۾ اپيل داخل ڪرائي وڃي. اجلاس کي خطاب ڪندي نواز شريف چيو ته هاري پئڪيج جو مقصد آبادگارن کي رليف فراهم ڪرڻ هو پر ان تي عملدرآمد روڪڻ سان کين ڏکيائون پيش اچي رهيون آهن. هن چيو ته ڪسان پئڪيج  جو مقصد زرعي شعبي کي هٿي وٺرائڻ  هو، فنڊن سان هارين جي تربيت ۽ پيداوار وڌائڻ ۾ مدد ملندي. وزيراعظم نواز شريف چيو ته ڪسان پئڪيج سڄي ملڪ جي آبادگارن لاءِ آهي، اهو پئڪيج ڪنهن هڪ حصي لاءِ نه آهي، ان تي سڀني جو حق آهي. وزيراعظم وڌيڪ چيو ته حڪومت سياسي مقصدن ۽ علائقائي تعصب کان مٿانهون ٿي هارين جو تحفظ ڪندي رهندي. اجلاس ۾ وزيراعظم پاران ايگريلچر ريسرچ انڊومينٽ فنڊ جي قيام جي به منظوري ڏني وئي.

 

سنڌ حڪومت پاران هلندڙ سال ڪمند تي ڪا به سبسڊي نه ڏيڻ جو فيصلو

ڪراچي (اسٽاف رپورٽر) سنڌ حڪومت، هلندڙ ڪمند تي ڪابه سبسڊي نه ڏيڻ جو فيصلو ڪري ڇڏيو، وڏي وزير زراعت کاتي کي ڪمند جي اگهه بابت سفارشون هڪ هفتي اندر اماڻڻ جي هدايت ڪندي چيو آهي ته اگهن جي مقرري کان اڳ آبادگارن ۽ مل مالڪن کي اعتماد ۾ ورتو ويندو. ڪمند جو اگهه مقرر ڪرڻ بابت وڏي وزير سيد قائم علي شاهه جي صدارت هيٺ سي ايم هائوس ۾ اجلاس ٿيو،جنهن ۾ چيف سيڪريٽري صديق ميمڻ،زراعت کاتي جي سيڪريٽري شاهد گلزار شيخ، پرنسپل سيڪريٽري علم الدين بلي ۽ ڪين ڪمشنر شرڪت ڪئي. اجلاس دوران فيصلو ڪيو ويو ته گذريل سال جيان هن سال به سنڌ حڪومت ڪمند تي سبسڊي فراهم نه ڪندي. وڏي وزير سيد قائم علي شاهه، زراعت واري سيڪريٽري کي هدايت ڪئي ته ڪمند جو اگهه کنڊ جي ڪارخاني مان جاري ٿيندڙ قيمت ۽ مل جو خرچ ڪڍڻ بعد مقرر ڪئي وڃي. سيد قائم علي شاهه زراعت کاتي کي اها پڻ هدايت ڪئي ته ڪمند جو اگهه مقرر ڪرڻ بابت سفارشون هڪ هفتي اندر سنڌ سرڪار کي اماڻيون وڃن. وڏي وزير واضح ڪيو ته هلندڙ سال صوبائي حڪومت ڪمند تي ڪابه سبسبڊي فراهم نه ڪندي. وڏي وزير سيد قائم علي شاهه وڌيڪ چيو ته ڪمند جي اگهه جي مقرري کان اڳ آبادگارن ۽ مل مالڪن کي اعتماد ۾ ورتو ويندو.

 

ڪرپشن ۽ بدعنواني ملڪ جي ترقي ۾ وڏي رنڊڪ آهن، ملڪي ناڻي تي ڌاڙو هڻندڙن جو احتساب ٿيڻ گهرجي:صدر ممنون حسين

ڪوئيٽا (بيورو) صدر ممنون حسين چيو آهي ته ڪرپشن ۽ بدعنواني ملڪ جي ترقي ۾ وڏي رنڊڪ آهن، ملڪي ناڻي تي ڌاڙو هڻندڙن جو احتساب ٿيڻ گهرجي. ڪوئيٽا ۾ بلوچستان جي چونڊيل نمائندن کي خطاب ڪندي صدر ممنون حسين چيو ته ڪرپشن ۽ بدعنواني ملڪ جي جي ترقي ۾ سڀ کان وڏي رنڊڪ آهن،جن جي خاتمي لاءِ سنجيده ڪوششون وٺڻيون پونديون. هــُن چيو ته 2008 کان 2013 تائين ملڪي قرضن ۾ بي پناهه واڌ ٿي آهي، گذريل حڪومتن ملڪ جي ترقي تي ڪو به ڌيان نه ڏنو.   صدر ممنون چيو ته بي ايماني ۽ بدعنواني لعنت آهي، ملڪ ناڻو لٽيندڙن جو بنا فرق جي احتساب ٿيڻ گهرجي. صدر وڌيڪ چيو ته موجوده حڪومت مختلف ذريعن کان بجلي جي پيداوار وڌائي رهي آهي، اقتصادي راهداري منصوبي سان سموري خطي ۾ خوشحالي ايندي. ممنون حسين وڌيڪ چيو ته لاهور ڪراچي موٽروي تي جلد ڪم شروع ڪيو ويندو، اهي منصوبي انتهائي اهم آهن.

 

جيڪو وياج وٺندو، اهو الله سان پاڻ ڄاڻي، اسان مدرسو کولي وياج ختم نٿا ڪري سگهون: سپريم ڪورٽ

اسلام آباد (بيورو) سپريم ڪورٽ، وياج جي نظام جي خاتمي بابت درخواست خارج ڪري ڇڏي آهي، جسٽس سرمد جلال عثماني ريمارڪس ڏنا آهن ته جنهن کي وياج ناهي وٺڻو اهو ڀلي نه وٺي، جيڪو وياج وٺندو، اهو الله سان پاڻ ڄاڻي، اسان مدرسو کولي وياج ختم نٿا ڪري سگهون. جسٽس سرمد جلال عثماني جي سربراهي ۾ سپريم ڪورٽ جي 2 رڪني بينچ وياج جي نظام جي خاتمي بابت هڪ شهري جي درخواست تي ٻڌڻي ڪئي. درخواستگذار جي وڪيل دليل ڏيندي چيو ته سپريم ڪورٽ آئين جي محافظ آهي، عدالت رياست کي وياج جي نظام جي خاتمي لاءِ حڪم جاري ڪري. جسٽس سرمد جلال عثمان ريمارڪس ڏنا ته اسان سپريم ڪورٽ جي ٻاهران مدرسو کولي وياج وٺڻ وارو نظام ختم نٿا ڪري سگهون، جنهن کي وياج ناهي وٺڻو اهو نه وٺي، جيڪو وٺندو، اهو الله سان پاڻ ڄاڻي. عدالت، اهڙي درخواست خارج ڪندي چيو ته رياست کي وياج جي خاتمي بابت ڪيئن ٿو حڪم جاري ڪري سگهجي، ان حوالي سان درخواست اڳ ئي وفاقي شرعي عدالت ۾ ٻڌڻي هيٺ آهي.

 

تير جي نشان وارا اميدوار ئي شهيد ڀٽو ۽ شهيد بي بي جا پيروڪار آهن: بلاول ڀٽو

ڪراچي( اسٽاف رپورٽر) پاڪستان پيپلزپارٽي جي چيئرمين بلاول ڀٽوزرداري سمورن جيالن تي زور ڀريندي چيو آهي ته اهي صرف تير جي نشان وارن اميدوارن لاءِ ئي ورڪ ڪن ڇاڪاڻ ته تير جي نشان وارا ئي ڀٽوازم جا حقيقي نمائندا آهن، بلاول هائوس ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي بدين ضلعي جي عهديدارن، چونڊيل نمائندن ۽ مقامي اڳواڻن جي اجلاس کي خطاب ڪندي چيئرمين بلاول ڀٽوزرداري چيو ته تير جي نشان وارا اميدوار ئي شهيد ذوالفقار علي ڀٽو ۽ شهيد بينظير ڀٽو جا پيروڪار آهن، هن چيو ته پارٽي کان ٻاهر رهندڙ ڪجهھ ماڻهو شهيد محترمه بينظير ڀٽو ۽ منهنجا پورٽريٽ استعمال ڪري رهيا آهن انهن جو پاڪستان پيپلزپارٽي ۽ جيالن سان ڪو به واسطو ناهي تنهن ڪري عوام پاڪستان پيپلزپارٽي جي ئي نامزد ڪيل اميدوارن کي ووٽ ڏئي. بلاول ڀٽو زرداري اڄ بلاول هائوس ۾ بدين ۽ ٽنڊومحمد خان ضلعن جي پارٽي عهديدارن، چونڊيل نمائندن ۽ مقامي اڳواڻن جي ڌار ڌار گڏجاڻين جي صدارت ڪئي، جن ۾ ٻين سان گڏ ايم اين اي فريال ٽالپر، پاڪستان پيپلزپارٽي پارليامينٽرين جي نائب صدر سينيٽر شيري رحمان، مڪاني ادارن جي صوبائي وزير سيد ناصر حسين شاه ۽ جميل سومرو به شرڪت ڪئي. گڏجاڻين ۾ شريڪ اڳواڻن خاص طور تر بدين جي اڳواڻن ٻڌايو ته بدين ۾ ڪجھ فريبي ماڻهو مڪاني چونڊن جي  اليڪشن مهم ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جا جهنڊا ۽ پارٽي جا پورٽريٽ استعمال ڪري پارٽي جي نامزد ٿيل اميدوارن خلاف مهم هلائي رهيا آهن. بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن جي پارٽي اڳواڻن چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري کي پنهنجي پنهنجي ضلعي ۾ مڪاني چونڊن جي حوالي سان پارٽي جي تيارين بابت بريفنگ ڏني ۽ چيو ته ٻنهي ضلعن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي مضبوط آهي ۽ پاڪستان پيپلزپارٽي عوام جي حمايت سان مخالفن کي مڪمل شڪست ڏيندي.

 

سنڌ پوليس پاران 702 هنڌ حساس قرار، صوبائي حڪومت پاران وفاق ۽ فوج کان مدد طلب

ڪراچي (اسٽاف رپورٽر) سنڌ پوليس پاران محرم الحرام دوران 702 هنڌن کي حساس قرار ڏيڻ بعد صوبائي حڪومت امڪاني دهشتگردي کي منهن ڏيڻ لاءِ وفاق ۽ فوج کان مدد طلب ڪري ورتي آهي. ڪراچي جَي پوليس هيڊڪوارٽر مان جاري ڪيل پڌرائي ۾ چيو ويو آهي ته صوبي جي 702 هنڌن کي حساس قرار ڏنو ويو آهي. حساس قرار ڏنلن ۾ ڪراچي جا 393، حيدرآباد جا 150، سکر جا 125 ۽ لاڙڪاڻي جا 84 هنڌ شامل آهن، ٻئي طرف صوبائي حڪومت صورتحال کي نظر ۾ رکندي مدد لاءِ وفاقي سرڪار ۽ پاڪ فوج جي فائيو ڪور کي خط لکيو آهن. خط ۾ محرم الحرام دوران امن امان جي صورتحال برقرار رکڻ لاءِ سهڪار جي درخواست ڪئي وئي آهي. سنڌ سرڪار، خط ۾ موقف اختيار ڪيو آهي ته محرم الحرام دوران سڄي صوبي ۾ فوج کي مقرر ڪيو وڃي. خط ۾ درخواست ڪئي وئي آهي ته صوبائي راڄڌاني واري شهر ڪراچي ۾ آرميءَ جي 8 ڪمپني کي مقرر ڪيو وڃي. حيدرآباد ڊويزن ۾ 4 سئو فوجي اهلڪار ۽ سکر ڊويزن جي مختلف شهرن ۾ آرميءَ جون ٻه ڪمپنيون مقرر ڪرڻ جي به درخواست ڪئي وئي آهي. سنڌ سرڪار پنهنجي خط ۾ لاڙڪاڻي ڊويزن اندر پاڪ فوج جي 7 سئو آرمي جوانن جون خدمتون طلب ڪيون آهن. ميرپور خاص ڊويزن ۾ پاڪ فوج جي ٻن ڪمپنين کي محرم الحرام جي سڪيورٽي لاءِ طلب ڪيو ويو آهي. سنڌ حڪومت پاران وفاق ۽ پاڪ فوج کي لکيل خط ۾ شهيد بينظير آباد ڊويزن لاءِ آرميءَ جي ٻن پلٽونز کي مقرر ڪرڻ جي به درخواست ڪئي وئي آهي.

 

پاڪ فوج قندوز حملي ۾ ملوث هجڻ وارا افغانستان جا الزام رد ڪري ڇڏيا

لنڊن (مانيٽرنگ ڊيسڪ) سي آءِ اي جي باغي ايجنٽ ايڊورڊ سنوڊن انڪشاف ڪيو آهي ته برطانيا جو ڳجهو ادارو پاڪستان ۾ ٽيلي ڪميونيڪيشن نظام جي جاسوسي ڪندو رهيو آهي. لنڊن ۾ هڪ خابرو اداري کي انٽرويو ڏيندي ايڊورڊ سنوڊن ٻڌايو ته برطانيا جو ڳجهو ادارو جي سي ايڇ ڪيو،پاڪستان اندر ڪمپيوٽر نيٽ ورڪ ايڪسپو لائيٽس ذريعي جنهن نيٽ ورڪ جي نگراني ڪئي،ان جي ئي جاسوسي به ڪندو رهيو آهي. سي آءِ اي جي اڳوڻي ايجنٽ ٻڌايو ته برطانوي ڳجهي اداري گورنمنٽ ڪميونيڪيشن هيڊڪوارٽرز ۽ پاڪستاني ٽيلي ڪميونيڪيشن جي جاسوسي سسڪو ڪمپني جي رائوٽرز کي هيڪ ڪري ڪئي. ايڊورڊ سنوڊن وڌيڪ ٻڌايو ته ڳجهي اداري ڄاڻ تائين پهچ حاصل ڪرڻ لاءِ برطانوي حڪومت کان باقاعدي اجازت ورتي هئي. هن ٻڌايو ته آمريڪا جو ادارو اين ايس اي ۽ برطانيا جو، ”جي سي ايڇ ڪيو“ ڳجهي طريقي سان مرضي موجب جاسوسي ڪندا رهندا آهن. ايڊورڊ سنوڊن چيو ته جي سي ايڇ ڪيو ڪنهن به سمارٽ فون تي ٿيندڙ ڳالهه ٻولهه ان تي استعمال ٿيندڙ وائرليس نيٽ ورڪ ۽ لوڪيشن جي باري ۾ به ڄاڻ حاصل ڪري سگهي ٿي. ٻئي طرف برطانوي حڪومت پاڪستاني ڪميونيڪيشن نظام جي جاسوسي بابت ڪجهه به ٻڌائڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو آهي