تازيون خبرون

Daily Archives: May 25, 2015

دنيا لاءِ تمام وڏو چئلينج بڻجندڙ داعش

 

گذريل هفتي شام جي اوڀر واري علائقي ۾ آمريڪي خصوصي فورسز ڪارروائي ڪري دولت اسلاميه جي اهم ڪمانڊر ابو سياف کي ماريو هو، جنهن بابت ٻڌايو پيو وڃي ته هو دولت اسلاميه جي تيل ۽ گئس جي ڪاروبار کي سنڀالڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪندو هو، آمريڪي ڪمانڊوز کي ابو سياف کي زنده پڪڙڻو هو، پر ڪنهن جوابي ڪارروائي کان بچڻ لاءِ آمريڪي فورسز هٿان فائرنگ ڪئي وئي ۽ نتيجي ۾ داعش جو اهم اڳواڻ مارجي ويو. ابو سياف کي زنده پڪڙڻ جو مقصد اهو هو ته جيئن هن کان اها جاچ ڪري سگهجي ها ته دولت اسلاميه ڪهڙي طرح ڪم ڪري رهي آهي. آمريڪي اهلڪارن پاران اها ڳالهه به سامهون آئي آهي ته گذريل هفتي مارجي ويل داعش جي ڪمانڊر ابو سياف جو حقيقي نالو فتحي بن عون بن جلدي مراد التيونسي هو، ان کانسواءِ به ابو سياف جا ٻيا نالا هئا. سندس گرفتار ڪيل زال ام سياف عراق ۾ قيد آهي، جنهن کان پڇا ڳاڇا جو سلسلو جاري آهي، آمريڪا انهيءَ اليڪٽرانڪ ڊيٽا مان به جاچ ۾ مدد حاصل ڪري رهيو آهي، جيڪا حملي کانپوءِ هٿ آئي هئي. هاڻي سوال اهو اڀري ٿو ته دولت اسلاميه ڇا آمريڪا کي به شڪست ڏئي پنهنجي طاقت ۾ ڏينهون ڏينهن اضافو ڪندي پئي وڃي؟ ڇو ته داعش شام ۽ عراق جي وڏن حصن تي قبضا ڪري ورتا آهن، آمريڪا جي سربراهي ۾ جوڙيل فوجي اتحاد ڪيترائي مهينا فضائي بمباري باوجود  اڃا تائين دولت اسلاميه کان قبضا ختم ڪرائڻ ۾ واضح طور ناڪام نظر اچي ٿو.

چيو وڃي ٿو ته دولت اسلاميه جو مقصد آهي ته سڄي مسلم دنيا ۾ هڪ خلافت قائم ڪئي وڃي، جنهن جو هڪ سربراهه هجي، جيڪو اسلامي قانون ۽ شريعت موجب حڪمراني هلائي. ان ڪري داعش شام ۽ عراق کي پنهنجو مرڪز بڻائڻ بعد قبضن جو دائرو وڌائڻ چاهي ٿي ته جيئن هو حڪمراني ڪري سگهي، داعش جو پنهنجو بيوروڪريٽڪ سسٽم به آهي، جيڪو بالڪل جديد رياستن وانگر آهي. داعش جو سربراهه خليفه ابراهيم البراهيم علي البدري السمارائي آهي، جنهن کي ابوبڪر البغدادي جي نالي سان پڻ سڏيو وڃي ٿو. تنظيم جو سربراهه سيڪيورٽي، انٽيليجنس، ماليات، ميڊيا، صحت، خانداني ۽ قانوني معاملن جي نگراني ڪري ٿو، ابوبڪر البغداري سڀ کان مٿانهون، صوبائي ۽ ضلعي سطح تي به دولت اسلاميه جو رهنما آهي، کيس 4 مشير به آهن، جن سان مختلف معاملن تي صلاح مشورا ڪرڻ بعد ڪارروايون ڪيون وڃن ٿيون.

جون 2014ع ۾ داعش جو تنظيمي ڍانچو ان وقت واضح ٿي ويو، جڏهن عراق جي شهر موصل ۽ ملڪ جي ٻين شهرن تي قبضي کانپوءِ داعش خلافت جو اعلان ڪيو. داعش وٽ ميڊيا آپريشن به آهي، جنهن بابت ٻڌايو وڃي ٿو ته ان ميڊيا آپريشن کي وڏي سوچ ۽ سمجهه سان هلايو وڃي ٿو. جڏهن نائجيريا جي شدت پسند تنظيم بوڪوحرام دولت اسلاميه جي حق ۾ بيعت جو اعلان ڪيو ته ڪيترن ئي وڊيوز ۾ ڏيکاريو ويو ته مختلف علائقن مان وڏي انگ ۾ ماڻهو رستن تي نڪري ان جي حمايت جو اعلان ڪرڻ لڳا. آمريڪي اتحاد جي ڪارروائين ۾ تيزي اچڻ کانپوءِ داعش ڀرپور ڪوشش ڪئي ته هو پنهنجي ڪارروائين بابت ڪنهن کي به پتو لڳڻ نه ڏي ۽ پنهنهجي ڪارروائين کي انتهائي ڳجهو رکي. چيو وڃي ٿو ته داعش جا 2 نائب رهنما به آهن، جن مان ابو علي الانباري شام ۽ ابو مسلم الترڪماني عراق ۾ تنظيمي سرگرمين جي نگراني ڪن ٿا. داعش انٽرنيٽ تي پنهنجي تنظيم بابت ڪنهن به قسم جو مواد رکڻ کان پاسو ڪري ٿي، جنهن سان انٽيليجنس معلومات حاصل ڪري سگهجي، تنظيم ۾ فرضي نالن ۽ عرفيت جو به عام استعمال آهي، اهو ئي سبب آهي جو آمريڪا رڳو تنظيم جي 12 نالن جي ئي لسٽ جوڙي رکي آهي، دولت اسلاميه پنهنجي عهديدارن کي به ظاهر نٿي ڪري ته ڪهڙو شخص ڪهڙي عهدي تي فائز آهي.

دولت اسلاميه هڪ ڏينهن اڳ سعودي عرب جي صوبي قطيف ۾ جمعي نماز دوران مسجد تي ڪيل آپگهاتي بم حملي جي ذميواري به قبولي ورتي آهي، ان حملي ۾ 21 کان وڌيڪ نمازي شهيد ۽ ڪيترائي زخمي ٿيا هئا، قطيف شيعه آبادي تي مشتمل آهي، جيڪا ماضي ۾ سعودي حڪومت تي انساني حقن جي سنگين خلاف ورزي جو الزام هڻندي رهي آهي.

دولت اسلاميه جي ويڙهاڪن شام ۾ هڪٻئي صوبائي گادي واري شهر سميت شام ۽ عراق وچ مان گذرندڙ آخري گذرگاهه جو به ڪنٽرول سنڀالي ورتو آهي، داعش جي اهڙي پيشقدمي سان آمريڪا جي موجوده حڪمت عملي کي شديد ڌچڪو لڳو آهي، شام جي انتهائي قديم شهر پالميرا ۽ اتي موجود تاريخي باقيات تي پنهنجي مڪمل قبضي جي دعويٰ ڪندڙ تنظيم داعش جي شام ۽ عراق جي مختلف هنڌن تي قبضو ڪرڻ لاءِ مسلسل پيش قدمي جاري آهي. هاڻي شام ۽ عراق جي گڏيل سرحد تي اهڙي ڪا به گذرگاهه ناهي بچي، جيڪا شامي صدر بشارالاسد جي حامي فورسز جي ڪنٽرول ۾ هجي. دولت اسلاميه پنهنجي خلافت قائم ڪرڻ لاءِ جاگرافيائي توسيع جي عمل کي جاري رکندي پئي اچي ۽ شام ۾ الطنف ۽ عراق ۾ الوليد وچ ۾ هاءِ وي تي قائم بارڊر ڪراسنگ تي قبضو ڪرڻ سان سندس حوصلن ۾اڃا وڌيڪ اضافو ٿيندو. انهيءَ پسمنظر ۾ داعش جي قبضي هيٺ ايندڙ شامي ۽ عراقي شهرن مان هزارين عام شهرين پنهنجون جانيون بچائڻ لاءِ لڏپلاڻ جو سلسلو شروع ڪري رکيو آهي، ڇو ته کين خدشو آهي ته داعش جا ويڙهاڪ رتوڇاڻ ۽ ڦرلٽ ڪندا جيئن هو پهرين به مختلف شهرن ۾ ڪري چڪا آهن.

شام جي مخالف ڌر جي تنظيم سيريئن آبزرويٽري فار هيومن رائٽس موجب آءِ ايس جا ويڙهاڪ شام ۾ 95 هزار ڪلوميٽر چورس ايراضي تي قابض ٿي چڪا آهن، جيڪا شام ملڪ جي اڌ ايراضي آهي. اها ڳالهه شامي حڪومت لاءِ تمام وڏو ڌچڪو آهي، جڏهن ته داعش جو القاعده جي اڳواڻن سان به رابطو آهي. عالمي تجزيه نگارن موجب ته دولت اسلاميه آڏو آمريڪي حڪمت عملي ناڪامي کي منهن ڏئي رهي آهي، پر آمريڪي صدر باراڪ اوباما ان ڳالهه جي ترديد ڪئي آهي ته آمريڪي قيادت ۾ جوڙيل عالمي عسڪري اتحاد اسلامڪ اسٽيٽ خلاف پنهنجي جنگ هارائي نه رهيو آهي، سندس اها ڳالهه ڪيتري قدر دعويٰ يا حقيقت تي ٻڌل آهي، ان بابت ايندڙ وقت ٻڌائيندو، بهرحال دولت اسلاميه دنيا لاءِ هڪ وڏو چئلينج بڻجي رهي آهي.

 

دنيا اندر جنگي جنون ۽ ايس سي او جو ڪردار؛نسيم بخاري

چين جي محبوب رهنما مائوزيتنگ جو چوڻ آهي ته اسان جا دشمن اُهي سڀ ماڻهو آهن، جيڪي سامراج سان ٺاهه ۾ آهن. يعني جنگي سردار، ڪامورا شاهي، سرمائيدار طبقو وڏن زميندارن جو طبقو ۽ دانشورن جي اها رجعت پرست ڌر جيڪا انهن سان جڙيل آهي.

چين پنهنجي ابتدا کان اڄ ڏينهن تائين مائوزيتنگ جي مٿئين صلاح، تجزيي ۽ خيال تي ڀرپور طريقي سان عمل ڪيو آهي. اُها قوم جيڪا آفيمي ليکي ويندي هئي. ان ۾ جڏهن سجاڳيءَ جي لهر جاڳي ته ان پاڻ ملهايو ۽ دنيا جي هر محاذ تي پنهنجي مڃتا جا هوڪرا لائي ڏنا آهن.

چائنا جي هڪ عام چوڻي مون کي اڪثر ڏاڍي وڻندي آهي ته ”جيڪڏهن اوهان کي ڪنهن جي مدد ڪرڻي آهي ته ان کي مڇي نه ڏيو، بلڪه ان کي مڇي پڪڙڻ جو هنر سيکاريو.“ ان چوڻيءَ تي چائنا وارن باقاعده عمل ڪيو آهي ۽ ان عمل جو ئي نتيجو آهي جو ان دنيا جي هر ڪنڊ ڪڙڇ ۾ چائنا جا ادارا، چائنا جون شيون ۽ چائنا جي سرمائيدارن جي سيڙپ ٿيل ٿي ڏسجي. چين جي هڪ شهر شنگهائيءَ ۾ جڏهن پاڙيسري ملڪن ۾ ثقافتي، سلامتي، واپاري، سائنسي معاملن ۾ هڪ ٻئي سان سهڪار ڪرڻ، هڪ ٻئي جي ڏکن کي گهٽائڻ ۽ سهولتن ڏيڻ بابت صلاح مشورن جي حوالن سان هڪ ڪٺ ٿيو هو ته ان ڪٺ هڪ تنظيم کي جنم ڏنو هو، جنهن کي دنيا شنگهائي ڪوآپريشن آرگنائيزيشن جي نالي سان سڃاڻي ٿي. هن تنظيم جا مستقل ميمبر ان جا مبصر ۽ ان ۾ شموليت جا ارادا رکندڙ اجتماعي مفادن جي حاصلات لاءِ هڪ ٻئي سان هٿ هٿ ۾ ملائي اڳتي وڌڻ جا تمنائو آهن. شنگهائي ڪوآپريشن آرگنائيزيشن پنهنجي شروع کان حال تائين نيٽو جي متبادل طور محسوس ٿيندي آئي آهي. اُها ايشيا کنڊ ۾ امن ۽ سلامتيءَ جي ساکي آهي. ان جو تحرڪ، ايشيا جي ملڪن لاءِ جنهن احساس جي آبياري ڪري ٿو، تنهن مان مثبت نتيجن جي جهلڪ نظر ايندي رهي آهي. پاڙيسري ملڪن وچ ۾ هر سطح تي هڪ ٻئي جي تڪليفن گهٽائڻ، خوشيون ۽ خوشحاليون وڌائڻ وارن نقطن تي دارومدار رکندڙ (ايس سي او) تاريخ ۾ ڪهڙي تناظر ۾ ڏٺي ويندي، تنهن بابت ته وقت جو مورخ ئي ڪجهه ٻڌائي سگهندو پر اُها پنهنجي تخليقي جوهر ذريعي جيڪي تجليون پسائي چڪي آهي، تن مان بهتريءَ جي اُميد ڪيترن ئي مونجهارن ۽ مايوسين کي مات ڏني آهي.

هن تنظيم جا بانيڪار چين، روس، تاجڪستان، ترڪمانستان ۽ ازبڪستان جيڪو اڳتي هلي هن جو حصو بڻيو هن ۾ ٽوٽل ڇهه ملڪ آهن، جيڪي پاڻ ۾ مختلف شين تي سهڪار جاري رکندا اچن ٿا. مٿيان ملڪ پنهنجي بڻ بنياد جي حوالي سان ڀل ڪهڙو به تاريخي پس منظر رکندا هجن پر انهن پاران گڏيل ملڪي مفادن لاءِ مچايل اُهو ميڙ ۽ شروع ڪيل اهم مهم اهو ثابت ڪري ٿي ته دنيا جي بدصورتي گهٽائڻ لاءِ هنن جي اندر ۾ ڪا اُمنگ ڪنهن تبديلي لاءِ تڙپ جي تمنائو آهي.

سنڌيءَ ۾ چوندا آهن ته ’هڪ هڪ، ٻه ٻارنهن‘ ٿيندا آهن. چائنا چڱائي جي احساس جي آبياري لاءِ پنهنجي ميزباني ۾ جن ساٿي ملڪن جي سهڪار سان روان دوان آهي ان ۾ اُهو سنيهو سمايل آهي ته اسان جي خطي جو مستقبل روشن ۽ محفوظ آهي، جنهن جي اسان جي خطي کي سخت ضرورت آهي. پاڪستان، ڀارت ۽ ايران 2006ع ۾ (ايس سي او) ۾ شموليت جي خواهش ڏيکاري چڪا آهن، جنهن جو مطلب ۽ مقصد اهو آهي ته اُهي ملڪ (ايس سي او) جي اهميت ۽ افاديت کان نه رڳو واقف آهن پر هو ان مان ايترو مطمئن آهن جو ان سان پنهنجي ساٿ ۽ گڏ هئڻ واري تعارف کي پاڻ لاءِ اعزاز سمجهن ٿا. اسان جو خطو اڄڪلهه جن علائقائي خطرن سان سرشار آهي ۽ انهن جي نتيجي ۾ جيڪي خوفناڪ امڪاني خطرن جا گهنڊ ٻڌجن ٿا، انهن کي آڏو رکندي (ايس سي او) جي موجودگي هڪ طرح سان هڪ ڏڍ محسوس ٿئي ٿي، جيڪڏهن مستقبل ۾ ڪن پاڙيسري ملڪن جا معاملا ۽ تعلقات صفا خراب ٿي وڃن ٿا ۽ ڳالهه جهيڙي کان اڳتي وڌي جنگ تائين پهچي وڃي ٿي ته ان صورتحال ۾ (ايس سي او) پنهنجو اثرائتو ڪردار ادا ڪري، رتوڇاڻ توڙي بمن جي برسات کي گهٽائي سگهڻ جي طاقت رکي ٿي.

مثال طور پاڪستان ۽ ڀارت هميشه هڪ ٻئي تي الرون ڪندا رهندا آهن. ڪنهن به ملڪ ۾ ڪا به تباهي مچي ٿي، ڪو به طوفان، زلزلو اچي ٿو ته ان جي سازش جا پيرا به مخالف ملڪ ۾ ڳوليا وڃن ٿا. هي دهشتگرديءَ جي جيڪا لهر متل آهي ۽ پاڻ کي جيڪا انتها پسندي صفا چوٽ تي چڙهيل ٿي ڏسجي، جيڪي جهادي گروپ ۽ لساني ٽولا، لُڙ مچايو ويٺا آهن، انهن جي واڌ ويجهه ۾ به مٿي ڄاڻايل ٻٽي ملڪ هڪ ٻئي تي تهمتون مڙهيندا آيا آهن، جيڪو سلسلو اڃا تائين جاري آهي. پاڪستان ۽ ايران هونئن ته ڀل برادر ملڪ ليکيا ويندا هجن پر هتي جيڪا فرقيواراڻي فتنن، فسادن جي المناڪ تاريخ رقم ڪئي آهي تن ٻنهي ملڪن کي عملي طور تي هڪ ٻئي جي آمهون سامهون بيهاري ڇڏيو آهي. ايران دنيا جو اُهو پهريون ملڪ آهي، جنهن سڀ کان اڳ پاڪستان کي هڪ آزاد ملڪ طور قبول ڪيو هو پر اڄ اهو ايران يمن ۾ گهرو ويڙهه کانپوءِ پاڪستان پاران سعودي سرڪار جي هر سطح تي مدد واري اعلان کانپوءِ پنهنجي ترجيح تبديل ڪري چڪو آهي.

افغانستان ۽ پاڪستان جا تعلقات به ڪڏهن گرم ته ڪڏهن سرد رهن ٿا، ڪڏهن ڀاڪرن ۾ ته ڪڏهن ٻنهي ملڪن جو ڀڀڪين تي زور آهي. سرحدي علائقن ۾ ڪڏهن سختين جون شدتون ڏسبيون ته ڪڏهن ڪنهن سرحد جي موجودگيءَ جو احساس ئي نه ٿيندو. اهي لاها چاڙها ايشيا کنڊ جي اڪثر پاڙيسري ملڪن جي وچ ۾ ڪڏهن ٿورا ته ڪڏهن گهڻا، بهرحال اڄ تائين موجود رهندا پيا اچن. انڊيا ۽ چين جو سرحدي تڪرار به اڄ تائين سڌري نه سگهيو آهي. جڏهن ته اها به حقيقت آهي ته ٻئي وڻج واپار جي حوالي سان تيزيءَ سان اڳ کان اڳرا ڏسڻ ۾ اچن پيا. چائنا جي مجموعي طور تي جيڪا پاليسي ۽ نفسيات ڏسڻ ۾ آئي آهي، سا مفاهمت، اعتدال ۽ امن سلامتي محنت ۽ سرمائيڪاري جي جهلڪ پسائي ٿي.

(ايس سي او) جنهن باوقار ڪردار سان پنهنجو شاندار تعارف جوڙڻ ۾ ڪامياب وئي آهي، اهڙو ئي تعارف پاڙيسري ملڪن ۾ تڪرارن جي نبيري جي واپاري لڳ لاڳاپن جي واڌ ويجهه، ٻولي، ثقافت، هنر ۽ اخلاقي قدرن جي مضبوطي سان اڃا وڏي پئماني تي آڏو اچڻ جي ضرورت آهي. (ايس سي او) جي جڙڻ کانپوءِ چائنا ۽ روس وچ ۾ جيڪي سرحدي معاملن تان ويڇا هئا سي به ختم ٿي چڪا آهن. اهڙي ريت جيڪڏهن ٻين پاڙيسري ملڪن جا وهنوار به پاڻ ۾ ٺيڪ ٿين ته اُهو دنيا ڏانهن (ايس سي او) جو هڪڙو سهڻو سنيهو ويندو. (ايس سي او) اقوام عالم ۾ جنهن سڃاڻپ سان سامهون آئي آهي، ان سڃاڻپ جتي هن لاءِ ساراهه وارا سج اڀاريا آهن، اُتي هن جي مشڪلاتن ۾ به اضافو ڪيو آهي.

يورپ ۽ آمريڪا (ايس سي او) کي ظاهري طور تي ڪهڙين نظرن سان ڏسندا پيا اچن ۽ عملي طور تي هنن ڪيئن پاڻ ملهايو آهي، اهو هڪ الڳ ۽ طويل مغز ماريءَ وارو بحث آهي. پاڻ ان تي ڪنهن ٻئي ڀيري لکنداسين. پر جهڙيءَ ريت هڪ ماڻهو هڪ پکي، هڪ وڻ ۽ هڪ جانور يا ڪنهن اداري ۽ عمارت جي ابتدا کان ان جي جوڀن تائين، هن جي وجود لاءِ سوين خطرا ۽ خدشا هر وقت موجود هوندا آهن. ساڳئي ريت (ايس سي او) به پل پل سوين للڪارن جا لڙ ٻڌندي آئي آهي. وقتي طور تي ڪٿي پڪ سان هن جو ساهه به ٻوساٽيو هوندو. هن کي توايون ۽ تڪليفون به آيون هونديون پر اُها ٻاٽ مان لاٽ ٻاريندي آئي آهي. هن پنهنجو رستو، پنهنجي منزل ۽ پنهنجو تعارف جهڙيءَ ريت جوڙيو آهي. اهڙي ئي احساس ۽ جذبي سان ان جي لڄ به رکي اٿائين، ڏيئي سان ڏيئي ٻرڻ واري احساس ۽ عمل سان گهگهه اونداهه گهٽبي ۽ روشني وڌندي آهي.

ايس سي او جو روشني وارو سفر روان دوان آهي. اُها اڄ به آمريڪا ۽ يورپ جي اکين ۾ ڪنڊو محسوس ٿي رهي آهي. جيتوڻيڪ يورپ ۽ آمريڪا ۾ ڪو اڻوڻندڙ ۽ تعصب وارو تاثر نه ڏنو آهي يا جيڪڏهن ڏنو به آهي ته اُهو پنهنجي اوج سان عيان نه ٿيو آهي پر ان جي باوجود اها حقيقت آهي ته (ايس سي او) يورپ ۽ آمريڪا لاءِ خطري جي گهنٽي وارو تعارف رکي ٿو.

۽ شايد اهو ئي سبب آهي جو آمريڪا اسان جي خطي ۾ جتي ڪٿي پنهنجا چوڪيدار، رکوال ۽ جاسوس هزارن جي تعداد ۾ پکيڙي ڇڏيا آهن ۽ پنهنجون فوجون به چوڪسي لاءِ افغانستان، فلپائن، سائوٿ ڪوريا ۾ رکيون آهن. آمريڪا ۽ يورپ کي اُهو ڊپ آهي ته اڄ جيڪا (ايس سي او) ننڍي کنڊ تائين محدود آهي، اُها ننڍي کنڊ ۾ پنهنجا وارا نيارا ٿيڻ کانپوءِ جيڪڏهن اڳتي وڌي ڪو ٻڙڌڪ، ٻائيتال ۽ ڌمچر مچائي ٿي ته پوءِ ڇا ٿيندو؟ حالانڪه (ايس سي او) جو نه ته ڪو اهڙو ارادو آهي، نه ئي اهڙي ايجنڊا پر يورپ ۽ آمريڪا کي هڪ قسم جو خوف ضرور ٿي بيٺو آهي، جنهن ۾ زميني حقيقتن کان وڌيڪ وهم جو عمل دخل آهي ۽ وهم جو علاج لقمان حڪيم وٽ به نه هو.

جيڪڏهن پاڪستان ايران ۽ انڊيا هن وقت تائين ايس سي او جو حصو نه بڻجي سگهيا آهن ته ان جي پٺيان به يورپ ۽ آمريڪا جي رستا روڪ واري نيت جو عمل دخل آهي. يورپ ۽ آمريڪا اهو سمجهن ٿا ته جيڪڏهن ننڍي کنڊ جا ملڪ پاڻ ۾ مِڙي مُٺ ٿيا ته پوءِ يورپ ۽ آمريڪا کي ڪو به نه کنگهندو ۽ سعودي عرب تي به اهو خوف تاري آهي ته ڪٿي منهنجو به اثر نه گهٽجي وڃي. ان ڪري يورپ آمريڪا ۽ سعودي (ايس سي او) جي سگهاري ڪردار جي ادائگي ۾ وک وک تي رنڊڪون وجهندا پيا اچن، سو سوال اهو آهي ته ايس سي او سازشن جي رستا روڪ لاءِ اثرائتو ڪردار ادا ڪرڻ ۾ ڪيترو اڳڀري ٿي ڏيکاري.

************

 

سنڌ ۾ وڌندڙ پاڻي کوٽ ۽ خاموش چونڊيل نمائندا ؛نور سنڌي

ڪراچي کانپوءِ سنڌ جي ٻئي وڏي شهر حيدرآباد سميت سنڌ جي ڪيترن ئي شهرن ۾ پيئڻ جي پاڻي جي شديد کوٽ ڪر کنيو آهي. ڪراچي ۾ پيئڻ جي پاڻي جي کوٽ بابت سنڌ اسيمبلي ۾ آواز اٿڻ بعد سنڌ جي وڏي وزير پاڻي وارا ٽئنڪر وڏي تعداد ۾ فوري طور خريد ڪري ٽئنڪر ذريعي سڄي ڪراچي ۾ پاڻي پهچائڻ جو اعلان ڪرڻ بعد رقم به رليز ڪري ڇڏي آهي، پر بيورو ڪريٽ جي روايتي روش، خاناپوري لاءِ فائلن جا پيٽ ڀرڻ واري مرحلي جي ڪري ڪراچي واسي پاڻي لاءِ سخت پريشان آهن. اڃا سنڌ واري گادي واري بين الاقوامي شهريت يافته ۽ روشنين جي شهر ڪراچي ۾ اڃا پاڻي وارو مسئلو حل نه ٿيو آهي ته سنڌ جي ٻئي وڏي شهر حيدرآباد ۽ ٻين ڪيترن ئي شهرن ۾ جتي جر جو پاڻي استعمال لائق نه آهي، اتي واٽر سپلاءِ جو پاڻي آهي، اتي به پيئڻ جي پاڻي جي کوٽ بابت ميڊيا تي عوام جون دانهون اچي رهيون آهن. ڪراچي جي عوام جون دانهون ته اتان جي اسيمبلي ميمبرن ايوان جي ٿرو حڪومت تائين پهچايون، پر اها خبر نه آهي ته حيدرآباد سميت سنڌ جي ٻين شهرن ۾ پيئڻ جي پاڻي واريون دانهون ايوانن ۾ گونجنديون الائي نه، ڪراچي وانگر حيدرآباد ۽ ٻين شهرن لاءِ پاڻي جي کوٽ ختم ڪرڻ لاءِ حڪومت اپاءُ وٺندي الائي نه، اهو وقت ٻڌائيندو. زندگي جي شروعات پاڻي سان ٿي. پاڻي زندگي آهي. زمين تي زندگي جي بقا پاڻي کانسواءِ ممڪن ئي نه آهي.

ڌرتي جو 70 سيڪڙو حصو پاڻي تي مشتمل آهي. زمين وانگر انسان جو به دارومدار 70 سيڪڙو پاڻي تي هوندو آهي. هڪ عام صحتمند ماڻهو کي ڏينهن ۾ گهٽ ۾ گهٽ 3 ليٽر يعني 12 گلاس پاڻي پيئڻ ضروري آهي. ميڊيڪل جي حساب سان جڏهن اسان کي اڃ لڳي ٿي ته سمجهو اسان جي جسم ۾ 2 فيصد پاڻي جي ڪمي اچي وئي آهي. اهي به اڳڪٿيون ڪيون پيون وڃن ته آئنده جنگ عظيم پاڻي لاءِ ٿيندي. سڄي دنيا ۾ جيڪي بيماريون ڦهلجن ٿيون، ان ۾ 80 فيصد بيمارين جو سبب صاف پاڻي نه آهي. صاف پاڻي نه هئڻ ڪري يونيسيف جي سروي موجب دنيا ۾ 1.8 ملين ٻار ڊائريا جي ڪري مرن ٿا، صاف پاڻي سان باقاعده هٿ ڌوئڻ سان به ڊائريا 35 سيڪڙو گهٽجي سگهي ٿي. غير ترقي يافته ملڪن جي ته حالت زار آهي، ورلڊ واٽر ڊولپمينٽ جي هڪ رپورٽ موجب دنيا جي تقريبن هڪ ارب کان وڌيڪ ماڻهو مٺو پاڻي پيئڻ کان محروم آهن ۽ انهن ماڻهن جو تعلق ترقي يافته ملڪن سان آهي. هن وقت سڄي ڪراچي اڃايل آهي. ميڊيا تي ايندڙ رپورٽن موجب ڪراچي ۾ 40 سيڪڙو پاڻي چوري ٿي مهانگي اگهن ۾ وڪرو ٿئي ٿو. ڪراچي تقريبن 2 ڪروڙ جي آبادي آهي. ڪراچي واٽر بورڊ مطابق ڪراچي ۾ پاڻي جي روزانه گهرج هڪ هزار ملين گيلن آهي، پر ڪراچي کي ان جي ڀيٽ ۾ 700 ملين گيلن پاڻي روزانو مهيا ڪيو وڃي پيو.

ڪراچي ۾ واٽر بورڊ، پوليس جي آشيرواد سان ٽئنڪر مافيه کي وڪرو ڪري ڏنو وڃي ٿو. ڪراچي کي پاڻي ڪينجهر ڍنڍ ۽ حب ندي مان ڏنو وڃي ٿو. ڪراچي ۾ سرندي وارا ته ڏوڪڙ سان پيئڻ لاءِ صاف پاڻي خريد ڪن ٿا، سفيد پوش ۽ غريب ماڻهو پاڻي لاءِ سڪي رهيا آهن، تڙپي رهيا آهن. پاڻي لاءِ ڪيترائي ڪلاڪ لائين ۾ بيهن ٿا. روزانو هزارين ٽئنڪر وڪرو ٿين ٿا، سوال اهو ٿو پيدا ٿئي ته اهي پاڻي ڪٿان ٿا آڻين. ڪراچي واٽر بورڊ جي نااهلي ۽ ڪرپشن جي ڪري ڪراچي ۾ پاڻي جي شديد کوٽ واري مسئلي منهن ڪڍيو آهي. ڪراچي ۾ پاڻي جي چوري ۾ وڏيون شخصيتون ملوث هئڻ جا پڙاڏا به گونجي رهيا آهن. ساڃاهه وند ڌرين جو چوڻ آهي ته ڪراچي ۾ پاڻي جي مسئلي جو فوري حل اهو آهي ته حڪومت واٽر بورڊ جي بلن جو تڪراري مسئلو فوري طور حل ڪيو وڃي. هر علائقي ۾ پاڻي جي سپلاءِ کي بهتر بڻايو وڃي،

پاڻي جي ٿيندڙ چوري کي روڪيو وڃي. حيدرآباد ۽ ٻين شهرن ۾ پيئڻ جي پاڻي جي کوٽ وارين شڪايتن تي اڃان تائين حڪومت سنڌ نوٽيس نه ورتو آهي. ڪراچي کانپوءِ حيدرآباد ڪربلا بڻجي رهيو آهي. حيدرآباد ۾ به واسا وارن جي نااهلي ۽ ڪرپشن ڪري واٽر سپلاءِ وارو نظام ڏينهون ڏينهن خراب ٿيندو پيو وڃي.

مسئلا ڪهڙا به هجن، پر انهن مسئلن کي ترت حل ڪرڻ حڪومت جو فرض آهي. عوام جي اهنجن، تڪليفن کي ختم ڪرڻ حڪومت جو ڪم آهي، جهڙي ريت حڪومت ڪراچي ۾ پاڻي جو مسئلو حل ڪرڻ لاءِ فوري اپاءُ ورتا آهن ۽ اتي آئنده وڌندڙ آبادي جي پيش نظر ڪي فور پروجيڪٽ شروع ڪري رهي آهي، اهڙي ريت حيدرآباد ۾ به پاڻي جي کوٽ جو مسئلو حل ڪرڻ لاءِ اهڙو ئي پروجيڪٽ شروع ڪرڻ گهرجي، هتي انتظاميا جي نااهلي، بجلي جي مسلسل لوڊشيڊنگ ۽ بجلي جا تڪراري بڻيل واڌو بل وارا مسئلا به آهن، جيڪي فوري طور حل ٿيڻ گهرجن. بدقسمتي سان سنڌ ۾ اڄ جي جديد دور ۾ به سنڌ جي 90 سيڪڙو عوام صاف پاڻي پيئڻ کان محروم آهي. اڄ به سنڌ جو عوام ڪڙو پاڻي، کارو پاڻي، سينکيو مليل زهريلو پاڻي، سم جو پاڻي، واهن شاخن جو اڻ فلٽر ٿيل پاڻي، نيگليريا جهڙا جراثيم رکندڙ پاڻي، ٻين ڪيترن ئي جراثيمن وارو پاڻي پيئڻ تي مجبور آهي. صاف پاڻي نه هئڻ ڪري ماڻهن ۾ ٻين بيمارين کانسواءِ گردن جي تڪليف، بلڊ پريشر، ڊائريا، هيپاٽائيٽس اي، ٽائيفائيڊ، مدي جون بيماريون، چمڙي جون بيماريون ٿي رهيون آهن. هزارين ماڻهو انهن بيمارين ۾ مبتلا آهن. ٿر ۽ ڪوهستان ۾ ته پاڻي جو وڏو مسئلو آهي. جڏهن اهڙا مسئلا سنگين صورتحال پيدا ڪندا آهن ته انهن مسئلن کي هنگامي بنيادن تي حل ڪرڻ لاءِ ڪوششون ڪيون وڃن ٿيون، پر هتي ته ايوانن ۾ چونڊيل نمائندا بنيادي مسئلن تي خاموش رهن ٿا.سنڌ حڪومت کي گذارش آهي ته هو سنڌ ۾ عوام کي صاف پاڻي فراهم ڪرڻ لاءِ باقاعده پلاننگ ڪري ۽ ان لاءِ ميگاپروجيڪٽ شروع ڪرڻ گهرجن، سمنڊ جي پاڻي کي جديد ٽيڪنالاجي سان مٺو پاڻي بڻائي سگهجي ٿو، هن جديد دور ۾ انصاف جي تقاضا اها آهي ته ملڪ جي هر شهري کي صاف پاڻي ملڻ گهرجي.