تازيون خبرون

Daily Archives: April 9, 2015

آءِ پي ايل ۾ رميز راجا ۽ پرڏيهي عورتون ڪمينٽري ٽيم ۾ شامل

ممبئي(اسپورٽس نيوز) انڊين پريميئر ليگ ۾ پاڪستان جو پاسپورٽ رکندڙ ڪوبه رانديگر جياءِ نه ٺاهي سگهيو جڏهن ته ان ايونٽ ۾ اڳوڻو ڪپتان رميز راجا مائيڪل جي پويان کيڏندي نظر ايندو هو ايونٽ جي 26 رڪني مضبوط ڪمينٽري ٽيم جو حصو آهي آءِ پي ايل ۾ پهريون ۽ آخري ڀيرو پاڪستان جي رانديگر 2008 ۾ کيڏيل پهرئين ايڊيشن ۾ ايڪشن ۾ ڏسڻ ۾ آيو هو پر ان کانپوءِ ان تي ايونٽ جا دروازا سختي سان بند ڪيا ويا آهن جيتوڻيڪ اظهر محمود ۽ عمران طاهر آءِ پي ايل ۾ کيڏندي نظر ايندا جڏهن ته انهن کي برٽش ۽ ڏکڻ آفريڪي پاسپورٽ سبب اهو موقعو مليو آهي آءِ پي ايل ۾ هن ڀيري 4 اڳوڻيون عورت ڪرڪيٽرز به ڪمينٽري جا جوهر ڏيکارينديون انهن ۾ انجم چوپڙا، ايشا گوها، ليزا اسٿاليڪر ۽ ماليني جونز شامل آهن.

 

ٽريفڪ قانونن جي ڀڃڪڙي تي مهندر سنگهه ڌوني مٿان ڏنڊ

رانچي(اسپورٽس نيوز)ڀارت جي شهر رانچي ۾ ٽريفڪ قانونن جي ڀڃڪڙي جي ڏوهه ۾ ڀارتي ڪرڪيٽ ٽيم جي ڪپتان مهندر سنگهه ڌوني تي ڏنڊ وڌو ويو، ميڊيا رپورٽن مطابق مهندر سنگهه ڌوني رستي تي بغير نمبر پليٽ جي موٽرسائيڪل هلائي رهيو هو ته قانون جي ڀڃڪڙي تي ٽريفڪ پوليس ان جو 450 جو چالان ڪٽي ڇڏيو رانچي ٽريفڪ پوليس مطابق ڀارتي ڪپتان ڌوني قانون جي ڀڃڪڙي سبب چالان ڪيو ويو آهي ڌوني جنهن موٽرسائيڪل تي سوار هو ان جي نمبر پليٽ نمايان جاءِ تي هجڻ بجاءِ ان جو صرف نمبر مڊ گارڊ تي لکيل هو ڌوني ان موٽرسائيڪل تي 3 ڪلاڪن تائين سوار ڪندي نظر آيو ٽريفڪ پوليس جو اهلڪار ان جي رهائشگاهه تي پهتو ۽ ان جي والد کي موٽرسائيڪل جو چالان پيش ڪيو جيڪو هن فوري طور تي ادا ڪري ڇڏيو.

 

نئون ڪوٽ مسافر ڪوچ مان ڦر وارو واقعو

 

نئون ڪوٽ ويجهو پوليس پاران ڪوچ مان ڦر ڪندڙ 3 ڦوروئن کي ”فل فرائي“ ڪرڻ واري خبر ميڊيا ذريعي هر ڪنهن تائين پهچي چڪي آهي، جڏهن ته اها خبر ڪيترائي سوال علائقي ۾ بحث هيٺ پڻ آڻڻ جو سبب بڻجي وئي آهي. چيو وڃي ٿو ته 5ڄڻا ڪوچ ۾ مسافرن جي روپ ۾ سوار ٿيا، جن مان هڪ ڄڻي ڊرائيور کي يرغمال بڻائي ڪوچ پاڻ هلائڻ شروع ڪئي، جڏهن ته باقي چئن ڦوروئن ڪوچ ۾ ويٺل مسافرن کان روڪ رقم زيور، ليپ ٽاپ ۽ ٻيو قيمتي سامان ڦر ڪيو ۽ اڳتي هلي لهي فرار ٿي ويا. جڏهن ته پوليس ٻڌايو ته انهن ڦوروئن مان ٽن ڄڻن کي مقابلي ذريعي ماريو ويو آهي ۽ باقي 2 ڄڻا فرار ٿي ويا آهن. پوليس جوابدارن جي قبضي مان هڪ ڪلاشنڪوف ٻه ٽي ٽي پستول ۽ ڦر ٿيل سامان هٿ ڪيو آهي. جڏهن ته ٻي خبر اها آهي ته اهي ڦورو فرار ٿيندي هڪ ڳوٺ ۾ ويا هئا جتي ڳوٺاڻن کين سوگهو ڪري جيئرو پوليس حوالي ڪيو، جن کي بعد ۾ پوليس ڪوڙو مقابلو ڏيکاري ماري ڇڏيو. اسان سمجهون ٿا ته مارجي ويل ڦوروئن سان ٿيل مقابلو ڪيترائي شڪ پيدا ڪري رهيو آهي ڇاڪاڻ ته هڪ ته ان پوليس مقابلي ۾ ٽن ڦوروئن سان مقابلو ٿيو، پر ان مقابلي ۾ پوليس جي ڪنهن هڪ اهلڪار کي ڪا رهڙ به نه آئي، جيڪا حيرت جوڳي ڳالهه آهي. اهڙي ريت جيڪڏهن اهي ٽيئي ڦورو هٿيارن سان ليس هئا ته پوءِ انهن مقابلي ۾ ڪا به گولي ڇو نه هلائي سا ڳالهه به سمجهه کان ٻاهر آهي. اهڙي ريت جڏهن ڳوٺاڻا اها دعوا ڪن ٿا ته اسان انهن ٽنهي ڦوروئن کي سوگهو ڪري پوليس حوالي ڪيو هو ته پوءِ پوليس کان اڳ ته انهن جو مقابلو ڳوٺاڻن سان ٿيڻ کپي ها، پر ڳوٺاڻن اهڙي ڪنهن به مقابلي ٿيڻ واري ڳالهه نه ڪئي آهي يا جيڪڏهن مقابلو ٿيئي ها ته ڳوٺاڻن مان ضرور ڪو نه ڪو زخمي ٿيئي ها. اسان سمجهون ٿا ته پوليس مقابلي ۾ جيڪي 3 ڦورو ماريا ويا آهن، تنهن واقعي جي تفصيلي جاچ ضرور ٿيڻ گهرجي ڇاڪاڻ ته پوليس کي اهڙو ڪو به اختيار ناهي جو اها جوابدارن کي جيئرو گرفتار ڪرڻ کانپوءِ انهن کي ڪوڙو مقابلو ڄاڻائي قتل ڪري ڇڏي. بهرحال اسان ڪنهن به ڏوهاري جي پٺڀرائي ڪرڻ جي سخت خلاف آهيون، جڏهن ته اها ڳالهه به سمجهون ٿا ته ڪو شخص ڪيڏي به سنگين ڏوهه ۾ ملوث هجي ان جي ڏوهه جي سزا جو اختيار صرف ا عليٰ عدالتن کي ئي آهي. ان ڪري عدالتن وارا اختيار استعمال ڪرڻ جو پوليس کي ڪو به حق نه ٿو ڏيئي سگهجي. هونئن به قانوني حوالي سان ڏٺو وڃي ته ڪوچ مان جيڪا ڦر ٿي هئي ان ۾ مسافرن کان رڳو رقم ۽ ٻئي سامان جي ڦر ٿي هئي، جيڪڏهن جوابدارن خلاف ڪو ڪيس داخل ٿيئي ها،تڏهن به رڳو ڦر ۽ ناجائز هٿيار رکڻ جو ڪيس داخل ٿيئي ها ۽ اڳتي هلي عدالت ۾ جيڪڏهن اهو ڏوهه مٿن ثابت به ٿي وڃي ها ته به ڏوهارين کي موت جي سزا پڪ ڪو نه ملي ها.اسان مڃون ٿا ته اسان جي عدالتي سرشتي ۾ ڪيتريون ئي خاميون ڪيون موجود آهن ۽پوليس به ڪيس ٺاهڻ وقت اهڙا خال ڄاڻندي بجهندي يا غفلت ۾ ڇڏي ڏيندي آهي، جنهن ڪري سنگين ڏوهن ۾ ملوث جوابدار باعزت بري ٿيو وڃن. اهو ئي سبب آهي جو عدالتن مان باعزت بري ٿيڻ واري انگ ۾ آيل واڌ جنهن جون ذميوار عدالتون هرگز ناهن. پر اها واڌ ڏوهارين جا حوصلا وڌائڻ جو سبب بڻجي رهي آهي، هونئن به عدالتون جوابدارن کي شاهدن جي آڌار سزائون ڏينديون آهن. جڏهن ته اڄڪلهه ڏوهاري رستن ۽ گاڏين مان ڦرون ان ڪري ڪرڻ کي ترجيح ڏيندا آهن جو اهڙين وارداتن جا شاهد گهڻو ڪري ڪو به ٿيڻ جي ڪوشش نه ڪندو آهي، مثال طور مذڪوره ڪوچ مان ڦرجي ويل مسافر جوش ۾ اچي ڦوروئن خلاف ڪيس داخل ته ڪرائي ڇڏين ها پر انهن مسافرن مان شايد ئي ڪو مسافرهجي ها جيڪو هر شنوائي تي پنهنجي هڙان خرچ ڪري عدالت ۾ پهچي، جوابدارن خلاف شاهدي ڏيئي کين سزا ڏياري ها.اهو ئي سبب آهي جو مارجي ويل ڏوهاري جيڪڏهن جيئرا به هجن ها ته اڳتي هلي شاهديون نه هجڻ جي صورت ۾ خيال آهي ته اهي عدالت مان باعزت بري ٿي وڃن ها، نئون ڪوٽ لڳ ٿيل پوليس مقابلو اسان جي پوليس، قانوني حلقن، انتظاميا ۽ عوام لاءِ سوچڻ جا ڪيترائي سلسلا ڇڏي رهيو آهي. جنهن تي ٿڌي دل سان سوچي يڪراءِ ٿيڻ جي سخت ضرورت آهي ته جيئن آئينده اهڙا واقعا نه ٿي سگهن. يعني نه ته ڪي ڪوڙا مقابلا ٿين ۽ قانون جي عملداري ايتري بهتر هجي جو ڪنهن کي ائين ڦر ڪرڻ جي همت ئي نه ٿيئي ۽ جيڪڏهن ڪو ڦر يا ڪو ٻيو ڏوهه ڪري ته ان کي پنهنجي ڪيتي جي فورن سزا ملي سگهي اسان ان سلسلي ۾ تفصيلي بحثن کانپوءِ جيستائين ڪنهن هڪ نتيجي تي نه پهچنداسين تيستائين پوليس مقابلا ٿيندا رهندا ۽ عوام اهڙن مقابلن کي ئي ڏوهن کي ٻنجو ڏيڻ لاءِ آخري ۽ بهتر حل قرار ڏيندو ئي رهندو ۽ ڪيترائي ڏوهي يا بي ڏوهي فل فرائي ۽ هاف فرائي ٿيندا رهندا.

 

پارليامينٽ ئي ڪجهه ڪري سگهي ٿي ؛وسعت الله خان

ان کان پهريان جو پاڪستاني پارليامينٽ يمن جي حوالي سان ڪنهن بنيادي فيصلي تي پهچي، ڪجهه نقطا پيشِ نظر رکڻ پاڪستان جي سلامتي جي مستقبل، علائقائي امن ۽ استحڪام جي لاءِ مفيد ٿي سگهن ٿا. مقدس ماڳن جي تحفظ جي نالي تي پنهنجا فضائي، زميني يا بحري دستا سعودي عرب موڪلڻ کان پهريان مروج بين الاقوامي قانون جي روشنيءَ ۾ ڏنل هيٺين نقطن تي اطمينان بهتر ٿيندو.

الف) ڇا پاڪستان ۽ سعودي عرب جي وچ ۾ اهڙو ڪو رياستي يا حڪومتي معاهدو آهي، جنهن تحت ٻئي مُلڪ هڪ ٻئي جي سلامتيءَ کي پيش ايندڙ ڪنهن به ٻاهرين توڙي اندروني خطري جي تدارڪ جي لاءِ ترت گڏيل قدم کڻندا؟ يا پوءِ ڪو اهڙو معاهدو آهي جنهن تحت سعودي عرب ته پاڪستان جي ترت مدد ڪرڻ جو پابند نه هوندو، البته پاڪستان سعودي عرب جي اندروني ۽ ٻاهرين سلامتيءَ جون ضرورتون ۽ مطالبا پورا ڪرڻ جو پابند هوندو؟ ڇا اهڙو ڪو معاهدو پهريان کان موجود آهي يا ويجهڙ ۾ ئي ٿيو آهي يا پوءِ ٿيڻ وارو آهي يا پوءِ جيڪي به ٻنهي طرفن کان خاطريون آهن اُهي زباني آهن.

ب) ڇا يمن جي قانوني صدر منصور هادي جي حڪومت پاڪستان کي درخواست ڪئي آهي ته سندن مُلڪ ۾ بغاوت کي ختم ڪرڻ جي لاءِ عسڪري مدد ڏني وڃي. ڇو ته ڪنهن هڪ قانوني انتظاميا (هادي حڪومت) جي هوندي ڪو ٻيو مُلڪ (سعودي عرب) ڪنهن ٽئين مُلڪ (پاڪستان) کي پهرين مُلڪ (يمن) جي لاءِ سڌو سنئون مدد نٿو گهري سگهي.

ج) پاڪستان عرب ليگ يا خليج تعاون ڪونسل جو ڪارڪن ملڪ ناهي، تنهن ڪري اُهو ٻنهي ادارن جي ڪنهن به فيصلي ۾ نه ته ڌُر آهي نه پابند. پاڪستان اسلامي ڪانفرنس جي تنظيم ۽ گڏيل قومن جو ڪارڪن آهي ۽ سعودي عرب جي تحفظ يا يمن جي مدد جي لاءِ او آءِ سي جي فورم يا گڏيل قومن جي فيصلن تي غور يا عملدرآمد جو مجاز آهي ته پوءِ پاڪستاني پارليامينٽ کي ڪنهن ڌُر جو ساٿ ڏيڻ جي فيصلي کان پهريان اهو ڏسڻو پوندو ته ڇا اسلامي ڪانفرنس تنظيم جو ڪو ميمبر مُلڪ يا مُلڪن پنهنجي منهن ڪو فيصلو ڪري تنظيم جي ڪنهن ٻئي ميمبر مُلڪ يا ملڪن جي خلاف تنظيم کي اعتماد ۾ وٺڻ سواءِ مٿان ئي مٿان فوجي ڪارروائي ڪري سگهي ٿو. يا پوءِ اهڙي ڪنهن ڪارروائي کان پهريان تنظيم جي جوڙجڪ کي گڏيل تڪرار جي حل جي لاءِ استعمال ڪرڻ اولين ترجيح هُجڻ گهرجي. (جيئن ايران- عراق جنگ ۾ ٽياڪڙيءَ جي لاءِ رستو اختيار ڪيو ويو هو).

د) يمن جي خلاف جيڪو به فوجي ايڪشن ٿي رهيو آهي، ڇا گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل سان ان بابت اڳواٽ رابطو ڪيو ويو آهي يا فوجي ايڪشن جي گڏيل قومن جي چارٽر جي باب ستين جي ڄاڻايل شقن تحت ميمبر مُلڪن جي لازمي ذميداري آهي؟ ڪٿي ائين ته ناهي ته گڏيل قومن جا ڪجهه ميمبر هڪ ٻئي ميمبر جي خلاف پنهنجي مُنهن فوجي ڪارروائي ڪري گڏيل قومن جي چارٽر يا بين الاقوامي عدالت انصاف جي قانوني تشريحن جي ٽڪراءَ ۾ غير قانوني قدم کڻندي جنگي ڏوهه جا مرتڪب ٿي رهيا آهن.

پاڪستان وٽ ڪهڙي راهه آهي؟

اهو صحيح آهي ته پاڪستان ۽ سعودي عرب جي ناتن جي خصوصي نوعيت آهي ۽ پاڪستان جي لاءِ سعودي مطالبا رد ڪري ڇڏڻ يا ناراضگي کڻڻ مالي، سياسي ۽ سفارتي لحاظ کان آسان ناهي، پر ڪنهن به نازڪ ۽ ڏور رس فيصلي تي پهچڻ کان پهريان اهو طئي ڪرڻ ضروري آهي ته تاڙي هڪ هٿ سان وڄندي آهي يا ٻنهي هٿن سان.

ڇا سعودي عرب به پاڪستان جي اندروني ۽ ٻاهرين سالميت کي امڪاني هر قسم جي خطري لاءِ موثر تدارڪ جي لاءِ غير مشروط حمايتي آهي يا اهو تعلق ’صاحب، بي بي ۽ غلام‘ جي اصول تي آهي؟

ڇا پاڪستاني پارليامينٽ ڪنهن فيصلي کان پهريان سعودي عرب کان ڪنهن اهڙي ڪمٽمينٽ جي توقع رکي ٿو ته اُهو دهشتگردي جي خلاف پاڪستاني رياست جي اندروني ويڙهه ۾ ڪنهن نان اسٽيٽ ايڪٽر، فرقي يا مخصوص نظريي جي بجاءِ صرف رياست سان رياست جي تعلقات جي اصول جي پاسداري ڪندو؟

ڇا پارليامينٽ طئي ڪندي ته جيڪو به عسڪري توڙي غير عسڪري تعاون هوندو اُهو ذاتي پسند ۽ ناپسند بجاءِ اسلامي ڪانفرنس تنظيم يا گڏيل قومن جي اجازت يا اُن جي چارٽر جي روشني يا پوءِ باضابطه ٻه طرفه معاهدي جي روشنيءَ ۾ ٿيندو، جنهن ۾ وضاحت هُجي ته خطي ۽ گڏيل قدمن جي قانوني تعريف ۽ ڌرين جي حوالي سان ڪهڙيون ذميداريون هونديون؟

پارليامينٽ جي پهرين ذميداري پاڪستان جي جاگرافيائي سرحدن ۽ پاڙيسري مُلڪن سان تعلقات آهن. ڪو به اهڙو قدم جنهن سان سرحدن کي خطرو لاحق هُجي، اُن باري ۾ ڏهه ڀيرا سوچي سمجهي قدم کڻڻ سڀ کان پهرين ترجيح هُجڻ گهرجي.

پاڪستان جون جن به مُلڪن سان سرحدون ملن ٿيون، ڇا اُنهن سان ناتو ايترو سُٺو آهي جو پاڪستان فوري سمنڊ پار مطالبن تي توجه ڏئي سگهي؟ ۽ پاڪستاني رياست، جيڪا هن وقت چئن محاذن (فاٽا، اندروني دهشتگردي، بلوچستان، لائن آف ڪنٽرول) کي ڏسي رهي آهي، ڇا اُهي محاذ ايترو ڪنٽرول ۾ آهن جو اُها پنجون محاذ (يمن) جو بار به سهي سگهي؟

جيڪڏهن پاڪستاني پارليامينٽ اها قرارداد منظور ڪري ٿي ته حڪومت ۽ هٿياربند فوج جي قيادت مُلڪي مفاد ۾ جيڪو به فيصلو ڪندي، پارليامينٽ اُن سان گڏ آهي ته پوءِ اهو ڪو فيصلو نه هوندو. ان فيصلي جا جيڪي به مثبت توڙي منفي نتيجا ايندا، اُنهن نتيجن مان اها پارليامينٽ پنهنجو پانڌ آجو ڪرائي نه سگهندي.

تنهنڪري اها پارليامينٽ جي ذميداري آهي ته اُها واضح طور تي طئي ڪري ته ڇا ممڪن آهي ۽ ڇا ممڪن ناهي، ته جيئن سڀاڻي ڪو هڪ ادارو يا شخص حسبِ عادت ۽ گذريل قربانيءَ جو ٻڪرو قرار نه ڏنو وڃي.

 

بايوميٽرڪ چڪاس موبائيل سمن کان دلين تائين ؛شوڪت لوهار

ڏيو خبر اوهان کي ڪيئن لڳي رهيو آهي، جڏهن اوهان پنهنجي موبائل سمن جي تصديق ڪرائي رهيا آهيو؟ اِها تصديق جنهن کي بايو ميٽرڪ چئجي ٿو سا شناختي ڪارڊ ٺهرائڻ يا پاسپورٽ ٺهرائڻ جهڙي مها مصيبت کان ذري برابر به گهٽ ڪو نه آهي. گهٽ ۾ گهٽ مون کي ته ائين لڳي ٿو جيڪڏهن اوهان وٽ ان جو ڪو سولو طريقو هجي ته براءِ ڪرم مون کي به ٻڌائي ڇڏيو. ڇاڪاڻ ته بايو ميٽرڪ تصديق صرف انهن لاءِآزار نه آهي جن جي عمر وڏي آهي، هونئن به جن جي عمر وڏي آهي انهن کي موبائل جي ڪهڙي ضرورت؟ واقعي جن جي آڱوٺن ۽ آڱرين جي نشانن سان گڏوگڏ انهن جي ذهن تان سندن مٿان ڪيرايل مصيبتن جا پهاڙ به هاڻ ميسارجي ويا آهن، تنهن لاءِ جيڪڏهن سندن سمن جي تصديق ڪرائيندي انهن جي آڱوٺن جا نشان ڊٿل نڪتا ته ڇا ٿي پيو؟

هونئن به هن ريپبلڪ ۾ جتي ڪو ساهدار اطمينان سان ساهه نٿو کڻي سگهي، هر ڏينهن رات، هر ساعت ۽ پل ڪو نه ڪو اهڙو سنيهو کڻي پهچي ٿو، جنهن ۾ درد ۽ ڏک ائين ڀريل هوندا آهن جيئن شاهراهه تي هلندڙ ٽريڪٽر ٽرالين ۾ بوسو ڀريل هوندو آهي، جتي ڪو ٻار اسڪول ويندي هاڻ صرف ان ڪري ڊڄي ٿو ته متا ڪٿي ان سان پشاور ۾ ٿيل آرمي اسڪول جهڙو سانحو نه ٿي وڃي، نه ڪي انهيءَ لاءِ ته ڪو سندس سبق پڪو ناهي جو ماستر کيس ڪُٽ ڪڍندو؟ هر لمحي، هر گهڙي، هر پل ساهه مُٺ ۾ آهي انهيءَ صورتحال ۾ جيڪڏهن سمن جي بايو ميٽرڪ تصديق نه ٿي سگهي ته ڇا ٿي پيو؟

اسان وٽ هونئن به شريف ماڻهو مڙئي مصيبت جي ور چڙهيل ئي رهندو آهي ۽ کيس انيڪ مشڪلاتن کي  منهن ڏيڻو پوندو آهي. جهيڙيڪار ۽ ويڙهاڪ ماڻهو کان هر ڪو پيو لنوائيندو آهي. ڏسو ڀلا جيڪڏهن منهنجي ڳالهه اجائي آهي ته اوهان پاڻ ئي فيصلو ڪري وٺو. شريف ماڻهو کي بجلي جو پورو بل ادا ڪرڻو پوندو آهي ۽ ان بل جي ادائگي ڪندي ڪندي ڪڏهن ڪڏهن نه بلڪه اڪثر بجلي کاتي وارا جيڪي حيسڪو، سيسڪو، ڪيسڪو انهيءَ شريف ماڻهو کي اهڙو ته بل موڪلي ڇڏيندا آهن جو هو باقي سڄي زندگي بُل (ٽپ) ڏيندي گذاري ٿو. اِهو آهي شريف هجڻ جو فائدو، اوهان شريف ماڻهو ٿي ريل گاڏي عرف جيل گاڏي جي ٽڪيٽ ورتي پر اوهان کي ڪو گلو کليل ڪاٽن وارو اچي اٿاريندو ته ”چاچا هي منهنجي آهي؟“ يا هو ريل جي پوليس سان جتي آهي جنهن حالت ۾ آهي جي بنياد تي مُڪ مڪاءُ ڪري پنهنجو ڪم ڪڍي ويندو.

دنيا ۾ گهڻيون ئي مصيبتون آهن، انهن مان نوي سيڪڙو اسان جي حصي ۾ آهن، باقي ڪن ٻين وٽ هجن نه هجن، زال جڪڏهن ڪنن کان وڏي آهي ته پوءِ اوهان لاءِ نعمت آهي جو اوهان ان جي سامهون جنهن سان وڻي ڳالهيون ويٺا ڪريو موبائل تي، پر جيڪڏهن اها ٻوڙي ڪو نه آهي ۽ اکين کان انڌي به ڪو نه آهي ته پوءِ هڪ مڙس هجڻ جي ناتي اوهان کي موبائل فون رکڻ جي ڪا به اجازت ڪو نه آهي ڀلي جو اوهين ڪيڏا به مڙس ماڻهو ڇو نه هجو، يا راڄ جا چڱا مڙس ڇو نه کڻي هجو، راڄ جا راڻا هجو توڙي اکين کان ڪاڻا هجو.

جيڪڏهن مائي صاحبه اکين کان وڏي آهي ۽ ڪنن کان به ٻوڙي آهي ته پوءِ جيڪڏهن اوهان موبائل فون تي ڪنهن سان ڳالهائي رهيا آهيو ڪنهن سان نينهن جا ناتا نڀائي رهيا آهيو ڪنهن سان ڪيل واعدن کي پاڻي ڏيئي رهيا آهيو ۽ اوچتو مائي ايف سورنهن وانگر لامارو ڏيئي وئي ته گهٽ ۾ گهٽ اوهان وضاحت ڏيڻ جهڙا ته نه رهندا ته ”امان سان پئي ڳالهايم يا دوست چيو آهي ته لال بتي اسپتال ۾ مريضن لاءِ بسترا گهٽ آهن انهن لاءِ چندو ڪرڻو آهي وغيره“ پر جيڪڏهن مائي صحيح سلامت آهي ۽ اوهان موبائل تي عشق فرمائي رهيا آهيو ته پوءِ اوهان جو خير ڪونهي جيڪڏهن اوهان ڳاڙهن هٿن سان پڪڙيا ويا ته پوءِ ٿيندو ائين جو اوهان لال بتي جي ڪنهن ڪنڊ ۾ پيا ڪنجهندا يا وري اوهان ڏوڪري جي بس ۾ چڙهيل هوندا يا اوهان جي باقي زندگي سيلاني ويلفيئر ٽرسٽ جي ماني جي سهاري گذرندي. انهيءَ کان گهٽ جي اوهان توقع نه رکو ته بهتر ٿيندو، ڇاڪاڻ ته موبائيل جتي دليلن کي جوڙڻ جو ڪم ڪري ٿي اتي هڏين کي ٽوڙڻ جو ڪم پڻ ڪري ٿي.

سنڌي ۾ هڪ چوڻي مشهور آهي ته اُٺ تڏهن ئي ٿي رُنا جڏهن ٻورا پيئي سبيا. ساڳي ريت ڀلو ٿئي فيلڊ مارشل رٽائرڊ جنرل مشرف جو، جڏهن سائين جن هن ريپبلڪ جا ”ميرا سلطان“ هئا ته انهن ڏينهن ۾ اهو ذڪر عام هيو ته ملڪ ۾ غربت ڪٿي آهي ڀلا جيڪڏهن غربت هجي ها ته ڏهه ڪروڙ ماڻهن وٽ موبائل فون ٿورو ئي هجن ها. ها سائين صحيح فرمايو اوهان پهرئين نشو مفت جيترو سستو ڪري ڇڏيو ۽ پوءِ ماڻهو جڏهن ان جا عادي ٿي وڃن تڏهن اوهان انهن جي لاچاري ۽ بيوسي جو مزو وٺو.

اسان جي جيڪا به ٿوري گهڻي تاريخ آهي جيڪا هميشه مختصر تاريخ جي نالي سان درسي توڙي غير درسي ڪتابن ۾ مشهور رهي آهي ان جي ورق گرداني ڪرڻ سان ان جي پنن ۾ پيهي وڃڻ کانپوءِ اهو معلوم ٿي سگهيو آهي ته اسان رڳو ڀوڳيو ئي آهي هر دفعي اسين ڪيڙن ماڪوڙن جيان وقت جي هاٿين هٿان چيڀاٽيا ويا آهيون. رنگين مصيبتون آهن ۽ ٻه منهيون بلائون جن کي منهن ڏيڻ اسان جي وس جي ڳالهه بلڪل به ڪو نه آهي.

ڪٽي سٽي پنهنجي حيثيت ته انهيءَ ڍنگ آبادگار جي ڪمند جهڙي آهي جيڪو مهلائتو مُلهه نه ملڻ ڪري کنڊ واري مل جي در تي ائين سڪي رهيو آهي جيئن ديوداس فلم ۾ ديو پارو جي گهر جي آڳنڌ واري وڻ هيٺ آخري هڏڪيون ڳڻي رهيو هوندو آهي.

موبائل هڪ حيرت انگيز ايجاد آهي ۽ ان جا جيڪي فائدا آهن اهي اڻ ڳڻيا آهن. هن زماني جي چند اهم ايجادن مان انٽرنيٽ ۽ موبائل کي ڳڻائي سگهجي ٿو. موبائل وڏي ڪم جي شيءِ آهي پر ان سان سلهاڙيل موبائيل ڪمپنيون ڪنهن ڪم جون ناهن. موبائل ڪمپنيون اهي رت پيئندڙ ڄورون آهن جهڙيون سنڌ کي وڏيرن جي صورت ۾ مليون آهن. موبائل ڪمپنيون بنا روڪ ٽوڪ جي بنا رنڊڪ ۽ رک رکاءُ جي عوام جو رت پيئڻ ۾ مصروف آهن. هڪ سئو روپئي جي ڪارڊ تي سرڪار جي حصي جي نالي تي پنجويهه روپيا  چٽ ۽ ان کانپوءِ اهي موبائل ڪمپنيون هر طرح جي لالچائيندڙ سهولت جي نالي تي معصوم ماڻهن جو ڏينهن ڏٺي جو جيڪو حال ڪن ٿيون اهو ڪنهن به وڏي رهزن جي تاريخ کان به تمام گهڻو آهي. ڪال جي صورت ۾ پيغام جي صورت ۾ رنگ ٽون جي صورت ۾ ماڻهن کي چريو ڪري ڇڏيو اٿن. اوهان کي هاڻ سواءِ موبائل ڪمپني جي اشتهارن جي اوهان کي ٻي ڪا به شيءِ نظر ڪو نه ايندي، اڳي ماڻهو سگريٽ جي ڇڪڻ ڪري ڪينسر ۾ مبتلا ٿيندا هئا.(جاري)

اڄڪلهه اهو ڪم موبائل سرانجام پيئي ڏيئي.

پهرين سمون مفت ۾ ملنديون هيون ۽ بغير رجسٽريشن جي، اوهان جي مرضي آهي ته اوهان جيئن وڻي تيئن ڪري سگهو ٿا. دڪاندار وٽ جيڪڏهن پنج روپيا بچي پيا ته هو اوهان کي هڪ ٻه سمون ڏيئي ڇڏيندو هو، سو انهيءَ سان ڏوهن ۾ اضافو ٿيو ۽ هاڻ جڏهن چوڌاري بمن جو ڌوڪر آهي ته هر ڪنهن کي ساهه جي اچي لڳي آهي ته سمن جي بايو ميٽرڪ تصديق ضروري آهي. ڀلي ڪريو جيڪڏهن اها ممڪن آهي ته؟

ان بايو ميٽرڪ تصديق تي به موبائل ڪمپنيون ڪمائي رهيون آهن، ٿيڻ ته ائين گهرجي ها جو سرڪار سڳوري عوام کي ”رليف“ ڏيڻ لاءِ انهن موبائل ڪمپنين کي پابند بڻائي ها جو اهي سمن جي بايو ميٽرڪ تصديق مفت ۾ ڪن ها پر ائين ڪو نه ٿي سگهيو ان لاءِ به اوهان کي ٿورو جهٽڪو ضرور لڳندو پر جيئن ته سينئر سٽيزن يا وڏي عمر جي ماڻهن جي آڱوٺن يا آڱرين جا نشان  گسي ويا آهن ته ڇا اهي موبائل هلائڻ تان هٿ کڻن؟ ۽ انهن ماڻهن لاءِ تصديق جو طريقه ڪار ڪهڙو آهي جن جا هٿ ئي وڍيل آهن؟